I SA/Sz 735/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2010 r. wniosku "L" Spółki z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca "L" Spółka z o.o. z siedzibą w G., jednocześnie ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Reprezentujący Spółkę pełnomocnik uzupełnił braki powyższego wniosku poprzez złożenie wypełnionego przez Spółkę (podpisanego przez Prezesa Zarządu) urzędowego formularza PPPr. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu nieruchomości na własny rachunek. Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ w związku z zaskarżoną decyzją Gmina dokonała zajęcia rachunku bankowego, zajmując całe przychody Spółki. Wskazała ona także na dochód w kwocie 6100 zł, z którego realizowana jest egzekucja. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wpisała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 50.000 zł, wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2007 r. w kwocie 213.922,92 zł, wartość zysku (straty) w kwocie ujemnej 63.746,26 zł. Saldo ujemne na rachunku bankowym prowadzonym w [...] Banku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku według oświadczenia Spółki wynosiło 18 zł. Do wniosku Spółka załączyła historię rachunku za okres od 1 grudnia 2008 r. do 27 lutego 2009 r. z saldem dostępnych środków w kwocie ujemnej 19,60 zł. Z dokumentu tego wynika, iż z rachunku bankowego w tym okresie realizowany był dwukrotnie tytuł egzekucyjny w kwocie 7.628,81 zł, a także wpłynęły środki pieniężne od innej Spółki w kwotach po 6.100 zł. Stosownie do 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wezwaniem z dnia 4 listopada 2009 r. zobowiązano skarżącą do nadesłania, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, wyciągów z rachunków bankowych Spółki z okresu od 1 sierpnia 2009 r. do 4 listopada 2009 r., odpisu deklaracji CIT 2 za miesiące od stycznia 2009 r. do września 2009 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, odpisu deklaracji CIT 8 za 2008 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, jeśli powyższe deklaracje CIT 8 za 2008 r. i CIT 2 w 2009 r. nie były składane przez Spółkę – poproszono o przedłożenie zaświadczenia z urzędu skarbowego w tym zakresie, odpisu sprawozdania finansowego za 2008 r., a także bilansu i rachunku zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 października 2009 r., lub innych dokumentów księgowych Spółki (np. wyciąg z ewidencji przychodów, obrotów, ewidencji środków trwałych), potwierdzających prowadzenie działalności, uzyskiwanie i wysokość przychodów, kosztów uzyskania oraz dochodów (obrotów), posiadanie majątku za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 października 2009 r., wykazu wydatków Spółki z okresu od 1 stycznia 2009 r. do 4 listopada 2009 r., a także oświadczenia o źródłach ich finansowania, oświadczenia Spółki o stanie zadłużenia na dzień 4 listopada 2009 r., wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość tego zadłużenia, oświadczenia Spółki czy był składany wniosek o ogłoszenie jej upadłości bądź likwidację wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności. Pełnomocnik Spółki, wykonując powyższe zobowiązanie przedłożył: 1. wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 grudnia 2008 r. do 18 listopada 2009 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie ujemnej 24,09 zł, 2. kserokopię bilansu według stanu na 31 grudnia 2008 r., z którego wynika między innymi wysokość aktywów trwałych w kwocie 216.559,67 zł (na początek okresu było to 223.922,92 zł), aktywa obrotowe w kwocie 8.765,23 zł (na początek okresu -58.945,79 zł) w tym m.in. należności krótkoterminowe w kwocie 8.376,48 zł (w poprzednim okresie wynosiły 19.675,06 zł), a środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 388,75 zł (na koniec 2007 r. w kwocie 39.270,73 zł), kapitał własny w wysokości 56.994,61 zł (poprzedni okres to kwota 13.746,26 zł), zobowiązania (długoterminowe i krótkoterminowe) w kwocie 282.319,51 zł (według poprzedniego bilansu 296.614,97 zł), koszty finansowe Spółki w kwocie 11.771,83 zł (na koniec 2007 r. była to kwota 10.842,53 zł) oraz strata 43.248,35 zł (na koniec 2007 r. było to 63.746,26 zł), 3. oświadczenia Spółki z 17 listopada 2009 r., iż zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych od stycznia 2007 r. nie składa deklaracji CIT-2, a także, że nie składała wniosku o upadłość ani likwidację, 4. wydruk z systemu POLTAX wykonany w dniu 19 listopada 2009 r. deklaracji podatkowej Spółki, z pominięciem pierwszej strony zawierającej informację, którego roku podatkowego dotyczy, z deklarowanymi przychodami w kwocie 68.145,80 zł, kosztami uzyskania przychodów w kwocie 96.431,37 zł, stratą w kwocie 28.285,50 zł oraz kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej przez Spółkę do Urzędu Skarbowego w dniu 30 marca 2009 r. Ponadto, pismem z dnia 23 listopada 2009 r. pełnomocnik Spółki zwrócił się o przedłużenie terminu do przedłożenia pozostałych dokumentów, objętych wezwaniem z dnia 4 listopada 2009 r. o kolejne 7 dni. W związku z tym, ostateczny termin do złożenia dokumentów wyznaczono do dnia 30 listopada 2009 r. W zakreślonym terminie, ani dotychczas żadne inne dokumenty nie wpłynęły. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie: p.p.s.a ), zgodnie z którymi osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Nieopłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości, jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Stwierdzić też trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, publ. – baza orzeczeń NSA na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się w chwili obecnej do wpisu od skargi w kwocie 1214 zł. Skarżąca w swoim wniosku PPPr podała dane dotyczące 2007 r., natomiast wezwaniem z dnia 4 listopada 2009 r. została zobowiązana do przedłożenia także dokumentów obejmujących rok 2008 oraz okres od stycznia 2009 r. do końca października 2009 r. , m.in. bilansów, rachunku zysku i strat z roku bieżącego, deklaracji CIT 2 lub zaświadczeń z urzędu skarbowego, wyciągów z rachunków bankowych. Dokumenty powyższe miały potwierdzić oświadczenie Spółki o złej sytuacji finansowej i braku środków pieniężnych. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż wnioskodawca – na którym spoczywa obowiązek wykazania uprawnienia do skorzystania z prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić możliwie wyczerpującej odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione, winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Skarżąca, wykonując wezwanie z dnia 4 listopada 2009 r., nie dochowała powyższych warunków – nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów, przekonujących o jej złej sytuacji finansowej i braku środków pieniężnych. Nie przedłożono bowiem żadnej dokumentacji księgowej (bilansu, zysku i strat), obejmującej okres od początku bieżącego roku, potwierdzających prowadzenie działalności, uzyskiwanie i wysokość przychodów, posiadanie majątku, ponoszenia kosztów działalności i źródeł jej finansowania, a także zadłużenia w roku 2009 i nie wyjaśniono przyczyn tych braków. Należy podkreślić, że skarżąca uzyskała przedłużenie terminu na przedłożenie brakującej dokumentacji do dnia 30 listopada 2009 r. Zastrzeżenia budzi przedłożony wydruk deklaracji podatkowej, bowiem, ze względu na brak pierwszej strony deklaracji nie można ustalić ani okresu rozliczeniowego, którego dotyczy ani podmiotu przez który została złożona. Z pieczęci i podpisu znajdującego się na ostatniej stronie wydruku (biuro rachunkowe) nie sposób stwierdzić, czy rozliczenie dotyczy skarżącej Spółki. W tej sytuacji, nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej oceny jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych w oparciu jedynie o informacje wynikające z wniosku PPPr i przedstawione dokumenty. Wykazane w nim dane, a także nadesłane w uzupełnieniu dokumenty, bazujące na sprawozdaniu z działalności Spółki za 2007 i 2008 r. nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione informacje nie obrazują bowiem pełnej sytuacji finansowej Spółki. Z przedłożonych dokumentów wynika, że na dzień 31 grudnia 2007 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 63.746,26 zł, a na dzień 31 grudnia 2008 r. 43.248,35 zł. Natomiast z porównania bilansów wynika także, że spadła wartość aktywów obrotowych z 58.945,79 zł w roku 2007 r. na 8.765,23 zł w roku 2008. Ponadto w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 18 listopada 2009 r. na jej rachunek bankowy nie wpływały inne środki pieniężne poza kwotą 6.100 zł miesięcznie, która przekazywana była na realizację zajęcia egzekucyjnego. Saldo końcowe konta bankowego stanowiła kwota ujemna. Należy wskazać, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych (czy kasy), ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony, ani zmniejszanie się wartości aktywów Spółki w 2007 r. i 2008 r., czy strata podatkowa w tych okresach, nie świadczą jeszcze o złej kondycji finansowej Spółki i braku możliwości sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodów, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata podatkowa nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych. Zabezpieczenie majątku, czy zajęcie rachunków bakowych podmiotu samo przez się też nie świadczy o braku środków pieniężnych, nie oznacza bowiem, że skarżąca nie uzyskuje środków pieniężnych poza tym rachunkiem. Brak wyżej wymienionych dokumentów, dotyczących działalności prowadzonej od początku bieżącego roku, uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, czy skarżąca dysponuje środkami pieniężnymi lub jest w stanie je zdobyć, na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Ponadto ze złożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżąca wpływające na jej rachunek bankowy mordko pieniężne przeznacza na spłatę zobowiązania podatkowego. Ze względu na zasadę wyjątkowego traktowania instytucji prawa pomocy, powszechność obowiązku ponoszenia kosztów sądowych należy wskazać, iż nie można pozwolić na preferencyjne traktowanie innych zobowiązań (np. kosztów prowadzonej działalności, spłaty kredytów, czy innych zobowiązań choćby publicznoprawnych) przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA sygn. akt I OZ 83/06, publ. – baza orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, wskazana okoliczność nie może wpłynąć na pozytywne załatwienie sprawy. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy lakoniczne stwierdzenie Spółki o braku środków finansowych, uzupełnione dokumentami dotyczącymi przede wszystkim roku 2007 r. i 2008 r., nie jest wystarczające dla oceny, czy wnioskująca jest czy nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana w przypadkach szczególnych. Obowiązek wykazania podstaw faktycznych do przyznania tego prawa spoczywa zaś, w świetle art. 255 p.p.s.a., na stronie. To bowiem w interesie wnioskodawcy leży złożenie wszystkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za przychylnym ustosunkowaniem się do złożonego wniosku. Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu, zadaniem Sądu (referendarza sądowego). Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (p. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27.07.2005r. sygn. akt I SA/Gd 335/05, publ. - System Informacji Prawnej LEX - nr 220289). Mając na uwadze, iż dokonanie przez oceny rzeczywistego stanu faktycznego było w związku z wnioskiem Spółki "L" o przyznanie prawa pomocy niemożliwe, w oparciu o przepisy art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.