I SA/Sz 708/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-05-11
Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Marzena Kowalewska, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej, przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych, są uzasadnione w kontekście egzekucji opłat za postój w strefie płatnego parkowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania oraz opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa i obciąża właściciela pojazdu, który nie wykazał, że pojazd był użytkowany przez inną osobę. Zarzuty dotyczące przedawnienia, błędu co do osoby zobowiązanej, niedopuszczalności egzekucji oraz wad tytułu wykonawczego zostały uznane za niezasadne. Sąd podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym zasady ogólne KPA stosuje się odpowiednio, a organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, nie musiał uzyskiwać stanowiska wierzyciela.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Szczecin, które uznało zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione i odmówiło umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczyły opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Skarżąca kwestionowała m.in. istnienie obowiązku, przedawnienie, błąd co do osoby zobowiązanej oraz wadliwość tytułu wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oraz odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Postanowieniem z dnia[...] . na podstawie przepisów : art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm./, art. 18, art. 27 § 1 oraz art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity Dz.U. Nr 229 poz. 1954 z 2005r. ze zm./, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1, art. 13f oraz art. 40d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych /tekst jednolity Dz.U. Nr 19 poz. 115 z 2007r. ze zm./ i § 7 ust. 1 i 4 oraz § 11 Uchwały Nr XIII/269/03 Rady Miasta S z dnia 1 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S oraz sposobu ich pobierania /Dz.Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 113 poz. 1932/ zmienionej Uchwałą XXIX/576/04 Rady Miasta Szczecin z dnia 22 listopada 2004r. /Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 99 poz. 2168/, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie po rozpatrzeniu zażalenia R P wniesionego na postanowienie Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 14 kwietnia 2010r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S (zwane dalej SKO), wskazało, że Prezydent Miasta S będący w sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym po uprzednim doręczeniu upomnienia nr Up.138.328 z 9 października 2009r., wystawił wobec R P tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] obejmujący należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania samochodu m.in. N o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...] zł za okres od[...] . do dnia[...] . oraz koszty upomnienia [...] zł.
Odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczono zobowiązanej[..] ., która pismem z[....] . zgłosiła zarzuty : nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej, przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie przez tytuł egzekucyjny wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej "uegz.".) i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Prezydent Miasta S, postanowieniem z dnia[...] ., na podstawie art. 34 § 4 uegz uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione i odmówił umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu, ustosunkowując się zgłoszonych zarzutów Prezydent Miasta S wskazał, że opłaty za korzystanie z dróg publicznych wynikają z mocy samego prawa i co do zasady ponosi je osoba korzystająca z tych dróg. Wprawdzie nie zawsze musi być nią właściciel pojazdu, ale wówczas powinien wskazać, że obowiązek ponoszenia tych opłat obciążał inną osobę (osoby), przedstawiając na tę okoliczność odpowiednie dowody. Fakt obecności pojazdu zobowiązanej w Strefie Płatnego Parkowania na terenie miasta S został potwierdzony przez inspektorów Strefy w różnych dniach, miejscach i godzinach. Inspektorzy wystawili łącznie [...] zawiadomień o nieopłaconym postoju w Strefie, umieszczając wystawione przez siebie zawiadomienia za wycieraczkę szyby. Zdaniem organu nie jest możliwe, aby inspektorzy odnotowali [...] postojów, jeżeli postój faktycznie nie miał miejsca albo, gdy postój był opłacony (za szybą pojazdu był prawidłowo zakreślony bilet postojowy). W tej sytuacji zarzut nieistnienia obowiązku organ uznał za nieuzasadniony.
W zakresie przedawnienia obowiązku organ wywiódł, że zgodnie z przepisem art. 40d ust. 5 ustawy o drogach publicznych, obowiązek uiszczenia opłat za postój w strefie przedawnienia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone. Tytuł wykonawczy nr [...] obejmował także należności powstałe w [...] r., które z końcem[...] . uległy przedawnieniu z mocy prawa. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu[...] ., wobec czego na druku zajęcia prawa majątkowego została pomniejszona o przedawnione należności, co czyni zarzut przedawnienia nieuzasadnionym.
Za nieuzasadniony uznał organ zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Wywiódł, że R P była właścicielem samochodu marki N w okresie objętym tytułem wykonawczym, skoro mimo wezwania nie wskazał innej osoby (osób) korzystających z przedmiotowego pojazdu, organ nie miał możliwości ustalenia ewentualnej innej osoby zobowiązanej, zatem tytuł wykonawczy skierował zasadnie do właścicielki pojazdu.
Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, organ wskazał, że w dacie powstania i wymagalności części należności z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania przepisy ustawy o drogach publicznych nie regulowały kwestii egzekucji tych opłat. Dopiero przepis art. 40 d pkt 2 ustawy, który wszedł w życie z dniem 4 października 2005r. określił, że opłaty określone w art. 13 f ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz kary pieniężne określone w art. 29 a ust. 3 tej ustawy wraz z odsetkami za zwłokę podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym przepisami uegz. Zdaniem organu przepisy dotyczące trybu egzekucji odnoszą się także do należności z tytułu opłat dodatkowych za nieziszczenie opłaty parkingowej, ponieważ regulacje prawne obowiązujące do[...]. dotyczyły tej samej instytucji, daniny publicznej i opłaty dodatkowej za nieopłacenie parkowania w strefie.
Za nietrafny uznał organ również zarzut, niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 uegz, albowiem zawierał on wszystkie elementy wymienione w cytowanym przepisie. Różnica w wysokości egzekwowanej należności podana w tytule wykonawczym i w zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę wynika z faktu przedawnienia należności w kwocie [...] zł obejmującej [...] rok. Niewypełnienie rubryki dot. danych pracodawcy, organ uznał za brak nie powodujący nieważności tytułu wykonawczego.
Organ wyjaśnił również, że dowód doręczenia upomnienia został dołączony do tytułu wykonawczego, przeznaczonego dla organu egzekucyjnego, a podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania obowiązku powstającego z mocy prawa na podstawie przepisu art. 13 f ustawy o drogach publicznych jest przepis art. 3 § 1 uegz.
