I SA/Sz 271/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku w sprawie ze skargi L. Sz. i J. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od lipca do grudnia 2013 r., od stycznia do grudnia 2014 r. oraz od stycznia do sierpnia 2015 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik L. i J. Sz. (dalej zwanych "skarżącymi" lub "stronami") – adwokat P. J., w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o doręczenie odpisu wyroku z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 271/16 wraz z uzasadnieniem. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 10 lutego 2017 r. Sąd wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł. Jednocześnie pouczono, że opłatę należy uiścić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi w dniu 14 lutego 2017 r. Strona skarżąca uiściła na konto Sądu kwotę [...] zł tytułem opłaty kancelaryjnej w dniu 27 lutego 2017 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 271/16 Sąd orzekł o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpoznania i o zwrocie stronie skarżącej uiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że opłata kancelaryjna została uiszczona w dniu 27 lutego 2017 r., a zatem z przekroczeniem 7-dniowego terminu. Ponadto Sąd wskazał, że złożony do Sądu w dniu 22 lutego 2017 r. wniosek pełnomocnika o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania Sądu, nie mógł być uwzględniony, albowiem termin siedmiodniowy jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Sąd zauważył również że wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 7 listopada 2016 r. Ww. postanowienie Sądu z dnia 13 marca 2017 r. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 16 marca 2017 r. Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 20 marca 2017 r. złożył m.in. wniosek o ewentualne przywrócenie terminu do wykonania zobowiązania w przedmiocie uiszczenia opłaty kancelaryjnej od odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skargą z dnia 17 lutego 2016 r. skarżący złożyli w Sądzie wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek ten został przez Sąd rozpatrzony pozytywnie jedynie w części. Dopiero w dniu 2 stycznia 2017 r., po kilkukrotnej odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy, wydane zostało postanowienie w przedmiocie przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W dniu 6 lutego 2017 r. do Kancelarii Adwokackiej Adwokata P. J. w Sz. wpłynęło pismo z dnia 31 stycznia 2017 r. z Okręgowej Rady Adwokackiej w Sz. w przedmiocie wyznaczenia go pełnomocnikiem skarżących w sprawie I SA/Sz 271/16. Wskazał, że w piśmie tym podano jedynie adres kontaktowy do korespondencji. Po otrzymaniu ww. zawiadomienia pełnomocnik złożył do Sądu wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 10 lutego 2017 r., doręczonym do siedziby kancelarii w dniu 14 lutego 2017 r., pełnomocnik skarżących został zobowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości [...] zł za odpis ww. orzeczenia. W związku z powyższym pismem z dnia 17 lutego 2017 r. doręczonym skarżącym w dniu 24 lutego 2017 r. skarżący zostali poinformowani przez pełnomocnika o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Jednocześnie pismem z dnia 20 lutego 2017 r. złożony został przez pełnomocnika wniosek o przedłużenie terminu do wykonania nałożonego przez Sąd zobowiązania o kolejne 14 dni, ze względu na utrudniony kontakt ze skarżącymi. W piśmie z dnia 27 lutego 2017 r. (doręczonym do kancelarii pełnomocnika w dniu 2 marca 2017 r.), skarżący poinformowali pełnomocnika o dokonaniu opłaty kancelaryjnej na konto Sądu. Opłata została uiszczona w dniu 27 lutego 2017 r. Pełnomocnik w pierwszej kolejności wskazał, że wskutek nieuwzględnienia jego wniosku, o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania w przedmiocie uiszczenia opłaty kancelaryjnej od odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, a w konsekwencji nieuiszczenia opłaty w zakreślonym przez Sąd 7-dniowym terminie, Sąd postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania i zwrócić skarżącym opłatę w wysokości [...] zł. Pełnomocnik zauważył, że niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, jeszcze w tym samym dniu wystąpił do Sądu z wnioskiem o doręczenie odpisu ww. wyroku wraz z jego uzasadnieniem. Pełnomocnik zaznaczył, że dopiero od skutecznego doręczenia wyroku wraz z jego uzasadnieniem na adres kancelarii, mógłby w sposób precyzyjny liczyć 30-dniowy termin przedawnienia. Brak bowiem uzasadnienia wyroku stanowi tzw. inną przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej skutkującą wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał tez, że w niniejszej sprawie został wyznaczony pełnomocnikiem skarżących już na etapie wszczęcia postępowania międzyinstancyjnego, tj. w momencie wyznaczenia go do sporządzenia skargi kasacyjnej bądź opinii o odmowie jej sporządzenia. W świetle regulacji instytucji prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej oraz przy uwzględnieniu charakteru i stopnia skomplikowania sprawy, do której został wyznaczony, brak było możliwości szybkiego podjęcia działań prawnych, z uwagi też na to, że kontakt ze skarżącymi był jedynie listowny. Podkreślił, że nie umknęła także jego uwadze pewna niekonsekwencja Sądu, który dokonując przeszło 10 miesięcznej oceny zasadności przyznania skarżącym prawa do pomocy prawnej poprzez ustanowienia adwokata, odmówił skarżącym prawa do wydłużenia terminu do wykonania zobowiązania w przedmiocie uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Podkreślił, że gdyby wniosek o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania został uwzględniony, to wszystkie terminy zostałyby zachowane, a pełnomocnikowi zostałby doręczony wyrok wraz z uzasadnieniem, co w konsekwencji umożliwiłoby wniesienie skargi lub opinii o niezasadności jej wnoszenia w przewidzianym na to ustawowo 30-dniowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W ocenie sądu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przy czym, w myśl art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia zaś przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma treść art. 86 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik stron żądał bowiem doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, który to wniosek podlegał opłacie kancelaryjnej w wysokości [...] zł i którą należało uiścić w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania o czym pełnomocnika pouczono. Na podstawie art. 234 § 1 bowiem w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. za wydanie odpisów na podstawie akt sprawy, pobiera się opłatę kancelaryjną, którą należy uiścić w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Kwestią bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżący nie zachowali 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wskazać jednak przede wszystkim należy, że wyrok z dnia 5 października 2016 r. wydany w niniejszej sprawie został doręczony stronom wraz z uzasadnieniem w dniu 7 listopada 2016 r. Następnie w związku z częściowym zwolnieniem od kosztów sądowych ustanowiono dla skarżących adwokata z urzędu. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących – adwokat P. J. został o tym fakcie poinformowany pismem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Sz., które zostało mu doręczone w dniu 6 lutego 2017 r. W piśmie tym jednocześnie poinformowano pełnomocnika, iż wyrok w sprawie wraz z uzasadnieniem został doręczony stronom w dniu 7 listopada 2016 r. Wobec powyższego w sprawie zaszły przesłanki z art. 177 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W niniejszej zatem sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia 6 lutego 2017 r. tj. dnia w którym zawiadomiono pełnomocnika o jego wyznaczeniu, albowiem doręczenie wyroku z uzasadnieniem stronom miało miejsce wcześniej. Sąd wskazuje, że za nieuzasadnione należy uznać twierdzenie pełnomocnika co do tego, że otrzymanie przez niego odpisu ww. wyroku jest warunkiem sine qua non wniesienia przez niego skargi kasacyjnej. Podkreślić należy ponownie, że wymóg doręczenia stronie wyroku wraz z uzasadnieniem, został spełniony, przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, gdyż w dniu 7 listopada 2016 r. Sąd doręczył stronom wyrok wraz z uzasadnieniem, zatem zastosowanie w sprawie znajduje termin liczony od zawiadomienia pełnomocnika o którym mowa w art. 177 § 3 p.p.s.a. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia opłaty kancelaryjnej od wniosku z dnia 6 lutego 2017 r. o doręczenie odpisu wyroku nie powodowało dla stron ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, albowiem doręczenie czy też brak doręczenia, wskutek braku opłaty kancelaryjnej, odpisu wyroku z uzasadnieniem na wniosek pełnomocnika z dnia 6 lutego 2017 r. nie mogło wywołać żadnych skutków procesowych, a w szczególności nie miało żadnego wpływu procesowego na możliwość zaskarżenia wyroku Sądu z dnia 5 października 2016 r. i upływ terminu do jego zaskarżenia. Nie ma też wątpliwości że strona zamiast wniosku o przywrócenie terminu mogła i do czasu dokonania zwrotu może złożyć wniosek o zaliczenie dokonanej po terminie opłaty kancelaryjnej na poczet nowego wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem i taki odpis zostałby jej w przypadku zaliczenia doręczony. Jednak jak już wskazano, doręczenie takiego odpisu na podstawie nowego czy też poprzedniego wniosku nie wywoła żadnego skutku procesowego w zakresie postępowania sądowego, albowiem wyrok został już stronom skutecznie doręczony, a w myśl art. 177 § 3 p.p.s.a. po ustanowieniu w sprawie pełnomocnika z urzędu termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Niezależnie od powyższego warto wskazać, że strony dysponowały doręczonym im w dniu 7 listopada 2016 r. wyrokiem z uzasadnieniem i przede wszystkim od nich pełnomocnik winien był go uzyskać. Zauważyć także należy, iż pełnomocnik miał zapewnioną możliwość zapoznania się z treścią wyroku poprzez wgląd do akt sprawy, z czego swoją drogą skorzystał w dniu 17 lutego 2017 r. poprzez ustanowionego zastępcę – aplikanta adwokackiego Ł. S. Zatem uchybienie terminu do wniesienia opłaty kancelaryjnej od wniosku pełnomocnika z dnia 6 lutego 2017 r. o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, w świetle powyższego nie powodowało dla stron ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Dlatego też wobec treści art. 86 § 2 p.p.s.a. nie ma podstaw do przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Niezależnie od powyższego, Sąd za zasadne uznał również rozważenie kwestii związanej z obowiązkiem strony domagającej się przywrócenia uchybionego terminu t.j. wynikającej z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczności uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu pełnomocnik strony braku takiej winy nie uprawdopodobnił. Należy zauważyć, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.05.1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.06.2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Z kolei w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 798/14 NSA (LEX nr 1640552) NSA wskazał, że strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Wskazać też należy, że istotne dla oceny wniosku skarżących o przywrócenie terminu jest to, że działają oni przez ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. W związku z tym nie tylko zaniedbania pełnomocnika, ale też osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. (por. postanowienia NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., II OZ 525/11; z dnia 26 listopada 2007 r., I FZ 421/07, z dnia 27 sierpnia 2015 r. II FZ 650/15). Argumentacja zawarta we wniosku o nie daje podstaw do uznania braku winy stron w uchybieniu terminu, bowiem po przeprowadzeniu analizy akt sądowych Sąd stwierdził, że pełnomocnik stron nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w dniu 14 lutego 2017 r. pełnomocnikowi skarżących w prawidłowy sposób zostało doręczono wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Zatem termin do uiszczenia ww. opłaty w upłynął dniu 21 lutego 2017 r. Tymczasem pełnomocnik skarżących we wniosku z dnia 20 marca 2017 r. nie wskazał żadnych istotnych okoliczności, które potwierdzałyby brak jego winy w uchybieniu terminu. Co więcej z akt sprawy, jak i pisma samego pełnomocnika z dnia 20 lutego 2017 r. wynika, że mimo, iż otrzymał on wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w dniu 14 lutego 2017 r. to pomimo wskazanego tam stosunkowo krótkiego 7-dniowego terminu do uiszczenia opłaty, dopiero w dniu 17 lutego 2017 r. wysłał do skarżących pismo informujące o konieczności dokonania opłaty kancelaryjnej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu nie może być utrudniony kontakt z mocodawcami (tylko listowny). Trzeba zauważyć, iż pełnomocnik wiedzę o tym, iż został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżących powziął z doręczonego mu w dniu 6 lutego 2017 r. pisma Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Sz. Z pisma tego wynikało również, iż w dniu 7 listopada 2017 r. stronom doręczono odpis wyroku. Tym samym konieczne było niezwłoczne skontaktowanie się ze stronami w kontekście art. 177 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w niniejszej sprawie 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej biegł od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Jednak jak wynika ze stanowiska pełnomocnika zawartego we wniosku, nie uzyskał on kontaktu ze skarżącymi do dnia 14 lutego 2017 r., kiedy to otrzymał wezwanie do dokonania spornej opłaty kancelaryjnej. W ocenie Sądu obowiązek rzetelnego wykonywania pomocy prawnej świadczonej z urzędu wymagał, aby pełnomocnik podjął wszelkie niezbędne czynności w celu skontaktowania się ze stronami i ochrony ich praw. Już sama kilkudniowa zwłoka w przekazaniu wezwania stronom niewątpliwie zdaniem Sądu świadczy o tym, że pełnomocnik nie zachował wymaganego maksimum staranności jaka była od niego wymagana, tym bardziej, że sam wskazuje, iż kontakt wyłącznie listowny utrudniał mu komunikację ze stronami. Również strony o ile powzięły informację o wyznaczeniu dla nich pełnomocnika z urzędu powinny podjąć wszelkie możliwe czynności w celu jak najszybszego się z nim skontaktowania, z pisma zaś zawiadamiającego o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu z dnia 31 stycznia 2017 r. wynika, iż egzemplarz tego pisma przesłano również do wiadomości skarżących. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż pełnomocnik poprzez ustanowionego zastępcę – aplikanta adwokackiego, w dniu 17 lutego 2017 r. zapoznawał się z aktami sprawy, z których wynikało, iż skarżąca L. Sz. prowadzi w N. Piekarnię Cukiernię "S.". Mimo iż N. jest miastem stosunkowo nieodległym od Sz. (65 km) i pełnomocnik mógł udać się osobiście do skarżących, to za pomocą powszechnie dostępnych źródeł np. wyszukiwarki internetowej mógł także uzyskać numer telefonu do miejsca pracy skarżącej tj. Piekarni Cukierni "S." i skontaktować się z nią telefonicznie. Jednak żadnego z powyższych przykładowych działań pełnomocnik również nie podjął. Jak już wskazano pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Podkreślić należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. Z uwagi na powyższe w ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Podsumowując powyższe i wcześniejsze rozważania, Sąd stwierdza, że wobec treści art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. nie ma podstaw do przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Wobec tego, orzekł jak w sentencji postanowienia.