I SA/Sz 747/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-18
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo stwierdzenia przesłanek całkowitej nieściągalności, biorąc pod uwagę uznaniowy charakter decyzji w tym zakresie?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, mimo stwierdzenia przesłanek całkowitej nieściągalności, ponieważ uznaniowy charakter decyzji w tym zakresie pozwala na odmowę umorzenia, jeśli nie jest ono uzasadnione interesem społecznym lub gdy strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swojej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Sąd administracyjny nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J.R. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną wynikającą z wypadków i niemożności prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odmówił umorzenia, mimo stwierdzenia przesłanek całkowitej nieściągalności, uznając, że umorzenie byłoby niezasadne. Skarżący wniósł skargę, kwestionując decyzję organu i wskazując na naruszenie wyroku sądu z poprzedniego postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
W dniu 13 lipca 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej: "Organ") wpłynął wniosek J.R. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek powstałych w okresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Zobowiązany w treści wniosku wskazał, że w [...] r. uległ wypadowi, co znacznie zmniejszyło jego wydajność pracy, a co za tym idzie doprowadziło do powstania zaległości. W związku z brakiem wystarczającej ilości środków koniecznych do zaspokojenia potrzeb rodziny zdecydował się na złożenie wniosku o umorzenie zaległości, a następnie wniosku o rozłożenie na raty. Oba wnioski zostały rozpatrzone negatywnie. W 2008 r. Zobowiązany uległ ponownie wypadkowi samochodowemu. Następnie w związku z tą okolicznością w 2009 r. złożył kolejny wniosek o umorzenie zaległości, który także został negatywnie rozpoznany.
W dniu 30 kwietnia 2010 r. względem Zobowiązanego orzeczono częściową niezdolność do pracy. Następnie kolejnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. uznano Zobowiązanego za niepełnosprawnego w stopniu [...], [...] niezdolnego do pracy, tj. wymagającego udzielenia [...]pomocy innych osób, jednocześnie wskazano, iż niepełnosprawność trwa od [...] r. Orzeczenie zostało wydane na okres do dnia [...]r.
Wobec niemożliwości dalszego prowadzenia działalności w kwietniu 2010 r. i związku z brakiem poprawy zdrowia, Zobowiązany zawiesił działalności gospodarczą, a następnie w dniu 6 grudnia 2012 r. ją zlikwidował. Ponadto w 2011 r. wszczęte zostało przeciwko niemu postępowanie karnoskarbowe, które zakończyło się orzeczeniem grzywny. W związku ze złym stanem zdrowia Zobowiązany został skierowany do wykonania badań w celu stwierdzenia przeciwskazań zdrowotnych lub ich braku do kierowania pojazdem. Badanie nie zostało wykonane, co spowodowało cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B.
Zobowiązany podkreślił, że ma ograniczone możliwości zarobkowania. Ponadto ze względu na brak środków do życia, brak możliwości zarobkowania i narastające zadłużenie, nie jest w stanie sam utworzyć sobie stanowiska pracy. Wskazał, że pomaga mu jedynie jego mama ze środków pochodzących z emerytury.
W 2013 r. Zobowiązany złożył kolejny wniosek o umorzenie zaległości w podatku dochodowym, który został rozpoznany negatywnie. Następnie, w dniu [...] r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję wskazującą warunki umorzenia należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Zobowiązany podał, że nie był w stanie zdobyć kwoty warunkującej umorzenie pozostałej kwoty.
Zobowiązany podniósł także, że w dniu 17 grudnia 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wydał dwa postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylił zajęcia z uwagi na ich bezskuteczność.
W toku prowadzonego postępowania Zobowiązany przedłożył:
– oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej,
– zgłoszenie VAT-Z,
– zaświadczenie o zmianie we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,
– potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie z CEIDG z dnia 6 grudnia 2011 r.,
– postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.,
– dokumenty dotyczące stanu zdrowia – dane sensytywne,
– zeznania podatkowe za lata 2011 i 2013-2014 oraz informację do urzędu skarbowego o złożonej korekcie zeznania rocznego za 2011 r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Organ odmówił Stronie umorzenia należności. Następnie, po rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, Organ wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Od tej decyzji Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: "Sąd").
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 162/16, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wtedy, gdy należności, których umorzenia domaga się Zobowiązany, nie uległy przedawnieniu. W rozpoznawanej sprawie natomiast Organ nie poczynił w zaskarżonej decyzji analizy pozwalającej na ocenę, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek za okres od stycznia 2001 r. Organ nie wyjaśnił, kiedy oraz na jakiej podstawie doszło do ewentualnego przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności. W związku z powyższym Sąd nakazał Organowi, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych oraz wyjaśnił, czy doszło do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie zaś, aby Organ dokonał prawnej oceny sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony oraz, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, rozstrzygnął wniosek Strony o umorzenie składek, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.
Od powyższego wyroku Organ wniósł skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. o sygn. akt II GSK 3945/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Organu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił bowiem ocenę wyrażoną przez Sąd I instancji, że Organ, orzekając w zakresie wniosku o umorzenie składek, powinien dokonać ustaleń faktycznych i powinno to znaleźć wyraz w zaskarżonej decyzji odnośnie do tego, czy nie doszło do przedawnienia części składek.
Pismem z dnia 28 marca 2017 r., Organ wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów umożliwiających ocenę spełnienia warunków przy ubieganiu się o umorzenie należności z tytułu składek.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, w dniu 6 kwietnia 2017 r. Zobowiązany złożył formularz – "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej".
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Organ odmówił Zobowiązanemu umorzenia należności w łącznej kwocie [...] zł, z tytułu składek na:
1) ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2003 r. do 06/2003 r., od 08/2003 r. do 12/2005 r., od 02/2006 r. do 04/2010 r.:
– z tytułu składek w kwocie [...] zł
– z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 13.07.2015 r. w kwocie [...] zł
– z tytułu kosztów upomnienia [...] zł;
2) na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2003 r. do 06/2003 r., od 08/2003 r. do 11/2005 r. od 02/2006 r. do 12/2007 r., od 12/2009 r. do 04/2010 r.:
– z tytułu składek w kwocie [...] zł
– z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 13.07.2015 r. w kwocie [...] zł
– z tytułu kosztów upomnienia [...] zł;
3) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2003 r. do 06/2003 r., od 08/2003 r. do 11/2005 r., od 02/2006 r. do 04/2010 r.:
– z tytułu składek w kwocie [...] zł
– z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 13.07.2015 r. w kwocie [...] zł
– z tytułu kosztów upomnienia [...] zł;
4) z tytułu odsetek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek liczonych na dzień 13.07.2015 r. [...] zł;
5) z tytułu odsetek na ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek liczonych na dzień 13.07.2015 r. [...] zł.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Organ wskazał na ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, z których wynika, że Zobowiązany prowadził działalność gospodarczą do dnia [...] r. w zakresie działalności związanej z oprogramowaniem, w którym powstał ustawowy obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne.
Na koncie Zobowiązanego zaewidencjonowano wymagalne w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia nieopłacone należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2003 r. do 06/2003 r., od 08/2003 r. do 12/2005 r., od 02/2006 r. do 04/2010 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2003 r. do 06/2003r., od 08/2003 r. do 11/2005 r., od 02/2006 r. do 12/2007 r., od 12/2009 r. do 04/2010 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2003 r. do 06/2003 r., od 08/2003 r. do 11/2005 r., od 02/2006 r. do 04/2010 r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 13 lipca 2015 r. wyniosła [...] zł, koszty upomnienia stanowiły kwotę [...] zł.
Ponadto na koncie Zobowiązanego figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2003 r. do 02/2003 r., od 10/2003 r. do 12/2003 r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 13 lipca 2015 r. wyniosła [...] zł. Prawomocną decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie umorzenia składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.
W toku prowadzonego postępowania w sprawie umorzenia uległy przedawnieniu nieopłacone należności zawierające się w okresie od 01/2001 r. do 05/2001 r.
Organ wyjaśnił, że nieopłacone należności z tytułu składek na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), których obowiązek opłacenia powstał do dnia 31 grudnia 2011 r. objęte były dziesięcioletnim okresem przedawnienia, natomiast od 1 stycznia 2013 r. do składek stosuje się okres pięcioletni z wyłączeniem okresów zawieszających bądź przerywających wskazany bieg. Wobec należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem dziesięcioletniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie pięcioletni termin przedawnienia, który liczy się od dnia 1 stycznia 2012 r. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. 2011 r. nr 232, poz. 1378), jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Należności zawierające się w okresie od 01/2003-06/2003, 11/2005, 02/2006-12/2006, na podstawie wystawionych w dniu 21 marca 2007 r. tytułów wykonawczych, poprzedzonych upomnieniami z dnia 1 marca 2007 r., doręczonymi w dniu 12 marca 2007 r., objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym, zawieszając na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ich bieg przedawnienia. Postanowieniem z dnia 16 września 2010 r., oraz z dnia 17 grudnia 2014 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji.
Wobec Zobowiązanego w dniu 18 czerwca 2010 r. wszczęto odrębne postępowanie celem określenia wysokości należności z tytułu składek (data doręczenia zawiadomienia - 28 czerwca 2010 r.). Decyzja nr [...] określająca należności z tytułu składek wydana została w dniu [...] r. (data doręczenia 8 listopada 2010 r.), obejmując ówcześnie wymagalne należności zawierające się w okresie od 12/2000 r. do 04/2010 r. Na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s., w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W związku z tym, bieg terminu należności zawierających się w okresie 01/2003-06/2003, 08/2003-12/2005, 02/2006-04/2010, w ramach postępowania którym objęto niniejsze należności, uległ zawieszeniu.
Na podstawie wniosku Zobowiązanego z dnia 15 maja 2013 r. wszczęto postępowanie, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu składek przez osobę prowadzącą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), zwanym postępowaniem abolicyjnym. W dniu [...] r. Zakład decyzją nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja uprawomocniła się w dniu 11 listopada 2015 r. Zgodnie z art. 1 ust. 15 ww. ustawy z dnia 9 listopada 2012 r., bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od złożenia wniosku o umorzenie należności do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, tj. umorzeniu należności albo o odmowie umorzenia należności. W związku z powyższym bieg terminu należności zawierających się w okresie 01/2003-06/2003, 08/2003-12/2005, 02/2006-04/2010 uległ zawieszeniu, a należności te pozostają wymagalne. Termin przedawnienia najstarszej wymagalnej składki za 01/2003 zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek w ujawnionych okolicznościach dotyczących zawieszenia ich biegu przypada na dzień 20 marca 2019 r., a za 04/2010 przypada na dzień 1 lipca 2019 r.
Ponadto, na podstawie danych Kompleksowego Systemu Informatycznego Organu, ustalono, że Zobowiązany aktualnie nie ma tytułu do ubezpieczenia na terenie kraju.
Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz na podstawie przedłożonych pism ustalono, że Zobowiązany zamieszkuje wraz z matką E. R., z którą - jak oświadczył - nie prowadzi gospodarstwa domowego. Zobowiązany do wniosku nie przedłożył dokumentów dotyczących źródła utrzymania, kosztów utrzymania, ponoszonych wydatków oraz zobowiązań; oświadczył, że ponosi koszty związane z leczeniem w kwocie ok. [...] zł oraz korzysta z pomocy finansowej matki o nieujawnionych w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia dochodach.
Następnie, Organ przywołał art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), wskazując na uznaniowy charakter decyzji w zakresie umarzania należności. Wyjaśnił również, że ze względu na istnienie i wymagalność nieopłaconych należności z tytułu składek zaewidencjonowanych na koncie płatnika składek, które w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia nie uległy przedawnieniu, brak jest podstaw do umorzenia postępowania w sprawie ich umorzenia, ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Mając powyższe na uwadze, Organ uznał, że w stosunku do Zobowiązanego zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3
i 5 u.s.u.s. Jak bowiem ustalono Zobowiązany nie ma majątku, w tym dochodów, stanowiących przedmiot zabezpieczenia czy egzekucji, nie prowadzi działalności i nie pracuje. Prowadzone postępowanie egzekucyjne poprzez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. zostało zaś umorzone ze z względu na brak majątku i jego bezskuteczność. Wierzyciel publicznoprawny - Zakład aktualnie nie jest w stanie skutecznie dochodzić należności.
Jednocześnie, niezależnie od stwierdzenia i ustalenia przesłanek ustawowej całkowitej nieściągalności stwarzających prawną możliwość umorzenia, Organ odmówił umorzenia przedmiotowych należności, uznając to za niezasadne.
