I SA/Sz 309/10

Dnia 23 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2010 r. wniosku A. Spółki z o.o. z siedzibą w S. o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za [...] r., odsetek i zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za [...] r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziów. A. Spółka z o.o. z siedzibą w S., pismem z dnia 1 września 2010 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z wnioskiem o wyłączenie od orzekania - w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za [...] r., odsetek i zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za [...] r. - siedmiu sędziów tego Sądu: Joanny Wojciechowskiej, Nadziei Karczmarczyk-Gawęckiej, Marzeny Kowalewskiej, Alicji Polańskiej, Zofii Przegalińskiej, Kazimiery Sobocińskiej, Kazimierza Maczewskiego. Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, że wymienieni sędziowie orzekali już w sprawach zainicjowanych jej skargami, a mianowicie: – w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 309/10, w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2004, dotychczasowe postanowienia wydawała sędzia Joanna Wojciechowska; – w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 174/10, w przedmiocie podatku od towarów i usług za rok 2004, wyrok z dnia 26 maja 2010 r. wydali sędziowie: Joanna Wojciechowska (spr.), Nadzieja Kaczmarczyk- Gawęcka, Marzena Kowalewska; – w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 207/09, w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2003, wyrok z dnia 17 czerwca 2009 r. wydali sędziowie: Alicja Polańska (spr.), Nadzieja Kaczmarczyk-Gawęcka, Zofia Przegalińska; – w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 435/09, w przedmiocie podatku od towarów i usług za rok 2003, wyrok z dnia 4 listopada 2009 r. wydali sędziowie: Kazimierz Maczewski (spr.), Nadzieja Kaczmarczyk-Gawęcka, Kazimiera Sobocińska. Spółka podniosła, że we wszystkich ww. sprawach organy podatkowe zakwestionowały wystawione przez P.K. na rzecz spółki faktury VAT, wskazując, że zdarzenia gospodarcze (usługi i dostawa towaru) w nich ujęte nie miały miejsca. We wszystkich tych sprawach identyczne są: stan faktyczny, przyczyna zakwestionowania wystawionych na rzecz spółki faktur, argumentacja i dowody przedstawione jako uzasadnienie kwestionowania kosztów albo prawa do odliczenia podatku VAT Spółki. W ocenie skarżącej, ta identyczność powoduje, że sędziowie orzekający w sprawie nie traktują każdej z tych spraw jako odrębnej sprawy do rozpoznania, lecz rozstrzygając sprawy, biorą pod uwagę uprzednio wydane wyroki. O powyższym świadczy fakt, że w trakcie ustnego uzasadnienia wyroków przywołują wyroki wydane w tych innych sprawach. Tymczasem, skarżąca jest uprawniona do tego, aby każda z tych spraw była traktowana odrębnie i za każdym razem analizowana wnikliwie i szczegółowo bez sugerowania się rozstrzygnięciami w poprzednich sprawach. Orzekanie w tych sprawach przez te same osoby wyklucza takie rozpoznanie sprawy. Powyższe, zdaniem skarżącej, dowodzi, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wyłączenia wskazanych sędziów. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli do akt sprawy oświadczenia (k. 279-285 akt sądowych), z których wynika, że nie istnieją wobec nich żadnych okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Instytucję wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18-24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 P.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08, Lex nr 493907). Wskazać również należy, że każda sprawa podlega indywidualnej ocenie przez składy sędziowskie, zaś sam fakt, że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 P.p.s.a, wyłączenie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt I OZ 939/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń). Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 18, art. 19 i nast. P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może ono być traktowane, jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, wskazanych indywidualnie lub zbiorowo, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Z tych przyczyn powoływanie się przez stronę na fakt orzekania danego sędziego w innej sprawie z udziałem skarżącego, czy też wskazywanie przez tego sędziego na rozstrzygnięcia podjęte w tej sprawie, nie daje podstawy do sformułowania zastrzeżeń co do bezstronności sędziego, biorącego udział w rozstrzyganiu innej sprawy. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi również podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń Sądu pierwszej instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń). Przesłanką do wyłączenia nie może być też ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu wyższej instancji. Sąd, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego, nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt I PO 8/96, Lex nr 26200). Podkreślenia wymaga również, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, zgodnie art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, Lex nr 1325). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 309/10. Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek nie stwierdził bowiem istnienia żadnej z przesłanek, o których mowa w art. 18 pkt 1-7 P.p.s.a., stanowiących podstawę do wyłączenia wnioskowanych sędziów z mocy ustawy. Natomiast skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, z samego faktu wydania niekorzystnych wyroków w innych sprawach, albowiem sprawy o sygn. akt I SA/Sz 207/09, 435/09 i 174/10, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie są tożsame z niniejszą sprawą (mimo zbieżności okoliczności kwestionowanych w danych sprawach dotyczą one różnych podatków za różne lata podatkowe), nie można wyciągać wniosku o braku wiarygodności danych sędziów. Samo przeświadczenie skarżącej, że wskazani we wniosku sędziowie mogą prowadzić proces nieobiektywnie, nie jest przesłanką do wnioskowania o ich wyłączenie. Jeszcze raz powtórzyć wypada, że sam fakt, że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a, wyłączenie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt I OZ 939/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń). Ponadto podkreślić należy, że wszyscy sędziowie, których wyłączenia zażądała skarżąca Spółka złożyli pisemne oświadczenia, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Nie występują zatem po ich stronie przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a., a także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie (art. P.p.s.a). Argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie podważyła zaś wiarygodności tych oświadczeń. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 18 i art. 19 oraz art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.