W zażaleniu od postanowienia Prezydenta Miasta S, zobowiązana zarzuciła naruszenie :
1. art. 34 uegz przez wydanie postanowienia w przedmiocie zarzutów przez organ egzekucyjny z pominięciem stanowiska wierzyciela,
2. art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13 f ustawy o drogach publicznych z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 – 10, przez przyjęcie, że korzystającym z drogi publicznej w czasie wskazanym w upomnieniu jest właściciel pojazdu w oparciu o nieuprawnione domniemanie faktyczne oraz przyjęcie, że miał miejsce nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, podczas gdy, właściciel (pojazdu) kwestionuje fakt rzekomego postoju i wskazuje na utrudnienie ze strony wierzyciela (organu) polegające na odmowie doręczenia kopii dokumentów na podstawie których przypisano właścicielowi pojazdu nieopłacony postój; żądaniem ze strony wierzyciela przedstawienia przez zobowiązaną dokumentów w postaci umowy najmu, użyczenia pojazdu lub innego dokumentu, bądź oryginalnego oświadczenia osoby korzystających z pojazdu, ze wskazaniem imienia i nazwiska, adresu oraz podaniem dokładnego okresu użytkowania, podczas, gdy żaden przepis nie nakłada obowiązku stosowania i dysponowania takimi dokumentami w związku z użyczeniem pojazdu. Nadto, żądanie takich dokumentów, po tak znacznym upływie czasu od rzekomo stwierdzonych nieopłaconych postojów (tj. czynności wykonanych jednostronnie przez osoby związane z wierzycielem) uniemożliwia w praktyce ich przedstawienie (np. w związku z okolicznością, że z niektórymi osobami nie można nawiązać kontaktu celem ustalenia czy w danym czasie użytkując pojazd korzystały ze spp bez opłacenia postoju lub wobec kategorycznego stwierdzenia, że nie było postoju w strefie, bądź że po upływie tak długiego czasu nie sposób potwierdzić, że użytkowanie pojazdu miało miejsce w konkretnej dacie; występowaniem przez wierzyciela w sprawie rzekomo stwierdzonych nieopłaconych postojów w strefie płatnego parkowania po upływie kilku lat od rzekomo zarejestrowanych faktów, co uniemożliwia ustalenie oraz odtworzenie zdarzeń, w tym faktów dotyczących użytkowania pojazdu, w terminach wprowadzonych przez wierzyciela do upomnienia oraz nieprzeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego zgodnie z obowiązującymi zasadami przez wierzyciela, w sytuacji jednoczesnego występowania jako organ egzekucyjny,
3. art. 73 § 2 kpa oraz art. 80 kpa – w związku z niedoręczeniem dokumentów, które rzekomo stwierdzają nieopłacony pobyt w strefie.
4. § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – przez żądanie zapłaty (niezależnie od zarzutu nieistnienia obowiązku) po upływie kilku lat, co powoduje, że wierzyciel takim opieszałym działaniem uniemożliwia ustalenie i wskazanie co faktycznie działo się z pojazdem przyjętych przez wierzyciela,
5. Art. 33 pkt 6 uegz i art. 40 d ust. 2 ustawy o drogach publicznych – w związku z twierdzeniem wierzyciela/organu, że art. 40d ust. 2 cytowanej ustawy, który wszedł w życie w dniu 4.10.2005r. ma zastosowanie do należności powstałych przed tą datą,
Art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 uegz przez to, że tytuł wykonawczy opiewa na okres[...] . do[...] . a wysokość należności określona z tytułu obejmuje część, która podlega przedawnieniu.
6. § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec zastosowania tytułu wykonawczego "jednopozycyjnego", podczas gdy wymagane było zastosowanie kilku tytułów wykonawczych "czteropozycyjnych" oraz ewidencji tych tytułów przez co również treść obowiązku została podana nieprawidłowo;
7. Art. 27 w związku z art. 33 pkt 10 uegz polegające na :
"nieokreśleniu pracodawcy i jego adresu, a jak wynika z dokumentu "zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą" wierzyciel (Prezydent Miasta S) posiadał stosowną informację i wniosła o :
1. rozpatrywanie postanowienia jako stanowiska wierzyciela, a nie postanowienia organu egzekucyjnego,
2. uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zaś o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,
3. włączenie do akt sprawy i uwzględnienie w postępowaniu zażaleniowym zawiadomień o nieopłaconym postoju w Strefie,
4. dodatkowo wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dowodów wskazanych w zażaleniu (upomnienie nr[...] . oraz pisma Zobowiązanej do organu oraz odpowiedzi organu na te pisma).
W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana rozwinęła treść zarzutów, podkreślając, że wierzyciel (organ) odmówił jej przedstawienia kopii zawiadomień o nieopłaceniu postoju mimo złożonego wniosku. Zobowiązana zakwestionowała wartość dowodowy zawiadomień o nieziszczeniu opłaty postojowej oraz zasadność powoływania się na domniemanie, że co do zasady korzystającym z drogi jest właściciel pojazdu, zwłaszcza w sprawie, gdy od konkretnych zdarzeń upłynął tak długi okres czasu. Za nadużycie ze strony organu, zobowiązana uznała nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia osób zobowiązanych (do uiszczenia opłaty postojowej) zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.
Zobowiązana podniosła również okoliczność nieprawidłowego wypełnienia tytułu wykonawczego w części określającej kwotę należności głównej, która w zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia została pomniejszona o kwotę, która uległa przedawnieniu i która nie może być dochodzona. Dalej, zwróciła uwagę, że Uchwała Rady Miasta S z dnia [...] . w części ustalającej tryb egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych za parkowanie podjęta została bez podstawy prawnej co przesądza o jej nieważności z tej części. Natomiast przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych interpretowany jako przepis wskazujący, że obowiązek uiszczenia opłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu jest niekonstytucyjny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S rozpatrując zażalenie wskazało, że zgodnie z art. 15 § 1 uegz, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia.
W sprawie dowód doręczenia upomnienia wierzyciel został dołączony do tytułu wykonawczego, a upomnienie nr [...] r., zostało doręczone Zobowiązanej w dniu [...]
Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń zawartych w zażaleniu SKO stwierdziło, że argumentacja Zobowiązanej, dotycząca zastosowania w sprawie przepisu art. 10 k.p.a., nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 uegz, ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.
Ta zasada powinna być uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.
Zdaniem SKO norma prawna wynikająca z art. 10 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądowym poglądem, w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio zasady: wynikającą z art. 6 k.p.a. - zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 k.p.a. - zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 k.p.a., - zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwiania sprawy (art. 14 § 1 k.p.a.) co przesądza, że zasada czynnego udziału stron w postępowaniu egzekucyjnym ma ograniczone zastosowanie.
Dalej SKO wskazało, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakładają na organ egzekucyjny, ani też nie konstruują uprawnień, będących korelatem tego obowiązku, do prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowo – wyjaśniającego w celu udowodnienia zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w sprawie osoby korzystającej z dróg publicznych.
Dlatego, odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego SKO uznało je za niezasadne.
Z uwagi na tą ocenę, SKO uznało za niezasadne przeprowadzenie wnioskowanych przez zobowiązaną dowodów wskazanych w zażaleniu. Oceniając jednak same wnioski Zobowiązanej, kierowane do wierzyciela, zwróciło uwagę, że w żadnym z pism zobowiązanej nie zostało sformułowane żądanie uwierzytelnienia sporządzonych przez zobowiązaną odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, poparte wykazanym ważnym interesem strony (art. 73 § 2 kpa). Zobowiązana, została uprzedzona o możliwości przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, co zdaniem SKO czyni, że obowiązek organu określony w przepisie art. 73 § 1 kpa został wypełniony.
Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów ustawy o drogach publicznych oraz niezgodności z prawem uchwały Rady Miasta S, SKO wskazało, że o zgodności przepisów z Konstytucją orzeka Trybunał Konstytucyjny a o zgodności z prawem uchwał rad jednostek samorządu terytorialnego orzeka właściwy miejscowo wojewoda wydając rozstrzygnięcia nadzorcze. Wskazane organy nie orzekały (odpowiednio) o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, ani też o nieważności Uchwały Rady Miasta S z 22 listopada 2004r., dlatego przyjąć należy, że mają one moc obowiązującą i jako takie mają zastosowanie w sprawie.
Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych, SKO cytując regulacje przepisów art. 13, art. 13b, art. 13f oraz odwołując się do przepisów Uchwały Rady Miasta S z 1 grudnia 2003r. wskazało, że zobowiązanym do uiszczenia opłaty za postojowe jest korzystający z drogi publicznej, wyjaśniło kiedy pobierana jest opłata dodatkowa, jaka stawka opłaty dodatkowej obowiązywała do końca 2004r. a jaka stawka obowiązuje od 1.01.2005r. Dalej SKO przedstawiło w oparciu o jakie ustalenie inspektorów strefy parkowania zostało sporządzonych [...] zawiadomień o nieopłaceniu postoju samochodu marki N o numerze rejestracyjnym[...] , jaka jest ich treść i oceniło ich wartość dowodową w sprawie wywodząc, iż trudno kwestionować ich treść, zwłaszcza co do faktu parkowania przedmiotowego pojazdu w strefie parkowania oraz zawartej i skierowanej do właściciela pojazdu czy osoby korzystającej z pojazdu (przez pozostawienie zawiadomienia za wycieraczką szyby) informacji o powstałym z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój.
Zdaniem SKO, twierdzenia zobowiązanej że zawsze uiszczała opłatę za parkowanie i że w sprawie mamy do czynienia z "rzekomymi zdarzeniami" (nieopłacenia postoju) nie zostało poparte żadnymi dowodami, mimo kierowanego do niej wezwania organu do przedstawienia dowodów potwierdzających, że osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty za parkowanie była inna osoba, nie generuje po stronie organu, obowiązku udowodnienia czy udokumentowania zarzutów zobowiązanej. Zgłaszając zarzut nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego, to zobowiązany ma wykazać zasadność swych twierdzeń, skoro on chce odnieść określony skutek prawny.
Na poparcie tej oceny SKO przywołało poglądy wyrażone w wyrokach NSA z 18.08.2009r. sygnatura II FSK 591/08 czy z 11.03.2009r. sygnatura I OSK 1513/09.
Dalej SKO, zwracając uwagę, że obowiązek ponoszenia opłat dodatkowych za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa, stwierdziło, że trafnie Prezydent Miasta S uznał, że zobowiązanym w przedmiotowej sprawie jest R P, jako właściciel samochodu, skoro nie wskazała i nie wykazała, że pojazd, którego jest właścicielem, w dniach wskazanym w upomnieniu był użytkowany przez inną osobę. W takiej sytuacji, zdaniem SKO wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej był właściciel pojazdu co potwierdza pogląd wyrażony w wyroku NSA z 12.06.2007r. sygnatura I OSK 209/07. To właściciel pojazdu jest z reguły osobą korzystającą z drogi, chyba że udowodni, że pojazd był używany przez inną osobę, ale taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca.
W kwestii zarzutów dotyczących naruszenia art. 27 uegz SKO w pełni podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta S przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn tam wskazanych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 34 uegz SKO wskazało, że nie jest on zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2009r. sygn.akt II FSK 1737/09 wyraził pogląd, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu – najpierw jako wierzyciel i oddzielnie – jako organ egzekucyjny.
Zastosowanie tytułu wykonawczego "jednopozycyjnego" zamiast tytułu wykonawczego "czteropozycyjnego" SKO uznało za zasadne albowiem w przedmiotowym postępowaniu dochodzona jest należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, która została zsumowana i objęta tytułem wykonawczym "jednopozycyjnym".
Reasumując SKO stwierdziło, że w zaskarżonym postanowieniu Prezydent Miasta S nie naruszyła prawa dającego podstawę do jego uchylenia, ani tym bardziej do uznania zarzutów Zobowiązanej za uzasadnione.
Argumentacja zeprezentowana w uzasadnieniu postanowienia Prezydenta Miasta S jest jasna, logiczna, spójna i konsekwentna. Prawidłowo wskazane zostały przepisy obowiązującego prawa stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia, a argumentacja została wsparta orzecznictwem sądów administracyjnych.
