I SA/Sz 17/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 8 listopada 2023 r., nr 3201-IEE2.7113.116.2023.4, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego (dalej: "NUS", "organ egzekucyjny") z 19 września 2023 r., nr [...], odmawiające A. W. (dalej: "Skarżąca") wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości będącej własnością Skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, NUS (organ egzekucyjny) pismem z 20 kwietnia 2023 r. zawiadomił pełnomocnika Skarżącej o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. ˝ udziału w prawie własności lokalu niemieszkalnego (garażu) [...] położonego w S. ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w S., X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i w prawie użytkowania wieczystego gruntu, objętych księgą wieczystą nr [...] będącej własnością Skarżącej. Termin zakończenia procedury opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 30 maja 2023 r., na godz. 12.00 i wówczas organ ten sporządził protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 31 maja 2023 r. organ egzekucyjny przesłał pełnomocnikowi Skarżącej podpisane zawiadomienie z 30 maja 2023 r., nr [...], [...], o protokole opisu i oszacowania nieruchomości wraz z odpisem protokołu. W piśmie tym pouczono Skarżącą o prawie wniesienia zarzutów ze wskazaniem, że termin 14-dniowy biegnie od dnia sporządzenia protokołu. Pismem z 14 lipca 2023 r., uzupełnionym pismem z 20 lipca 2023 r., Skarżąca wniosła zarzuty na opis i oszacowanie przedmiotowej nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem DIAS z 8 września 2023 r., nr [...], odmówiono Skarżącej przywrócenia ww. terminu. Następnie, postanowieniem z 19 września 2023 r., nr [...], organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości. W złożonym zażaleniu na to postanowienie, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła opisane wyżej postanowienie w całości, nie formułując jakichkolwiek zarzutów. DIAS, zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie z 19 września 2023 r. Jako podstawę prawną DIAS wskazał m.in. na przepisy art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), art. 61a oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."). W uzasadnieniu postanowienia przywołano treść art. 110u u.p.e.a. i wyjaśniono, że termin na złożenie zarzutów na opis i oszacowanie wynosi czternaście dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie zaś od jakiegokolwiek innego momentu. Jest to termin zawity, a jego uchybienie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe, choćby uchybienie to było nieznaczne. Powołując się na wyrok NSA z 16 marca 2021 roku, sygn. akt III FSK 2780/21, organ wskazał, że za dzień ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości rozumie się dzień dokonania czynności urzędowej w postaci sporządzenia, a następnie podpisania protokołu z tej czynności; nie ma znaczenia termin doręczenia protokołu z tej czynności. Dalej DIAS wskazał, że ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło w sprawie z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, tj. 30 maja 2023 r., a czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął z dniem 13 czerwca 2023 r. Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały wniesione przez Skarżącą do organu egzekucyjnego 14 lipca 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr [...], NUS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, a DIAS, postanowieniem z 8 września 2023 r., nr [...], utrzymał je w mocy. DIAS wyjaśnił przy tym, że postanowienie z 8 września 2023 r. jest ostateczne, gdyż nie wpłynęła na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. W ocenie DIAS, uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenia terminu do ich wniesienia, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., o czym prawidłowo orzekł NUS w postanowieniu z dnia 19 września 2023 r. W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie, Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła je w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz: 1) art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia NUS z dnia 19 września 2023 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania, czyli postanowienia wydanego przez organ nie będący organem właściwym w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 listopada 2017 r. wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S.; 2) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i pkt 5 u.p.e.a poprzez błędne przyjęcie, że termin na złożenie zarzutów upłynął w dniu 13 czerwca 2023 r., a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że złożenie zarzutu zawartego w piśmie z dnia 20 lipca 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. 3) art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie w sprawie aktualnie obowiązującego przepisu stanowiącego, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Wskazując na powyższe uchybienia wniosła o: 1) zawieszenie - na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego niniejszą skargą, albowiem Skarżąca w dniu 18 grudnia 2023 r. około godz. 23:35, tj. przed złożeniem niniejszej skargi, za pośrednictwem platformy ePUAP złożyła do DIAS wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z dnia 8 listopada 2023 r. znak: 3201-IEE2.7113.116.202!3.4 UNP: 3201-23-154510; 2) uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b p.p.s.a. - w całości zaskarżonego postanowienia DIAS oraz uchylenie - na podstawie art. 135 p.p.s.a. – w całości poprzedzającego postanowienia NUS z dnia 19 września 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania. 3) zasądzenie - na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o: - zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez organ wniosków o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z 8 września 2023 r. oraz - oddalenie skargi. Postanowieniem z 13 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe. Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podjął zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Sąd nie znalazł podstaw, by odstąpić od trybu, o którym mowa w ww. przepisie. W szczególności przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na zaskarżalne postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek organu, zawarty w odpowiedzi na skargę, o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że przyspieszyło to rozpatrzenie sprawy, a jednocześnie nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. W szczególności stan faktyczny sprawy nie był sporny, sprawa nie miała charakteru wyjątkowo skomplikowanego i dotyczyła oceny prawnej ustalonego i niespornego w sprawie stanu faktycznego. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzeczenie organu podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości Skarżąca w zarzutach negowała prawidłowość operatu szacunkowego będącego podstawą dla określenia wartości nieruchomości w protokole opisu i oszacowania. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 110m § 1 u.p.e.a. po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Natomiast z treści art. 110s § 1 i 2 u.p.e.a. wynika, że do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Przy oszacowaniu wartości nieruchomości podaje się wartość gruntów, obiektów budowlanych, przynależności i pożytków, a w przypadku, o którym mowa w art. 110p u.p.e.a., przy oszacowaniu wartości nieruchomości podaje się wartość ww. składników w odniesieniu do wydzielonej części nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zarzuty, o których mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. są sformalizowanym środkiem prawnym przysługującym wszystkim uczestnikom postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że tylko terminowe wniesienie takich zarzutów skutkuje możliwością i koniecznością ich rozpoznania. Zarzuty wniesione po tym terminie nie mogą wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż są oczywiście spóźnione. Wystąpienie takiej sytuacji (w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a.) powoduje, że zgodnie z art. 17 § 1c u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2780/21). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że termin na złożenie zarzutów wynoszący 14 dni jest liczony od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (wyroki NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15 i sygn. akt II FSK 93/15; z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2284/21 oraz wyroki: WSA w Poznaniu z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 572/22; WSA w Gliwicach z 6 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 462/20 i z 8 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1250/17; WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1057/19). W realiach niniejszej sprawy ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, to jest 30 maja 2023 r., co potwierdza treść protokołu. Czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął zatem z dniem 13 czerwca 2023 roku. Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostały wniesione przez pełnomocnika do organu egzekucyjnego 14 lipca 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Wobec uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia, prawidłowo skutkowało odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Należy raz jeszcze podkreślić, że organ egzekucyjny, zawiadamiając Skarżącą o tym, że zostanie dokonany opis i oszacowanie wartości nieruchomości, pouczył o treści art. 110u § 1 u.p.e.a., tj. o możliwości wniesienia zarzutów do w/w opisu w terminie 14 dni od dnia jego ukończenia. Pouczenie to było prawidłowe i wyczerpywało obowiązek organu na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje, a zatem należało przyjąć, że zrozumiała pouczenie oraz zdawała sobie sprawę z konsekwencji jakie niesie upływ terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieobecność. Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 34 § 4 i art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wyjaśnić należy, że przywołane przez pełnomocnika Skarżącej przepisy dotyczą innego środka ochrony prawnej, a mianowicie zarzutów egzekucyjnych uregulowanych w art. 33 u.p.e.a., a nie zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości z art. 110u u.p.e.a., a zatem nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona i w konsekwencji podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.