Organ wskazał, że Zobowiązany do dnia 6 kwietnia 2010 r. prowadził działalność gospodarczą, aktualnie nie ma tytułu do ubezpieczenia, w tym także jako zarejestrowana osoba bezrobotna poszukująca aktywnie zatrudnienia. Zobowiązany nie korzysta z pomocy socjalnej państwa. Organ zważył, że Zobowiązany jest osobą schorowaną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże pomimo powołanej sytuacji zdrowotnej Zobowiązany znajduje się w okresie aktywności zawodowej, nie legitymując się przy tym orzeczeniem o niezdolności do pracy (nie przedłożono w tym względzie dokumentów w tym aktualnego orzeczenia o niezdolności do pracy). Brak przy tym informacji i dowodów, że Zobowiązany sprawuje formalnie opiekę nad członkiem rodziny w zakresie uniemożliwiającym osiągania dochodów na opłacenie należności. Nie można zatem stwierdzić, że Zobowiązany jest pozbawiony możliwości zarobkowych pozwalających na przystąpienie do spłaty zadłużenia, w okresie wymagalności należności. Zobowiązany nie wykazał innych osób pozostających na jego wyłącznym utrzymaniu, wskazując, że zamieszkuje wraz z matką i korzysta z jej pomocy w utrzymaniu, prowadząc odrębnie gospodarstwo domowe. Brak przy tym dowodów, o poniesieniu strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia pozbawiającego zobowiązanego możliwości osiągania dochodu na opłacenie należności z tytułu składek w uprzednio prowadzonej działalności. Zobowiązany w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia pozarolniczej działalności nie prowadzi, nie będąc osobą bezrobotną zarejestrowaną i poszukującą aktywnie stałego zatrudnienia. Organ wskazał także, że w niniejszej sprawie nie ujawniono wysokości niezbędnych wydatków.
Organ podniósł, że niezależnie od stwierdzenia przesłanek ustawowej całkowitej nieściągalności, nie ustalono okoliczności zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członków jego rodziny związanych z opłaceniem należności. Powołane okoliczności z przeszłości, w tym wypadki komunikacyjne, gdzie Zobowiązany kontynuował prowadzenie pozarolniczej działalności, a także umorzenie postępowań egzekucyjnych jak i należności podatkowych w odrębnym postępowaniu, nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek.
Zdaniem Organu, powołanie się na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości przystąpienia do wykonywania przedmiotowego obowiązku nie może stanowić samoistnie podstawy umorzenia należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie w ww. okolicznościach umorzenie i zwolnienie z obowiązku w okresie jego wymagalności byłoby niezasadne względem tych zobowiązanych, którzy opłacają należności, oraz tych, którzy ich nie opłacają, ale z przyczyn obiektywnie uzasadnionych.
Pismem z dnia 24 lipca 2017 r., Zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Organu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.
Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z zebranym w sprawie materiałem i nieadekwatna do aktualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego. Zdaniem Skarżącego, decyzja ta została podjęta niezgodnie z wyrokiem Sądu z dnia 17 maja 2016 r. i nie zawiera szczegółowego wyliczenia statusu wymagalnych składek, mimo 2,5-rocznego "milczącego postępowania".
W ocenie Skarżącego, Organ po raz kolejny nie rozważył prawidłowo relacji pomiędzy interesem społecznym a indywidualnym, nie wykazał, że wydana decyzja jest logiczną konsekwencją postępowania dowodowego, ani że mieści się ona w pojęciu uznania administracyjnego. Skarżący stoi na stanowisku, że skoro w sprawie stwierdzono istnienie przesłanek całkowitej nieściągalności a sytuacja Skarżącego jest drastyczna, to w sytuacji uznania wyższości interesu publicznego nad interesem indywidualnym płatnika, logiczną konsekwencją tej wyższości winna być decyzja o umorzeniu zaległych składek - dla dobra interesu publicznego.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawy o sygn. akt I SA/Sz 747/17 i I SAB/Sz 9/17 połączyć do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania.
Obecny na rozprawie Skarżący poparł swoją skargę, wskazując jednocześnie, że [...] lat temu, czyli w roku [...], urzędnicy zniszczyli firmę, którą otwierał, co ma konsekwencje do dnia dzisiejszego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a).
W tym miejscu podkreślić również należy, że specyfiką niniejszego postępowania jest orzekanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w warunkach związania wynikającego z prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego wydanego już uprzednio w sprawie, tj. wyroku tego Sądu z dnia 21 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 162/16. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził wadliwość zaskarżonej decyzji Organu z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. i, uchylając oba te akty, nakazał Organowi, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych oraz wyjaśnił, czy doszło
do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie zaś, aby Organ dokonał prawnej oceny sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony oraz, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, rozstrzygnął wniosek Strony o umorzenie składek, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Zasadność powyższego stanowiska Sądu I instancji potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. oddalił skargę kasacyjną Organu.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Konkluzją (oceną co do zgodności z prawem) określonych spornych kwestii związany jest zarówno organ, którego rozstrzygnięcie zaskarżono, jak i sąd (każdy kolejny skład) orzekający w tej sprawie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06 wyrok dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w sprawie). Nie mogą one w tym zakresie formułować odmiennych ocen, sprzecznych z poprzednio wyrażonym poglądem, lecz muszą mu się w pełni podporządkować i dokonywać kontroli zaskarżonego aktu z uwzględnieniem zastosowania się organu do wyrażonej w wyroku oceny prawnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97 i z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05). Odmienne zachowanie byłoby niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą poszanowania wartości-pewności prawa, zaufania obywateli do państwa, spójności działania organów państwowych (por. poglądy wyrażone m.in. w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2000 r., sygn. akt SK 22/99; Dz. U. z 2000 r. nr 38, poz. 438). Odstąpienie od wiążącej oceny prawnej dopuszczalne jest jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06), czyli ocena ta jest wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania.
W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, zmieniające ustalenia przyjęte przy wyrażaniu przedstawionej oceny prawnej. Nie nastąpiła też zmiana przepisów prawa, która dozwalałaby na odstąpienie od zasady związania. Wręcz przeciwnie, materiał zgromadzony w toku ponownego postępowania organów administracyjnych utwierdził niniejszy skład o słuszności wyrażonych uprzednio poglądów. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż Sąd, podzielając ocenę wyrażoną w poprzednim orzeczeniu, nie stwierdził, aby w całym kontrolowanym zakresie postępowania administracyjnego zostały naruszone w sposób mający wpływ na wynik sprawy przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego. Organ sprostał postawionym mu wymogom, wobec czego Sąd za podstawę wyroku przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Organu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że - zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. - Organ ustalił i w treści zaskarżonej decyzji wyjaśnił, czy doszło do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ wskazał mianowicie, że w toku prowadzonego postępowania w sprawie umorzenia uległy przedawnieniu nieopłacone należności zawierające się w okresie od 01/2001 r. do 05/2001 r. Organ jasno i wyczerpująco opisał także należności z tytułu składek (wskazując ich rodzaj oraz okresy rozliczeniowe), które ciążą obecnie na Skarżącym, wyjaśniając jednocześnie, jakie zdarzenia przewidziane przepisami prawa skutkowały przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych składek. W podsumowaniu Organ wyjaśnił, że należności zawierające się w okresie 01/2003-06/2003, 08/2003-12/2005, 02/2006-04/2010 pozostają wymagalne, a termin przedawnienia najstarszej wymagalnej składki za 01/2003 zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek przypada na dzień 20 marca 2019 r., a za 04/2010 - na dzień 1 lipca 2019 r. Uzasadnienie decyzji Organu w tym przedmiocie, wbrew stanowisku skargi, nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu.
Przesądzenie o istnieniu wymagalnych należności z tytułu składek, umożliwiło zaś merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącego o ich umorzenie. W tym zakresie istota sporu pomiędzy stronami w dalszym ciągu dotyczy kwestii zasadności odmowy umorzenia Skarżącemu należności z tytułu składek. W ocenie Skarżącego bowiem, spełnia on wszystkie przesłanki, przemawiające za umorzeniem ciążących na nim zobowiązań. Zdaniem Organu natomiast, pomimo stwierdzenia wystąpienia przesłanek ustawowej całkowitej nieściągalności stwarzających prawną możliwość umorzenia, umorzenie Skarżącemu przedmiotowych należności byłoby niezasadne.
Przy tak zarysowanym przedmiocie sporu na wstępie wskazać należy, że zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s.: należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do ust. 3, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek
na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy:
1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zarazem należy wskazać, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, że pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Nadto, art. 32 u.s.u.s. stanowi, że do składek m.in. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu.
Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu
o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.
Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Podkreślić więc trzeba, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.).
W orzecznictwie i piśmiennictwie akcentuje się, że podejmując decyzję uznaniową organ administracji, stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011, str. 396-397). I tak, w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., Zakład nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. Z kolei, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną,
a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".
Wskazuje się także, że w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie, przy umarzaniu tych składek - niezależnie od wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności - zawsze należy oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 22/13).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Organu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W rozpatrywanej sprawie Organ uznał, że w aktualnym stanie sprawy wobec Skarżącego zachodzą dwa przypadki całkowitej nieściągalności, wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5 u.s.u.s. (pozostałe przypadki całkowitej nieściągalności wymienione w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie znajdowały w sprawie zastosowania), co otworzyło możliwość rozpoznania wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s.. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Organu, albowiem ustalenia w tym zakresie zostały oparte na niepodważonych skutecznie dokumentach oraz na oświadczeniach samego Skarżącego, które wykazały, że w przypadku Skarżącego nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku (w tym dochodów), z którego można egzekwować należności. Ustalono również, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. umorzył prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne ze względu na brak majątku i jego bezskuteczność.
Organ, pomimo stwierdzenia istnienia ww. przesłanek całkowitej nieściągalności, odmówił Skarżącemu umorzenia należności, uznając, że w sytuacji Skarżącego samo powołanie się na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości przystąpienia do wykonywania przedmiotowego obowiązku nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznania wnioskowanej ulgi.
W ocenie Sądu, wyrażone w powyższym zakresie stanowisko Organu nie budzi zastrzeżeń i mieści się w ramach uznania administracyjnego. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że Skarżący, wskazując na swój zły stan majątkowy (tj. brak dochodów i majątku) oraz sytuację zdrowotną (orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, dolegliwości wymagające przyjmowania leków) i rodzinną (tworzenie odrębnego gospodarstwa domowego, przy jednoczesnej pomocy finansowej matki Skarżącego), do złożonego w dniu 6 kwietnia 2017 r. formularza - "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej" - nie przedstawił żadnych dokumentów, które aktualnie potwierdzałyby podnoszone okoliczności. Niewystarczające w tym zakresie jest, zdaniem Sądu, odwoływanie się do dokumentacji przedstawionej uprzednio do złożonego wniosku i jednoczesne wskazywanie, że (cyt.) "Sytuacja nie uległa zmianie.", "(...) moja sytuacja ulega stałemu pogarszaniu się spowodowanemu przedłużaniem postępowania bez uzasadnionych przyczyn.". Skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących źródła i kosztów jego utrzymania, ponoszonych wydatków oraz zobowiązań, oświadczając jedynie, że ponosi koszty związane z aktualnym leczeniem w kwocie ok. [...] zł oraz korzysta z pomocy finansowej matki, co również jest nieweryfikowalne z uwagi na nieujawnienie przez Skarżącego wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego matkę. Skarżący, powołując się na swoją złą sytuację zdrowotną, nie przedstawił także aktualnego orzeczenia o niezdolności do pracy (znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie z dnia [...] r., potwierdzające pewne ograniczenia Skarżącego w możliwości wykonywania pracy, obowiązywało zaś do 31 października 2015 r.).
Prowadzone przez Organ postępowanie ujawniło również, że Skarżący nie ma obecnie tytułu do ubezpieczenia, w tym jako zarejestrowana osoba bezrobotna poszukująca aktywnie zatrudnienia, ani nie korzysta z pomocy społecznej. Brak jest także informacji i dowodów, że Skarżący sprawuje formalnie opiekę nad członkiem rodziny w zakresie uniemożliwiającym osiągania dochodów na opłacenie należności, oraz dowodów o poniesieniu strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia pozbawiającego zobowiązanego możliwości osiągania dochodu na opłacenie należności z tytułu składek w uprzednio prowadzonej działalności. Słusznie zatem Organ przyjął, że w tym stanie sprawy nie można stwierdzić, że Skarżący - znajdujący się w okresie aktywności zawodowej - jest pozbawiony możliwości zarobkowania, które pozwoliłoby mu na przystąpienie do spłaty zadłużenia w okresie wymagalności należności, bądź że w jego przypadku występuje okoliczność zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członków jego rodziny, związana z opłaceniem należności.
Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wnioski te
zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, a dokonana przez Organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 k.p.a.). Zarówno wnioski te, jak i wyrażona ocena nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast fakt, że – wbrew oczekiwaniom Skarżącego – wnioski te przemawiają za odmową umorzenia należności, nie może stanowić per se przesłanki determinującej konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło