I SA/Sz 547/16

Dnia 17 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2016 r. wniosku I. S. z dnia 18 maja 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi I. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 18 maja 2016 r. I. S. złożyła – za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w S. – wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] . Równocześnie z wnioskiem Skarżąca złożyła skargę na wyżej opisane postanowienie. We wniosku Skarżąca podniosła, że postanowienie z dnia 2 marca 2016 r. nie może być uznane za skutecznie doręczone, bowiem jest ona zameldowana pod adresem: [...] , jednak pod tym adresem stale nie przebywa. Pod tym adresem stale przebywa matka Skarżącej – H. R., która odbiera wszelką korespondencję kierowaną do Skarżącej albo awiza i przekazuje je Skarżącej. Matka Skarżącej choruje na depresję, a w okresie od grudnia 2015 r. do marca 2016 r. jej stan psychiczny uległ pogorszeniu, przez co nie kontaktowała się z otoczeniem (nie wpuszczała listonoszy, kurierów, sąsiadów i innych osób). Z akt sprawy wynika natomiast, że próby doręczenia postanowienia z dnia 2 marca 2016 r. przypadły na okres pogłębienia objawów depresji i uzależnienia i zapewne nie otworzyła drzwi listonoszce L. i ta zapewne zostawiła awizo w drzwiach. W ocenie Skarżącej, mogło się zdarzyć, że przy otwieraniu drzwi awizo wypadło albo że matka zapomniała przekazać awizo Skarżącej. Zdaniem Skarżącej, uchybienie terminowi do wniesienia skargi na postanowienie z dnia 2 marca 2016 r. nastąpiło bez jej winy, bowiem o treści postanowienia dowiedziała się dopiero 13 maja 2016 r. w trakcie przeglądania akt. Do wniosku Skarżąca załączyła kopię zaświadczenia o stanie zdrowia matki oraz oświadczenie listonosza. Z zaświadczenia lekarskiego, wynika, że w ostatnim okresie (ostatni nawrót na początku marca 2016 r.) u matki Skarżącej objawiały się stany depresyjne poprzez brak lub ograniczoną możliwością wykonywania podstawowych spraw codziennych. Listonosz złożył oświadczenie, że skuteczność doręczenia korespondencji H. R. jest bardzo różna – czasem doręcza ją osobiście, jednak bardzo często adresatka nie otwiera drzwi, więc awizo pozostawiane jest w drzwiach wejściowych domu. Listonosz wskazał, że dom położony jest w terenie otwartym i nie jest ogrodzony, wiec możliwość wywiania awiza z drzwi jest bardzo wysoka. Listonosz z prywatnych rozmów z H. R. wnioskuje również, że matka Skarżącej przeżywa załamanie po śmierci męża i miewa różne nastroje, które skutkują ograniczonym kontaktem ze społeczeństwem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1 w zw. z art. 87 § 3 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Reasumując, jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy wniosek został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a ponadto uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W literaturze i orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przy ocenie winy strony (albo jej braku) w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Za negatywną przesłanką zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy przyjąć zaniechanie przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 462 i nast., postanowienie NSA z 4 listopada 2011 r., I OZ 823/11, z 9 września 2011 r. II FZ 456/11 i z 19 grudnia 2013 r., II GZ 752/13). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie z 2 marca 2016 r. Jak wynika z akt sprawy postanowienie z 2 marca 2016 r. zostało doręczone Skarżącej – w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm.; dalej: "o.p.") – w dniu 18 marca 2016 r. Zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi od powyższego postanowienia upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. Z uwagi na wniesienie przez Skarżącą skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 546/16, Sądowi wiadome jest z urzędu, że Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2016 r. stwierdził, że odwołanie wniesione przez I. S. w dniu 26 stycznia 2016 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 16.12.2015 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Postanowienie z dnia 1 kwietnia 2016 r. zostało odebrane przez Skarżącą osobiście w dniu 11 kwietnia 2016 r. Na stronie 3 postanowienia, organ wskazał, że: "Postanowieniem znak: [...] z dnia 2.03.2016 r. wydanym na podstawie art. 162 § 1 i § 2 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w S. odmówił podatniczce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania." Zatem należy stwierdzić, że Skarżąca już w dniu 11 kwietnia 2016 r. uzyskała informację o wydaniu postanowienia z 2 marca 2016 r., wobec którego wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednak, dopiero w dniu 13 maja 2016 r. pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z aktami sprawy w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w tym z treścią postanowienia z dnia 2 marca 2016 r. Mając powyższe okoliczności na uwadze – Sąd uznał, że – Skarżąca nie dołożyła szczególnej staranności wymaganej dla zachowania terminu do wniesienia skargi, bowiem - jak wykazano wyżej - Strona pomimo pozyskania informacji o wydanym postanowieniu z dnia 2 marca 2016 r. w dniu 11 kwietnia 2016 r., przez ponad 30 dni nie podjęła żadnych działań mających na celu zapoznanie się z jego treścią i ewentualne zabezpieczenie swoich interesów mających związek m.in. z upływem terminów do dokonania czynności procesowych. Nadto, zauważyć wypada, że termin do złożenia skargi na postanowienie z dnia 2 marca 2016 r. upływał dopiero w dniu 18 kwietnia 2016 r., a więc po dniu 11 kwietnia 2016 r. Strona – przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych – jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi mogła zatem zapoznać się z treścią postanowienia i wnieść środek zaskarżenia. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez Skarżącą fakt, że nie odebrała dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie z uwagi na fakt, że matka Skarżącej nie przekazała jej pozostawionych przez listonosza awiz. Skarżąca powołała się przy tym na chorobę matki, która co do zasady odbiera korespondencję kierowaną do córki, lecz w okresie awizowania przesyłki pozostawała w złym stanie psychicznym, przez co nie otwierała drzwi listonoszowi, który pozostawił awiza w drzwiach wejściowych domu. Podniesione zarzuty należy uznać za chybione, bowiem postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało wywołane wnioskiem Strony z dnia 26 stycznia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania od decyzji z dnia 16.12.2015 r. nr [...] . We wniosku, przy określeniu strony Skarżąca podała adres: I. S.,[...] . Powyższy adres Skarżąca podała również w skardze z 18 maja 2016 r., co do której strona wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz w samym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 146 § 1 o.p., w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego. W tej sytuacji, argumentacja Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżąca konsekwentnie jako swój adres, który organ prawidłowo przyjął za adres zamieszkania i adres do korespondencji, wskazuje adres: [...] , i na ten adres wysłano postanowienie z 2 marca 2016 r. W toku trwającego postępowania Skarżąca nie poinformowała o zmianie adresu zamieszkania, ani też nie wskazała innego adresu do doręczeń. Z adnotacji na kopercie, zawierającej zwróconą do organu korespondencję znajdującej się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca postanowienie z 2 marca 2016 r. została dwukrotnie awizowana przez pocztę: w dniu 4 marca 2016 r. i 14 marca 2016 r. i przechowywana przez okres 14 dni w Agencji Pocztowej S. Jednocześnie Sąd zauważył, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczający nie zakreślił miejsca pozostawienia informacji dla adresata o przesyłce (awizo). Jednak – w ocenie Sądu – powyższe uchybienie nie wpływa na prawidłowość doręczenia przesyłki. Sąd podziela pogląd, wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 475/05 (publ. Lex Polonica Nr 2127939), zgodnie z którym "ani z treści art. 150 § 2 Op, ani żadnego innego przepisu prawa nie wynika obowiązek umieszczania na przesyłce względnie na dowodzie doręczenia adnotacji o miejscu umieszczenia pisma doręczanego w toku postępowania podatkowego lub celnego w formie doręczenia opisanego w art. 150 Op, to jest przy zastosowaniu awiza. Okoliczność, czy zawiadomienie takie (awizo) umieszczono w miejscu określonym w art. 150 § 2 Op może być ustalona przy użyciu wszelkich dopuszczonych środków dowodowych". W wyroku tym Sąd stwierdził również, iż pocztowy dowód doręczenia (potwierdzenie odbioru) przesyłki zawierający informację z art. 150 Op, nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych, stanowi jedynie oświadczenie doręczyciela, że opisane w tym dokumencie czynności zostały przez niego wykonane we wskazany tam sposób. Z załączonego do wniosku oświadczenia listonoszki, która zwykle doręcza przesyłki na adres [...] wynika, że w przypadku gdy adresatka lub domownik nie otwiera drzwi pozostawia awizo w drzwiach wejściowych domu. Podkreślić również należy, że Skarżąca nie kwestionuje, iż awiza nie były pozostawiane przez doręczyciela, lecz że nie zostały jej przekazane przez matkę bądź awiza zostały "wywiane" z drzwi wejściowych domu. Tym samym Sąd przyjął, że istnieją podstawy aby stwierdzić, iż doręczający przesyłkę zawierającą postanowienie z 2 marca 2016 r. uczynił zadość wszystkim wymaganiom wskazanym w ustawie w przypadku niezastania adresata w domu. Twierdzenia Skarżącej o braku skrzynki pocztowej i możliwości "wywiania" awiza z drzwi domu również nie stanowią przesłanki uznania, że strona nie dochowała terminu do wniesienia skargi bez swej winy. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2012.1529 ze zm.) właściciel lub współwłaściciele nieruchomości gruntowych, na których znajduje się budynek mieszkalny, a także budynku mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość - są obowiązani umieścić oddawczą skrzynkę pocztową spełniającą wymagania określone przepisach wydanych na podstawie ust. 5. Niezrealizowanie powyższego obowiązku – stosownie do art. 127 tej ustawy - jest zagrożone karą pieniężną od 50 złotych do 10.000 złotych. Należy również podkreślić, że Skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym, bowiem zostało wywołane jej wnioskiem z dnia 26 stycznia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji, Strona mogła podjąć działania w celu zabezpieczenia się w dotrzymaniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia od wydanego rozstrzygnięcia m.in. poprzez wskazanie organowi swojego aktualnego adresu do korespondencji. Wypada zauważyć również - że jak wynika z wniosku Skarżącej - stan psychiczny matki Skarżącej uległ pogorszeniu już w grudnia 2015 r., więc w chwili złożenia wniosku Skarżąca mogła się spodziewać, że korespondencja kierowana na adres wskazany we wniosku może zostać nieodebrana. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd nie znalazł podstaw uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. W tym stanie sprawy – wobec nieuprawdopodobnienia przez Skarżącą zaistnienia takich okoliczności które wskazywałyby na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi – Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wszystkie cytowane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl