I SA/Sz 823/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." Spółki z o.o. w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych "M." Spółka z o.o. w [...], w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wniosła na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz załączonych do wniosku dokumentów wynika, że Spółka prowadzi działalność w zakresie produkcji zabawek, działalność hotelarską, restauracyjną, działalność w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, działalność rozrywkową i rekreacyjną. W formularzu PPPr strona wykazała, że na koniec [...] r. poniosła stratę w wysokości [...] zł, jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...]zł. Na koniec [...] r. posiadała na rachunku bankowym w [...] środki pieniężne w wysokości [...] zł. Do wniosku zostały załączone: bilans i rachunek zysków i strat sporządzone na dzień [...] r. oraz wyciąg z wykazanego we wniosku rachunku bankowego z [...] r. ze stanem środków w wysokości [...] zł. Pismem z [...] r. Spółka została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, w tym: - wyciągu z księgi rachunkowej spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); - odpisu rocznego zeznania podatkowego za [...] r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym; - wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT, ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego oraz ewidencji dla podatku od gier za okres od [...] r. do [...] r., a także kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatków za ostatnie [...] miesiące lub zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych i celnych o nieskładaniu takich deklaracji; - zestawień należności i zobowiązań spółki na dzień [...] r.; - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki (w tym o nr [...] albo dokumentów potwierdzających jego likwidację) z ich stanem za okres od [...] r. do [...] r. Wykonując powyższe zobowiązanie, skarżąca przedłożyła: 1. deklaracje VAT-7 za [...] r., z których wynika, że w okresach tych Spółka deklarowała dostawy towarów oraz świadczenie usług w wysokości odpowiednio [...] zł; 2. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za [...] r. (przychody: [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata: [...] zł,); 3. deklaracje dla podatku od gier POG-4 za [...] r., w których deklarowała odpowiednio: [...] zł; 4. bilans za okres od [...] r. do [...] r., z którego wynikają aktywa o wartości [...] zł (w tym środki trwałe: [...] zł, należności długoterminowe: [...] zł, i krótkoterminowe: [...] zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach: [...] zł) oraz pasywa [...] zł (zobowiązania: [...] zł); 5. rachunek zysków strat za okres od [...] r. do [...] r., wykazujący przychody ze sprzedaży [...] zł, zysk ze sprzedaży [...] zł, stratę z działalności operacyjnej [...] zł, zysk z działalności gospodarczej [...] zł; 6. zestawienia obrotów i sald m.in. na koncie kasa oraz raporty bankowe za okres od [...] r. do [...] r. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca podała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, a stosownie do obowiązujących przepisów nowi nabywcy nie mogliby ich eksploatować. Natomiast sprzedaż majątku nieruchomego miałaby dla Spółki charakter nieodwracalny. Na poparcie swoich twierdzeń Spółka powołała się na orzeczenia NSA oraz orzeczenie WSA w [...]. Do sprzeciwu dołączono kopię postanowienia WSA w [...] z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), w którym zwolniono Spółkę od wpisu skargi. Pismem z dnia [...] r. Spółka została wezwana ponownie o nadesłanie dokumentów obrazujących jej kondycję finansową, w tym o: wyciągi z ksiąg rachunkowych, ewidencję stanu środków pieniężnych w kasie, wyciągi z ewidencji VAT, wykaz należności i zobowiązań na dzień [...] r. oraz wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych za okres od [...] do [...] r. Powyższego zobowiązania Spółka w zakreślonym terminie ani dotychczas nie wykonała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja ta wprowadzona została w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (w przypadku osób fizycznych). Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 P.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego i finansowego wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o zgromadzone dokumenty i poczynione na ich podstawie ustalenia, Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. Spółka nie wykazała, w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, tj. że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Przy czym ocena ta uwzględnia okoliczność, że skarżąca przed tutejszym Sądem, jak i innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzi liczne spory sądowe. Z ustaleń wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w [...] r. deklarowane przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł) natomiast wykazana przez stronę strata w [...] r. (w wysokości [...] zł zgodnie z CIT-8) - która stanowi wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodem, skutkujący brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania - nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. W okresie od [...] do [...] r. Spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł. Jest okolicznością znaną Sądowi z urzędu (sygn. akt [...]), że przychód ten na dzień [...] r. wynosił [...] zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, iż Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej z tytułu świadczonych usług i dokonywanych dostaw: za miesiące [...] r. deklarowała [...] obroty (dostawy odpowiednio w kwotach [...] zł), natomiast z deklaracji podatku od gier za miesiące od [...] do [...] r. wynika, że uiściła zryczałtowany podatek w łącznej kwocie [...] zł. Dodatkowo, z ustaleń poczynionych w innych sprawach Spółki zawisłych przed tut. Sądem, wynika, że kwota podatku od gier od [...] do [...] r. wyniosła ponad [...] zł. Skarżąca posiada także znaczny majątek, z bilansu za okres od [...] do [...] r. wynika, że jej majątek trwały miał wartość [...] zł (w tym środki trwałe [...] zł). W bilansie sporządzonym na dzień [...] r. Spółka wykazała stan środków w kasie przedsiębiorstwa i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł, a z raportów bankowych na dzień [...] r. wynika stan konta w [...] w kwocie [...] zł. Podkreślenia wymaga, że jak dotychczas, Spółka nie uprawdopodobniła, że nie posiada innych jeszcze rachunków bankowych, odnośnie tej kwestii nie złożyła żadnego oświadczenia. Ponadto, należy zauważyć, że Spółka reguluje zobowiązania; na początku roku [...] wynosiły one [...] zł, na dzień [...] r. [...] zł. Otrzymuje także należności; wg bilansu na dzień [...] r. wynosiły one [...] zł, na dzień [...] r. [...] zł. Kolejną okolicznością znaną Sądowi z urzędu (sygn. akt [...]) jest, iż zobowiązania Spółki na dzień [...] r. zmniejszyły się do kwoty [...] zł, a jej należności według stanu na ten dzień to [...] zł. Natomiast rzeczowe aktywa trwałe Spółki na dzień [...] r. miały wartość [...] zł, na dzień [...] r. - [...] zł. O tym, że Spółka obraca znacznymi środkami świadczą zestawienia obrotów i sald za [...] r. W ocenie Sądu, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Odnosząc się do argumentów skarżącej zawartych w sprzeciwie co do braku możliwości niezwłocznego zbycia majątku ruchomego oraz nieodwracalnych skutków zbycia nieruchomości, należy wskazać, że już samo posiadanie przez Spółkę wykazanego majątku ruchomego oraz nieruchomości, zwłaszcza że majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi strona – że automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości (łącznie o wartości [...] zł na dzień [...] r. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, sytuacja finansowa Spółki nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu o dobrej sytuacji finansowej Spółki świadczą kwoty wpłacane przez Spółkę tytułem podatku od gier. W ocenie Sądu, jeżeli Spółka generuje comiesięczne koszty w zakresie samego zryczałtowanego podatku od gier w [...] kwotach, to nie można uznać, że nie posiada niezbędnych funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Nie zmienia tego twierdzenie Spółki, że kondycja finansowa uległa pogorszeniu ze względu na fakt, że w [...] r. zapłaciła o około [...] zł więcej podatku niż gdyby opłacała go na zasadach obowiązujących przed zmianą przepisów w 2009 r. W kwestii twierdzenia Spółki dotyczącego zwiększenia obciążenia podatkiem od gier w wyniku wprowadzenia nowych przepisów podatkowych, stwierdzić należy, że nie jest to okoliczność uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa administracyjnego należności publicznoprawne (w tym podatki) jak i koszty sądowe stanowią dochody budżetu państwa i przez to powinny być traktowane na równi (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GZ 80/08). Ponadto, w doktrynie uznany jest także pogląd, że przedsiębiorca powinien zapewnić środki pieniężne na koszty sądowe na równi z koniecznością zapewnienia środków na inne wydatki na bieżącą swoją działalność. Oznacza to, że koszty sądowe nie powinny być brane pod uwagę dopiero wówczas, gdy przedsiębiorcy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. O konieczności uwzględnienia wniosku strony nie przesądza także obniżenie kosztów działalności poprzez redukcję zatrudnienia. Wskazane działania Spółki, polegające na obniżeniu kosztów działalności, są bowiem normalną konsekwencją kryzysu gospodarczego i dotyczą wielu przedsiębiorców. Nie uzasadniają zatem uprzywilejowanego potraktowania Spółki w stosunku do innych przedsiębiorców podejmujących podobne działania, a nie korzystających z dofinansowania kosztów sądowych z budżetu państwa. Za zasadnością wniosku nie przemawia również wykazana wysokość poniesionej straty za [...] r. Wskazać bowiem należy, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W judykaturze przyjmuje się nadto, że poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (patrz uzasadnienie postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 92/10, LEX 659009). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku bowiem pomimo deklarowanej straty Spółka na dzień [...] r. posiadała kapitał własny o wartości [...] zł, w tym kapitał podstawowy o wartości równej [...] zł (według bilansu za okres od [...] r. do [...] r.). Nadto wykazanie w danym roku straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i taka sytuacja nie miała miejsca również niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, by Spółka zaprzestała prowadzić działalność gospodarczą i by utraciła płynność finansową. Skarżąca, pomimo deklarowanych problemów finansowych funkcjonuje nadal w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą i utrzymując określony poziom płynności finansowej. Z analizy sytuacji finansowej Spółki nie wynika przy tym, jakoby konieczność poniesienia wydatków związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi doprowadziła do utraty tej płynności. Spółka nie wykazała, aby toczyły się wobec niej postępowania egzekucyjne, co w ocenie Sądu oznacza, że ma ona pełną możliwość swobodnego dysponowania swoim majątkiem. Zaznaczyć również należy, iż pomimo wskazywania na istnienie trudności finansowych (niedochodowość, zwiększenie obciążeń podatkowych), skarżąca nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości, czy likwidacji, kontynuuje działalność gospodarczą, posiada majątek, co pozwala przyjąć, iż nie istnieją przeszkody do uzyskania środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko, że jeżeli przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Należy podkreślić, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie Spółka nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej, ponieważ pomimo wezwania referendarza sądowego, nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, m.in. wyciągów z prowadzonych ewidencji podatkowych za ostatnie trzy miesiące, wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, aktualnego zestawienia wszystkich jej zobowiązań i należności. Nie dokonała również powyższego wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, ani też po kolejnym jej wezwaniu pismem z dnia [...] r. Zaznaczyć należy, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. (...). W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Postawa Spółki pozostaje tym bardziej niezrozumiała, że o skutkach nieprzedłożenia żądanej dokumentacji skarżąca była uprzedzana w treści wezwania z dnia [...] r. i z [...] r. Podsumowując należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów. W konsekwencji należało stwierdzić, że Spółka nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. O konieczności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądzał także fakt zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku PPPr, były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.