Dlatego SKO postanowiło, jak w petitum postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S R P zarzuciła postanowieniu SKO z[...] . naruszenie :
1. przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 f ustawy o drogach publicznych, przez pominięcie i nierozpoznanie przez SKO tego zarzutu i przyjęcie na podstawie domniemania, że korzystającym z drogi publicznej w czasie wskazanym w upomnieniu był właściciel pojazdu, przez przyjęcie, że miał miejsce nieopłacony postrój w strefie płatnego parkowania w sytuacji, gdy organ – wierzyciel odmówił doręczenia skarżącej kopii dokumentów na podstawie których przypisano (skarżącej) nieopłacony postój oraz przyjęcie że na właścicielu pojazdu ciąży obowiązek wykazania, że nie na nim spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty za rzekomo nieopłacony postój w strefie,
2. przepisów art. 6 – 9 kpa przez :
- nierozpoznania zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. i art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych* a tym samym utrwalenie niezgodnego z prawem stanowiska organu I instancji, iż art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych, który wszedł w życie w dniu 04.10.2005 r. i który wprowadza tryb egzekucji administracyjnej dla opłaty dodatkowej ma zastosowanie do należności powstałych przed tą datą(tytuł wykonawczy obejmuje okres od 20.01.2004),
- rozpatrywania postanowienia organu I instancji jako postawienia organu egzekucyjnego, a nie jako postanowienia wierzyciela, a tym samym pozostawienie działań organu administracji publicznej podjętych w Charakterze wierzyciela bez badania pod względem zgodności z prawem i pozbawienie strony możliwości obrony swoich racji co prowadzi również do naruszenia art. 34 § 1 i 2 uegz
- uznania, że z pism skarżącej, kierowanych do organu-wierzyciela nie wynika, aby kiedykolwiek sformułowała żądanie wydania odpisów lub kopii z dokumentów akt sprawy, podczas gdy takie żądanie jednoznacznie wynika z treści pisma strony z dnia 19.12.2009 r., tj. pierwszego pisma skierowanego w tej sprawie, w odpowiedzi na nadesłane upomnienie, jak również z treści następnych pism i zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
- uznania, że brak jest podstaw do przeprowadzenia przez SKO wnioskowanego przez stronę postępowania dowodowego z dowodów wskazanych w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta S a także w związku z utrwaleniem, stanowiska organu I instancji organu naruszającego art. 6-10 kpa,
- uznania, że okoliczności sprawy wskazują iż skarżąca nie udowodniła, że nie była osobą korzystającą z dróg publicznych w SPP, podczas gdy nie jest zupełnie jasne w oparciu o jaki dowód skarżąca mogłaby wykazać, że w datach wskazanych w upomnieniu pojazd przebywał w zupełnie innych miejscach, skoro organ nie przyjmuje do wiadomości oświadczeń skarżącej w tej kwestii i ogranicza możliwość wyjaśnienia sprawy wyłącznie do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że ktoś inny użytkował pojazd w tym czasie;
3) art. 10 kpa w związku z uznaniem przez SKO, iż:
- w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasada wynikająca z tego przepisu nie ma zastosowania wobec przymusowego charakteru postępowania egzekucyjnego, a wydane przez organ I instancji postanowienia o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, winno być rozpatrywane jako postanowienie wierzyciela, a me organu egzekucyjnego oraz uznanie, że organ I instancji uczynił zadość dyspozycji tego przepisu zawiadamiając Zobowiązaną o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, podczas gdy w rzeczywistości takiego umożliwienia i zawiadomienia nie było.
4) art. 73 11 kpa i art. 73 § 2 kpa oraz art. 80 kpa - w związku z uznaniem przez SKO, że w przedmiotowej sprawie strona nie zwracała się o doręczenie odpisów zawiadomień oraz że strona została zawiadomiona o zebranych dowodach i zgromadzonym materiale celem umożliwienia zapoznanie się z materiałem i wypowiedzeniem co do tego materiału,
5) art. 74 § 2 kpa - w związku z usankcjonowaniem przez SKO odmowy wydania odpisów/kopii z akt, która to odmowa nie nastąpiła w drodze postanowienia.
6) § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji - przez nie rozpoznanie przez SKO, że przypisany został nieopłacony postój po upływie kilku lat od rzekomo stwierdzonego faktu, a wierzyciel - organ takim opieszałym działaniem uniemożliwia ustalenie i wykazanie co faktycznie działo się z pojazdem w datach przyjętych przez wierzyciela, a w szczególności, że pojazd ten pozostawał w tych datach w zupełnie innym miejscu lub że postój wbrew temu co twierdzi wierzyciel był opłacony,
7) art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z uznaniem, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w przypadku gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, co pozbawia stronę możliwości obrony swoich racji,
8) art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. – przez to, że tytuł wykonawczy obejmuje okres 20.01.2004 r.-17.12.2007 r., a wysokość należności określona w tytułu obejmuje część, która uległa przedawnieniu.
9) § 5 ust 1 pkt 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uznania, że sumowanie opłat dodatkowych za poszczególne zdarzenia i zastosowanie tytułu wykonawczego jednopozycyjnego" jest prawidłowe, podczas gdy wymagane było zastosowanie kilku tytułów wykonawczych "czteropozycyjnych" oraz ewidencji tych tytułów przez co treść obowiązku została podana nieprawidłowo,
i wniosła o jego uchylenie i poprzedzającego postanowienia Prezydenta Miasta S, wstrzymanie wykazaniu postanowienia oraz o rozpoznanie skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nadto, skarżąca wniosła na podstawie art. 178 Konstytucji oraz art. 4 ustawy o ustroju sądów administracyjnych o:
- uznanie przepisu § 11 ust.2 uchwały Nr XXIX/576/04 Rady Miasta Szczecin z dnia 22 listopada 2004r. za sprzeczny z ustawą o drogach publicznych oraz z Konstytucją w szczególności art. 7 i 21 w związku z okolicznością, iż w dacie uchwalenia tej uchwały, a tym samym przepisu § 11 ust.2, i wejścia w życie tego aktu wprowadzenie trybu egzekucji administracyjnej dla ściągnięcia należności z tytułu opłaty dodatkowej nie znajdowało podstawy prawnej w przepisach ustawy i nieorzekanie w oparciu o ten przepis,
- uznanie art. 13 ust.1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w rozumieniu, że jest to przepis wskazujący, że obowiązek uiszczenia opłaty za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania obciąża, co do zasady właściciela pojazdu, za niezgodny z art. 7 Konstytucji i nieorzekanie w oparciu o ten przepis w takim jego rozumieniu, nadto w oparciu o art. 153 ppsa wniosła o:
- zastosowanie tego przepisu do przywołanych w postanowieniu organu II instancji (jak również organ I instancji) orzeczeń sądów administracyjnych, w tym również orzeczeń tut. sądu i orzeczeń NSA, tak, aby orzeczenia odnoszące się do zupełnie innych stanów faktycznych nie zostały zastosowane w niniejszej sprawie wyłącznie na tej podstawie, że sentencja takiego orzeczenie odnosi się (aczkolwiek tylko pozornie) do istoty przedmiotowej sprawy, a w oparciu o art. 62 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ramach skompletowania akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, o zarządzenie, aby organy II lub I instancji włączyły lub przekazały do akt sprawy zebrane dowody i materiały w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji w charakterze wierzyciela, w oparciu o który skierowane zostało do skarżącej upomnienie, a następnie sporządzony tytuł wykonawczy, w tym całą korespondencję w sprawie, gdyż zachodzi obawa, że organowi II instancji ten materiał nie został przedstawiony, na co wskazują stwierdzenia SK0 sprzeczne z tym co jest w dokumentacji, którą dysponuje skarżąca.
W uzasadnieniu skargi, R.P wywiodła, że przez naruszenie zasady określonej w art. 10 kpa, organ egzekucyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego – wyjaśniającego a skarżąca została pozbawiona możliwości ustosunkowania się do materiału dowodowego z powodu niedoręczenia jej przez organ egzekucyjny żądanych dokumentów w postaci kopii zawiadomień o nieopłaceniu postoju.
Na potwierdzenie tego zarzutu przywołała treść pism kierowanych do organu – wierzyciela i treść jego odpowiedzi konstatując że stanowi to naruszenie przepisu art. 73 § 2 kpa.
Nie czyni zadość nakazowi tego przepisu zdaniem skarżącej, zawiadomienie jej przez wierzyciela o możliwości zapoznania się z aktami sprawy zwłaszcza że nie została powiadomiona o zgromadzonym materiale dowodowym i możliwości zapoznania się z nim.
Skarżąca zakwestionowała, sposób gromadzenia przez organ wierzyciela dokumentów, zwłaszcza 86 zawiadomień o nieopłaconym postoju, które jej zdaniem zostały zebrane przed przekazaniem akt sprawy do organu II instancji. Również jej zdaniem niezasadna jest oceny SKO, że w postępowaniu egzekucyjnym nie ma zastosowania art. 10 kpa oraz, że nie ma potrzeby uzyskać odrębnego stanowiska wierzyciela. W sprawie, zdaniem skarżącej, nieoddzielenie stanowiska wierzyciela, pozbawiło jej możliwości realizacji jej wniosku o doręczenie zawiadomień o nieopłaceniu postoju w strefie płatnego parkowania. Organ II instancji winien był badać stanowisko wierzyciela i jego postępowanie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy działając jako wierzyciel nie naruszył prawa.
Brak takiej oceny, pozbawia zobowiązanego możliwości obrony jego interesu prawnego, co ma miejsce w tej sprawie. Dlatego pogląd o braku potrzeby wydania odrębnego stanowiska wierzyciela nie jest słuszny ponieważ pozbawia zobowiązanego jednego z narzędzi obrony i stwarza nierówność w stosunku do sytuacji gdy wierzyciel i organ egzekucyjny są odrębnymi instytucjami.
Wskazując na powyższe wywody, skarżąca stwierdziła, że w sprawie naruszono zasadę praworządności nie zachowując zasady z art. 73 § 2 kpa.
Polemizując z oceną SKO, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie swoich oświadczeń (co do uiszczania opłat i możliwości parkowania jej samochodu w strefie parkowania przez inną osobę) wywiodła, że brak doręczenia skarżącej kopii dokumentów stanowiących podstawę przypisania jej nieopłaconego postoju pozbawiło ją możliwości skutecznego wyjaśnienia sprawy ma swoją korzyść. Orzekanie w oparciu o dokumentację, której doręczenia odmawia się zobowiązanemu jest niedopuszczalne.
Taką ocenę uzasadnia zdaniem skarżącej fakt, że wierzyciel, z naruszeniem przepisu § 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, domaga się zapłaty opłat dodatkowych za lata[...] , gdy był zobowiązany systematycznie i na bieżąco kontrolować terminowość zapłaty zobowiązań pieniężnych. Wystąpienie z żądaniem zapłaty po upływie 5 lat, pozbawia zobowiązanego możliwości wykazania, wykonania obowiązku uiszczenia opłaty postojowej, albowiem bilety postojowe zużyte są z reguły wyrzucane. Sankcjonowanie opieszałości wierzyciela prowadzi do sytuacji, że po latach właściciel jest pozbawiony możliwości wykazania, że postępowanie wierzyciela jest pozbawione podstaw.
Za niezrozumiałe, skarżąca uznała stanowisko SKO, że organ – wierzyciel nie jest zobowiązany i uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub poszukiwania dowodów celem udokumentowania zarzutów skarżącego. W sprawie, zobowiązana domagała się doręczenia jej kopii zawiadomień a służby wierzyciela – Prezydenta Miasta S mają obowiązek stwierdzenia faktu nieopłacenia postoju w strefie w sposób nie budzący wątpliwości.
Odmowa doręczenia kopii zawiadomień same w sobie rodzi wątpliwość, zwłaszcza że zobowiązana w pierwszym piśmie zakwestionowała fakt postoju w strefie.
Danie wiary w tej sytuacji zawiadomieniom wystawionym przez inspektorów niż oświadczeniu strony jest niezrozumiałe, skoro dokumenty wystawione przez inspektorów nie stanowią dokumentów urzędowych o których mowa w art. 76 kpa. Polemizując z oceną zawiadomień o nieopłaceniu postoju przez SKO, skarżąca wywiodła, że żaden przepis prawa nie nakładał na nią obowiązku gromadzenia i przechowywania dowodów użyczenia pojazdu wobec tego, przedstawienie takich dokumentów jest po latach niemożliwe.
Odnośnie przyjęcia przez organy egzekucyjne opartego o przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ustawy o drogach publicznych domniemania, że w sprawie korzystającym z drogi publicznej był właściciel pojazdu, skarżąca wywiodła, że budzi ono zastrzeżenia. Jej zdaniem, istotą domniemania faktycznego jest możliwość uznania za ustalone faktów, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów. W sprawie takich faktów nie ustalono. Takiego domniemania nie można wywieść z zasad doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania. Skarżąca wskazała, że jej zdaniem, praktyka i doświadczenie życiowe wskazują, że tysiące samochodów użytkowanych jest przez inne niż właściciel osoby, czasowo lub stale. Takie sytuacje są doświadczeniem życiowym skarżącej dlatego przyjęcie jednej, generalnej reguły jest nieuprawnione.
Dalej skarżąca zarzuciła SKO nierozpatrzenie zarzutu niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu opłaty dodatkowej, wskazując że przepis art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych wszedł w życie 4 października 2005r., a egzekwowana należność obejmuje okres od 20 stycznia 2004r. do 17 grudnia 2007r.
Odnośnie zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o nieprawidłowo wypełniony tytuł wykonawczy (art. 27 § 1 pkt 3 uegz), skarżąca wskazała, że dopuszczalne jest w jednym tytule wykonawczym wskazanie obowiązków wynikających z dwóch ale nie więcej niż czterech decyzji lub zdarzeń rodzących z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty lub kary co wynika z treści § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. Powołując pogląd wyrażony w wyroku sądu administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008r. sygnatura I SA/Po 142/08 skarżąca wywiodła, że tytuł wykonawczy w przypadku opłat dodatkowych za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania powinien zawierać skonkretyzowaną treść obowiązku podlegającego egzekucji, podobnie jak upomnienie.
Uzasadniając wniosek o uznanie za niekonstytucyjne przepisów Uchwały Rady Miasta z 22 listopada 2004r. i art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Skarżąca wywiodła, że nowelizacja przepisów ustawy o drogach publicznych która weszła w życie 4 października 2005r. wprowadziła możliwość ściągania opłaty dodatkowej w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zatem, przepisy Uchwały Rady Miasta, przewidujące ściąganie tej opłaty w drodze egzekucji administracyjnej były wydane bez podstawy prawnej i naruszały przepisy art. 7 i art. 21 Konstytucji RP.
Niekonstytucyjność przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w rozumieniu, że to właściciel pojazdu ma przedstawić dowody, że to inna osoba korzystała z pojazdu skarżąca uzasadniła nie tylko nieuprawnionym stosowaniem domniemania, o czym była mowa wyżej, ale również tym, że winno w tym zakresie obowiązywać domniemania prawne wprowadzone przez ustawodawcę. Na poparcie tego wywodu, skarżąca przywołała, przedstawione wcześniej argumenty dotyczące obowiązku właściciela pojazdu do wykazania faktycznego użytkownika pojazdu w strefie parkowania rekapitulując wywód, że pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu jest niekonstytucyjny.
Wniosek oparty o przepis art. 62 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Skarżąca złożyła z uwagi na to, że jej zdaniem, zaskarżone postanowienia, zwłaszcza SKO zostały wydane w taki sposób, jakby organ nie miał wglądu w całość materiału związanego ze sprawą.
Dotyczy to zwłaszcza wniosków skarżącej dotyczących doręczenia jej kopii dokumentów oraz że została powiadomiona o zgromadzonym materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ustosunkowując się do podniesionych zarzutów i przywołując argumenty z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a. - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia skargę należało oddalić, Sąd nie znalazł bowiem podstaw do stwierdzenia,
że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa w podanym wyżej zakresie.
Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie w punktach 1 - 10.
Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni
od otrzymania tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej) - co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu
na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela - jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).
W przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta S, będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność - przewidziana w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej -zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowym (vide: uchwała NSA
z 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, pubi, w ONSA i WSA 2007/5/112; wyrok NSA z 21 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 400/08, publ. LEX nr 549015), zasadnie więc organ egzekucyjny wydał przedmiotowe postanowienie na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, bez uzyskania stanowiska wierzyciela.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego - w związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. poniesienia opłat dodatkowych
z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania - wskazać należy,
iż obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, "korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, tzn. w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej".
Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 pkt 1 i 3).
Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2).
Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi,
a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym
w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta
(art. 19 ust. 5) - jak ma to miejsce w przypadku S.
Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, i wydanej
z jego upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego,
na obszarze działania organu, który je ustanowił.
Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu
do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą
za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji, do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające,
iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku.
Sporządzane przez inspektora SPP (działającego z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania – jak
to w rozpatrywanej sprawie miało miejsce w [...] przypadkach, w okresie od [...] r. do [..] r. - którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi dla korzystającego z drogi dodatkową i wystarczającą informację
o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty. Ani przepisy ustawy
o drogach publicznych, ani postanowienia uchwał Rady Miasta S nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", nie można też uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego
ze strefy płatnego parkowania naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty powstał bowiem z mocy prawa w momencie zaparkowania pojazdu
w strefie.
Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje, że będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna [...] zł stanowi (wraz z kosztami upomnienia) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w [...] przypadkach opłaty za parkowanie należącego do skarżącej samochodu osobowego marki [...] w strefie płatnego parkowania. Niesporne jest również, że wierzyciel (Prezydent Miasta S) wzywał skarżącą do uiszczenia ww. kwoty, a wobec niedokonania zapłaty, wystawił wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy i skutecznie go doręczył, wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne, występując w nim w roli organu egzekucyjnego. Odnosząc się do treści zarzutów skargi, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 i 4 ustawy egzekucyjnej nieistnienia obowiązku błędu co do osoby zobowiązanego nie są zasadne.
Mimo wezwania przez wierzyciela, skarżąca nie wykazała by w dniach wskazanych w wezwaniu uiściła opłatę parkingową. Twierdzenie skarżącej, że została pozbawiona możliwości wykazania wykonania obowiązku uiszczenie opłaty parkingowej, z powodu niedoręczenia jej kopii zawiadomień sporządzonych przez inspektorów o nieziszczeniu opłaty, nie ma żadnego uzasadnienia.
Organ – wierzyciel poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się z tymi dokumentami z czego skarżąca nie skorzystała. Jej wnioski w tym zakresie, nie spełniały jak trefnie wskazał organ, przesłanek o których mowa w art. 73 § 2 kpa, skoro skarżąca nie domagała się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie kopii dokumentów i nie wskazała jaki ma w tym interes. Zdaniem Sądu, nie wystąpiła okoliczność wymagająca wydania w tym zakresie postanowienie, co czyni zarzut naruszenia przepisów art. 73 i art. 74 kpa nieuzasadnionymi.
Zdaniem Sądu istotne informacje, pozwalające skarżącej zapoznać się, za postój w jakim dniu, o której godzinie i na jakiej ulicy wierzyciel domaga się uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacenie parkowania, zawiera upomnienie, które zostało jej doręczone. Skarżąca miała zatem możliwość, jeżeli wówczas dysponowała stosowną dokumentacją (biletami parkingowymi z danych dni), wykazać fakt uiszczenia opłaty parkingowej co uzasadniało by zarzut nieistnienia obowiązku.
Zgłoszenie w tym zakresie wniosków dowodowych w postępowaniu sądowo – administracyjnym nie mogło być skuteczne, albowiem to organ egzekucyjny jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów a nie Sąd.
Dlatego zarzut naruszenia przepisu art. 33 pkt 1 Sąd uznał za niezasadny.
Zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, skarżąca uzasadniła tym,
że z samochodu marki [...] mogły korzystać inne osoby, co obligowało zarządcę drogi Prezydenta Miasta S do ustalenia kto korzystał faktycznie ze strefy, skoro właściciel nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji korzystających z samochodu i przechowywania takiej dokumentacji przez okres 3 – 5 lat.
Zdaniem Sądu, logiczna wykładnia przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych wskazuje, iż "korzystającym z drogi" w chwili parkowania pojazdu w [..] jest osoba pozostawiająca pojazd w tej strefie (praktycznie osoba kierująca pojazdem), gdyż jest to osoba, która posiada (a przynajmniej powinna posiadać) świadomość parkowania pojazdu w takiej strefie i praktycznie tylko ona może w tym momencie dokonać technicznej czynności dokonania opłaty (poprzez nabycie
i zakreślenie biletu parkingowego lub dokonanie opłaty w tzw. parkomacie
i umieszczenie tych dowodów w widocznym miejscu w pojeździe). Zasadnym
i logicznym zatem było określenie w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, iż obowiązanym
do poniesienia opłaty ("zwykłej") za parkowanie jest "korzystający z drogi publicznej", bowiem kierowany jest on do każdej osoby, która pozostawia pojazd w strefie płatnego parkowania. Jeżeli jednak opłata taka nie zostanie dokonana, a więc powstanie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, wezwanie do jej uiszczenia powinno być kierowane do właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem ww. przepisów przemawia logiczna i celowościowa ich wykładnia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się,
iż kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach, tj. na domniemaniu faktycznym wynikającym
z doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, że to przede wszystkim właściciel samochodu z niego korzysta (a więc jest "korzystającym z dróg publicznych"), a ponadto z założenia, iż jeśli właściciel samochodu w danym dniu z niego nie korzystał, to wie kto z pojazdu korzystał – pomija się tu (nie występujące
w przedmiotowej sprawie) przypadki kradzieży pojazdu, jak i sytuacje, gdy właścicielem pojazdu jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej (vide: wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08). Zdaniem Sądu, należy podkreślić, iż istotną (relewantną) przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie - a taki stan przekreśla cele wprowadzenia stref płatnego parkowania, określone
w art. 13b ust. 2 ustawy o drogach publicznych. W takiej sytuacji prawne znaczenie dla postania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu), a zatem bez znaczenia dla powstania tego obowiązku jest to, kto pozostawił pojazd w strefie, istotne jest natomiast, czyj pojazd to miejsce zajmował. Prawidłowa wykładnia wymienionych przepisów ustawy o drogach publicznych uzasadnia zatem stwierdzenie, że publicznoprawny obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie obciąża właściciela pojazdu (z zastrzeżeniem sytuacji szczególnych,
np. udokumentowanej kradzieży pojazdu, czy używania pojazdu na podstawie umowy leasingu z bankiem), a nie osobę, która pozostawiła pojazd w tej strefie. Nie ma więc ani prawnego ani logicznego uzasadnienia, dla ustalania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym ściągnięcia nieuiszczonych opłat dodatkowych osoby, która pozostawiła pojazd w takiej strefie. Ustalanie takiej osoby byłoby niezbędne w razie naruszenia przepisów o ruchu drogowym, bowiem naruszenie takie może skutkować nałożeniem kary (mandatu) za takie wykroczenie, jednak obowiązek poniesienia omawianej opłaty dodatkowej nie wynika z takiego karalnego zachowania.
Wydanie pojazdu przez właściciela do używania innym osobom nie powinno więc mieć - w ocenie Sądu - znaczenia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty dodatkowej. Stanowić ono może podstawę do ewentualnego żądania zwrotu poniesionej opłaty na drodze postępowania cywilnego, co gwarantuje ochronę praw właściciela pojazdu. Wskazać też należy, że uchwała Rady Miasta S umożliwia też uiszczenie opłat za parkowanie poprzez wykupienie abonamentu (od jednodniowego do dwunastomiesięcznego) - § 5 pkt 2 uchwały
z 1 grudnia 2003 r. - co także pozwala właścicielowi pojazdu (w szczególności osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, a także indywidualnym pracodawcom)
na uniknięcie przypadków nieuiszczenia opłaty za parkowanie przez osoby, którym przekazali pojazd do używania, skutkujących obowiązkiem poniesienia opłaty dodatkowej.
Wykładnia przepisów ustawy o drogach publicznych zwłaszcza art. 13 ust. 1 pkt 1 w skardze, sugerująca w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym ściągnięcia opłat dodatkowych konieczność ustalanie osób, które faktycznie pozostawiły pojazd samochodowy w strefie płatnego parkowania nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Pomijając względy praktyczne, a także prawne, związane z takim ustalaniem np. konieczność rozstrzygania sporów pomiędzy właścicielem, a wskazaną przez niego osobą lub osobami – które jako wynikające z czynności cywilnoprawnych powinny być rozstrzygane przez sądy cywilne w procesach o zwrot uiszczonej opłaty dodatkowej, stwierdzić należy, że w takim razie osoby prawne lub inne jednostki organizacyjne w istocie byłyby zwolnione z obowiązku ponoszenia opłat dodatkowych, bowiem podmioty te nie byłyby "korzystającymi z drogi publicznej" w prezentowanym przez skarżącą rozumieniu tych przepisów, co świadczyłoby o nierównym traktowaniu korzystających z dróg publicznych przez ustawodawcę.
Mając powyższe na uwadze wskazanie przez organ administracji skarżącej, bezspornie współwłaścicielki przedmiotowego samochodu, jako zobowiązanej
do zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie tego samochodu w strefie płatnego parkowania, zdaniem Sądu nie narusza prawa.
Tym samym, mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi, niekonstytucyjności przepisów ustawy o drogach publicznych, ich naruszenia, przez uznanie skarżącej za osobę korzystającą z drogi publicznej a co za tym idzie, zarzut błędu co do osoby zobowiązanej i nieistnienia obowiązku naruszenia przepisów art. 6 – 10 kpa, należy zdaniem Sądu uznać za niezasadne.
Za nietrafny uznał Sąd zarzut skargi, braku podstaw prawnych prowadzenia egzekucji należności z tytułu opłaty dodatkowej za okres do[...] . z uwagi na wejście w życie przepisu art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych.
Przepis art. 2 § 1 pkt 1b uegz. W brzmieniu obowiązującym w 2005r. (obecnie art. 2 § 1 pkt 3) stanowił, że egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne inne niż wymienione w pkt 1 (podatki, opłaty i należności do których stosuje się przepisy działu III ordynacji podatkowej) i pkt 2 (należności, daniny, premia, cła) jeżeli pozostają we właściwości organów administracji publicznej. Natomiast przepis art. 3 § 1 cytowanej ustawy stanowi, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowienia właściwych organów albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.
Jak wskazano wyżej opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowe stanowią dochód zarządu drogi i są przekazywane do jednostek samorządu terytorialnego a za tym, jako należności pieniężne pozostające we właściwości jednostek samorządu terytorialnego, podlegały egzekucji administracyjnej w razie stwierdzenia, że obowiązek uiszczenia tych opłat nie został wykonany. Przepis art. 40d ust. 2 doprecyzował, że opłata dodatkowa za nieopłacony postój podlega egzekucji administracyjnej.
Sąd nie podziela trafności zarzutów skargi dotyczących mocy dowodowej zawiadomienia o nieopłaceniu postoju w strefie płatnego parkowania. Należy podkreślić, że takich zawiadomień w sprawie sporządzono 86, przez wielu inspektorów, co wyklucza możliwość ich tendencyjnego sporządzania w sytuacjach, gdy jak twierdzi skarżąca, opłata za postój została uiszczona. Zapisy dodatkowe na zawiadomieniach wskazujące przyczynę uznania faktu braku opłaty, pozwalają na stwierdzenie, że skoro były takie przypadki, a skarżąca ich nie kwestionowała to zgadzała się z ich treścią.
Ocenę SKO, że zawiadomienia o nieopłaceniu postoju w strefie płatnego parkowania stanowiły w przedmiotowej sprawie wystarczający dowód do sporządzenia upomnienia a następnie przez niewykonanie przez skarżącą obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie [...] zł, wystawienia tytułu wykonawczego, w świetle powyższych ustaleń i ocen należy uznać za zasadne i zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Sądu, zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogu określenie treści podlegającego egzekucji obowiązku, w zakresie objęcia egzekucją należności, które uległy przedawnieniu jest niezasadny- Tytuł wykonawczy nr [...] jak wynika z zapisu w rubryce[...] , został wystawiony[...] . kiedy to kwota należności głównej była w całości wymagalna.
Doręczenie tytułu wykonawczego skarżącej po [...] . spowodowało, że uległa przedawnieniu należność z tytułu opłat dodatkowych dotyczących roku[..] ., czemu wierzyciel dał wyraz, ograniczając dochodzoną należność w zajęciu wierzytelności u pracodawcy skarżącej. Tak więc kwota należności głównej wykazana została w prawidłowej wysokości. Dochodzenie należności, pomniejszonej o należność przedawnioną, nie czyni, tytułu wykonawczego wadliwym uniemożliwiającym egzekucję należności. Podobnie Sąd ocenia zarzut niewypełnienia rubryki tytułu wykonawczego dotyczącej wskazania pracodawcy dłużnika, skoro nie jest to brak który uniemożliwia egzekucję.
Również zarzut posłużenia się niewłaściwym blankietem tytułu wykonawczego należy zdaniem Sądu uznać za niezasadny. Dochodzona należność dotyczy obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w określonym przedziale czasowym. Obowiązek dotyczy jednego dłużnika, wykonania obowiązku zapłaty wynikającego z mocy prawa, dlatego, łączne określenie tego zobowiązania na blankiecie jednopozycyjnym jest uzasadnione, zwłaszcza, że wraz z tytułem wykonawczym organ egzekucyjnym dysponuje kopię upomnienia, co pozwala na porównanie określenie treści obowiązku.
Zarzut naruszenia przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd uznał również za nietrafny. Domaganie się wykonania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania nawet po upływie kilku lat, do chwili przedawnienia obowiązku, i tym samym, trudność po stronie dłużnika w wykazaniu nieistnienia obowiązku nie stanowi naruszenia prawa. To korzystający ze strefy parkowania winien na bieżąco wykonywać swój obowiązek uiszczenia opłaty postojowej. Sformułowany w cytowanym przepisie obowiązek organu systematycznego egzekwowania obowiązków od dłużników – , w razie jego niewykonania nie może usprawiedliwiać czy zwalniać dłużnika z wykonania obowiązku. W sprawie, skarżąca na bieżąco była informowana o nieziszczeniu opłaty postojowej przez wierzyciela. Domaganie się innej formy zawiadomienia nie ma uzasadnienia w przepisach prawa.
Uznając, że brak wcześniejszego przesłania skarżącej upomnienia nie miało wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne i rozpoznanie zarzutów Sąd uznał ten zarzut za niezasadny.
Za mniemający wpływu na rozpatrzenie zarzutów, uznał Sąd zarzut niewłaściwego skompletowania przez wierzyciela – akt administracyjnych w sprawie.
Formułując zarzut, skarżąca poza obawą, nie wskazała, z jakim materiałem dowodowym nie mógł się zapoznać organ II instancji. Aczkolwiek, korespondencja prowadzona przez wierzyciela i skarżącą jest dublowana, nie zawsze potwierdzona za zgodność, ale zebrana w całości skoro skarżąca nie wskazuje jakie pisma zostały pominięte.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło