I SA/Sz 823/14

WyrokWSA w Szczecinie2015-03-25

Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Jolanta Kwiecińska, Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze zawiadomienia o terminie rozprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest skuteczne, jeśli adresat nie posiadał skrzynki pocztowej, a doręczyciel wpisał w potwierdzeniu odbioru, że zawiadomienie pozostawił w skrzynce?
Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze zawiadomienia o terminie rozprawy jest nieskuteczne, jeśli adresat nie posiadał skrzynki pocztowej, a doręczyciel błędnie odnotował w potwierdzeniu odbioru sposób pozostawienia zawiadomienia. Brak skutecznego zawiadomienia o terminie rozprawy skutkuje pozbawieniem strony możliwości działania i obrony jej praw, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i uchylenia wydanego w takich warunkach wyroku.
Stan faktyczny
Skarżący K.K. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżący podniósł, że nie został skutecznie zawiadomiony o terminie rozprawy, ponieważ zawiadomienie zostało mu doręczone w sposób wadliwy – pozostawiono je w skrzynce pocztowej, której skarżący nie posiadał. Wskazał, że dowiedział się o wyroku dopiero po jego uprawomocnieniu się, co pozbawiło go możliwości obrony i wniesienia skargi kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Wznawia postępowanie sądowe, uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1510/13, zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego K. K. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1510/13 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005 1. wznawia postępowanie sądowe, 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1510/13, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego K. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1510/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005 oddalił skargę. Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1510/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że powyższy wyrok jest prawomocny od dnia 19 maja 2014 r. Od tego wyroku K.K., na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), wniósł w dniu 09 lipca 2014 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego domagając się uchylenia ww. wyroku oraz rozpoznania sprawy i uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podał, że ww. orzeczenie WSA w Szczecinie zapadło pomimo, że nie był on zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 kwietnia 2014 r. Skarżący wskazał, że w dniu 22 maja 2014 r. dokonał przeglądu akt ww. sprawy w siedzibie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie i w tym dniu powziął wiadomość, że w sprawie tej zapadł już wyrok. Jak wskazał Skarżący w aktach ww. sprawy znajduje się skierowane do Skarżącego zawiadomienie o terminie ww. rozprawy jednakże zawiadomienie to nie zostało Skarżącemu skutecznie doręczone pod wskazanym adresem, tj. ul. [...]. Jak bowiem wynika z treści potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, przesyłka ta została dwukrotnie awizowana, tj. w dniach 10.03.2014 r. oraz 18.03.2014 r. zaś zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym pozostawione zostało Skarżącemu przez doręczyciela w skrzynce listowej, której skarżący nie posiadał. Skarżący załączył do akt sprawy pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego [...] z dnia 17 lipca 2014 r., w których Naczelnik Urzędu Pocztowego oświadczył, że Skarżący w 2013 r. oraz do dnia złożenia pisma (14 lipca 2014 r.) nie posiadał skrzynki oddawczej. Ponadto Skarżący wskazał, że w treści dokumentu potwierdzenia odbioru ww. przesyłki brak jest daty i podpisu doręczającego. Skarżący powołując się na postanowienie NSA z dnia 19.01.2011 r., sygn. akt I OSK 1037/10 wskazał, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata. Skarżący podniósł, że adresat musi być zawiadomiony w sposób nie budzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru zaś brak takiego zawiadomienia lub wątpliwości czy zostało ono dokonane czyni doręczenie zastępcze bezskutecznym i powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.12.2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1871/06. Ponadto Skarżący – powołując się na postanowienie NSA z dnia 4.03.2011 r., sygn. akt II OZ 137/11 - podkreślił, że jeżeli na potwierdzeniu odbioru przesyłki brak jest wskazania zarówno daty, jak również podpisu doręczyciela, należy uznać, że nie została ona prawidłowo doręczona. Skarżący wskazał również, że problem z doręczaniem przesyłek na ww. adres był już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, tj. WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 17.02.2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 938-939/10 potwierdził brak skuteczności doręczenia przesyłki w powyższych, analogicznych okolicznościach zaś NSA wyrokiem z dnia 14.12.2011 r. o sygn. akt II FSK 1245/11 oddalił skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku. Mając na uwadze powyższe okoliczności Skarżący wskazał, że nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu 17 kwietnia 2014 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w sprawie z jego skargi o sygn. akt I SA/Sz 1510/13. Tym samym został pozbawiony możliwości działania i obrony swoich interesów. Skarżący wskazał, ze na skutek ww. uchybień nie miał wiedzy o treści zapadłego orzeczenia, pozbawiony został możliwości uzyskania uzasadnienia ww. wyroku i ewentualnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelnik Urzędu Pocztowego [...], pismem z dnia 9 stycznia 2015 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu, wyjaśnił, że Skarżący w czasie doręczenia ww. przesyłki nie posiadał skrzynki oddawczej pod adresem ul. [...] natomiast listonosz, w dniu 10.03.2014 r., podczas próby doręczenia ww. przesyłki pozostawił zawiadomienie o jej nadejściu w drzwiach mieszkania, jednak uzupełniając "potwierdzenie odbioru" odruchowo wskazał miejsce pozostawienie zawiadomienia "w skrzynce" listowej". Na rozprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie dochował należytej staranności albowiem jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i nie posiadająca skrzynki pocztowej powinien się liczyć z trudnościami w doręczaniu korespondencji. Jednocześnie wskazano, że Skarżący odbierał korespondencję pochodzącą od organu pod ww. adresem po uprzednim jej awizowaniu i umieszczaniu przez doręczyciela adnotacji o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł ponadto o oddalenie skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1510/13. Skarżący podtrzymał skargę o wznowienie ww. postepowania sądowego oraz skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1510/13 oraz oświadczył, że nie jest przygotowany do merytorycznego rozpoznania sprawy i chciałby skorzystać z porady profesjonalnego pełnomocnika, który miałby go reprezentować w tej sprawie. Skarżący podał jednocześnie, że korzystał z usług prawnych r.pr. T.T., który miał reprezentować skarżącego na rozprawie jednakże zmarł w tym tygodniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym, jak stanowi art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII P.p.s.a. Przepis art. 271 pkt 2 tej ustawy stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277). Stosownie do przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a. oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 P.p.s.a. Skarżący w skardze o wznowienie postępowania sądowego, w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 1510/13, jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Wobec wskazania ustawowych przyczyn wznowienia, brak było podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zatem z przepisem art. 280 § 1 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania skierowana została na rozprawę. W myśl przepisu art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Skarga o wznowienie postępowania sądowego w niniejszej sprawie została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. Sąd przyjął, że Skarżący powziął informację o wydanym wyroku w dniu 22 maja 2014 r., zgodnie z przedstawionym w skardze stanowiskiem. Skarga została wniesiona w dniu 09 lipca 2014 r. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. Badając skargę na posiedzeniu niejawnym sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustala natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Dopiero na rozprawie może sąd dokonać takiej oceny. Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1510/13, wniesiona przez K.K., w ramach której sporne pozostaje następujące zagadnienie: - czy skarżącemu skutecznie doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu 17 kwietnia 2014 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w sprawie o sygn. akt 1510/13 w ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podstawy wznowienia określone art. 271 pkt 2 zachodzą w przedmiotowej sprawie. Zawierając w rozdziale 4 działu III regulację dotycząca doręczania pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym, P.p.s.a. stanowi przede wszystkim, że sąd doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione przez sąd osoby lub organy (art. 65) oraz że pisma doręcza się stronie albo działającemu za nią przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 67 § 1 i 5). W myśl art. 69 P.p.s.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu, miejscu pracy lub tak gdzie się adresata zastanie. Z przytoczonego przepisu, określającego miejsca i sposoby doręczenia osobom fizycznym pism w postępowaniu sądowym, wynika nadto reguła, iż zarówno w miejscu zamieszkania, miejscu pracy, jak i w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie, doręczenie dokonywane jest bezpośrednio temu adresatowi (do rąk adresata) za jego pokwitowaniem. Przewidując, jako regułę, bezpośrednie (do rąk własnych) doręczanie pism osobom fizycznym, P.p.s.a. dopuszcza także możliwość ich doręczenia za pośrednictwem innych osób (dorosłego domownika, administracji domu, dozorcy domu czy jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy osobie upoważnionej do odbioru pism), gdy sam adresat jest nieobecny a osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Dokonane w taki sposób doręczenie pisma adresatowi uznaje się za skuteczne z chwilą jego doręczenia za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, administracji domu, dozorcy domu lub w miejscu pracy osobie upoważnionej do odbioru pism. P.p.s.a. przewiduje na koniec sytuacje, w których nie jest możliwym dokonanie doręczenia pisma osobom fizycznym w sposób wskazany w art. 65-72 P.p.s.a., I tak, w myśl przepisu art. 73 § 1 P.p.s.a., poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, względnie pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta). W obu tych przypadkach koniecznym jest dwukrotne zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w określonym miejscu, przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie nie podjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 73 § 2 i 3). Zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w określonym miejscu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta), samo pismo zaś pozostawia się w aktach sprawy (art. 73 § 4). Z ostatnio przytoczonego przepisu wynika zatem zasada, iż przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma z upływem ostatniego dnia okresu, przez który pismo przechowywane jest w placówce pocztowej lub na który złożone zostało w urzędzie gminy (miasta), możliwe jest jedynie wówczas, gdy adresat o miejscu takiego przechowywania lub złożenia pisma został prawidłowo zawiadomiony, tzn. gdy zawiadomienie to złożone zostało dwukrotnie w jednym z miejsc w przepisie tym wskazanych. Brak informacji, pochodzącej od doręczającego pismo, co do miejsca pozostawienia adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia pisma, względnie podanie takiej informacji niezgodnej z rzeczywistością, oznacza zatem, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma adresatowi z ostatnim dniem okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej lub złożenia w urzędzie gminy. Bezspornym w sprawie jest, że obowiązek zawiadamiania Skarżącego o terminie ww. rozprawy realizowany był za pośrednictwem poczty, która przesyłkę adresowaną na miejsce zamieszkania zwróciła do nadawcy z adnotacją o jej niepodjęciu przez adresata pomimo pozostawienia adresatowi dwukrotnego zawiadomienia o miejscu jej przechowywania, złożonego w jego oddawczej skrzynce pocztowej. Jest oczywistym, że posiadając taką informację istniały podstawy do uznania, iż spełnione zostały przesłanki do przyjęcia - w myśl art. 73 § 4 P.p.s.a. - że z ostatnim dniem 14-dniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej doszło do jej doręczenia Skarżącemu. Wnosząc skargę w przedmiotowej sprawie Skarżący zakwestionował przesłanki, na jakich oparte zostało założenie, iż doręczenie zawiadomienia o rozprawie nastąpiło na skutek jego nieodebrania przez adresata - z ostatnim dniem 14-dniowego terminu jego przechowywania, wskazując, iż nie został spełniony warunek pozostawienia mu zawiadomienia o miejscu przechowywania przesyłki (awiza) oraz że relacja doręczyciela o złożeniu tego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata jest relacją nieprawdziwą z tej przyczyny, iż w miejscu swego zamieszkania taką skrzynką nie dysponuje i w przeszłości nie dysponował, na dowód czego załączył do skargi pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego [...]. Okoliczność braku skrzynki pocztowej w miejscu zamieszkania Skarżącego znalazła też potwierdzenie w toku czynności podjętych przez Sąd rozpoznający sprawę, co jednoznacznie wskazuje na to, że zamieszczona na zwróconej do nadawcy przesyłce relacja doręczyciela pocztowego o sposobie zawiadomienia adresata o jej nadejściu i przechowywaniu w placówce pocztowej (o sposobie awizowania przesyłki) jest relacją nierzetelną, nie odpowiadającą i nie mogącą odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy i to niezależnie od przyczyn tej nierzetelności. Tak więc, skoro warunkiem uznania pisma (przesyłki) za doręczone na skutek upływu ustawowego terminu jego przechowywania w placówce pocztowej, w sytuacji niemożności jego doręczenia adresatowi osobiście lub za pośrednictwem dorosłego domownika (administracji domu, dozorcy domu), jest prawidłowe - dokonane w jeden ze wskazanych sposobów, dwukrotne pozostawienie adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia przesyłki, to za oczywiste uznać należy, iż brak rzetelnej informacji co do sposobu spełnienia tego warunku, uczynionej na zwróconej do nadawcy przesyłce, oznacza niemożliwość przyjęcia fikcji prawnej, że doręczenie takie nastąpiło. Wadliwości nierzetelnej informacji dotyczącej sposobu awizowania przesyłki nie konwaliduje bynajmniej, w sytuacji gdy nie potwierdza tego sam adresat, złożone ex post oświadczenie doręczyciela o możliwości awizowania przesyłki w inny sposób, tj. pozostawienia zawiadomienia (awiza) w innym z przewidzianych ustawowo miejsc. Bez znaczenia dla skuteczności wskazywanego sposobu awizowania przesyłki pozostają też przyczyny leżące u podstaw nierzetelnej informacji (omyłka pisarska, świadomie wprowadzenie w błąd czy brak należytej staranności ze strony doręczyciela). Tak więc, skoro w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki konieczne do uznania, że doręczenie Skarżącemu zawiadomienia o ww. rozprawie dokonane zostało skutecznie w sposób określony przepisem art. 73 P.p.s.a, tj. w następstwie upływu terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, o którym przechowywaniu adresat został dwukrotnie zawiadomiony w sposób wskazany przez doręczyciela pocztowego na pozostawionej w aktach sprawy przesyłce, to w sytuacji, gdy możliwość dokonania takiego zawiadomienia w inny sposób (na drzwiach mieszkania adresata), nie znajduje potwierdzenia u samego adresata, koniecznym jest stwierdzenie, iż nie wystąpiły też przesłanki do stwierdzenia, że z upływem terminu przechowywania przesyłki (decyzji) w placówce pocztowej nastąpiło skuteczne doręczenie Skarżącemu zawiadomienia o ww. rozprawie. Brak skutecznego zawiadomienia Skarżącego o terminie ww. rozprawy uzasadnia tym samym twierdzenia Skarżącego, że został pozbawiony możliwości działania i obrony swoich interesów oraz, że na skutek ww. uchybienia nie miał wiedzy o treści zapadłego orzeczenia jak i pozbawiony został możliwości uzyskania uzasadnienia ww. wyroku i ewentualnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. W myśl art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Przepis ten wskazuje, że badanie dopuszczalności wznowienia może przybrać dwojaką postać. Po pierwsze może ono polega jedynie na badaniu dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzeniu, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej przesłance. Negatywny wynik tego badania skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, a pozytywny – przystąpieniem do rozpoznania sprawy. Po drugie, sąd może połączyć oba te stadia i wydać – po merytorycznym rozpoznaniu sprawy – orzeczenie rozstrzygające o zasadności skargi, które implicite zawiera decyzję o dopuszczeniu wznowienia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że połączenie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy będzie uzasadnione wówczas, gdy skarga o wznowienie opiera się na przyczynach restytucyjnych. Oparcie skargi na podstawie nieważności uzasadni wybór pierwszego sposobu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, C.H. Beck 2013, str. 1027 i powołane tam: A. Kabat, w. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu, (2011), s. 801). Co do zasady uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania wiązać się musi z ustaleniem, czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie dotyczy jednak podstaw wznowienia postępowania unormowanych w art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Ustaleń takich nie prowadzi się więc wówczas, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie nieważności postępowania zakończonego uprzednio wydanym w sprawie orzeczeniem. W przypadku nieważności postępowania bada się jedynie to, czy w chwili wydania prawomocnego orzeczenia zaistniała przyczyna nieważności. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia powinno zawsze powodować uchylenie tego orzeczenia już tylko z tego powodu, choćby nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności powinno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia (por. R. Hauser i M. Wierzbowski op. cit. str. 1029 i powołany tam: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 406/07). Podstawy nieważności są to bezwzględne przeszkody, które powodują, że orzeczenie zapadłe w postępowaniu sądowym dotkniętym takimi wadami, nie może ostać się w obrocie prawnym już tylko z uwagi na tę wadliwość. Skarżący powołał jako podstawę prawną wznowienia przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Ustalenia tej sprawy pozwalają na akceptację stanowiska Skarżącego. Jako strona w toczącym się postępowaniu sądowym został pozbawiony możności działania – występowania na rozprawie, złożenia wniosku o uzasadnienie zapadłego na rozprawie wyroku oraz ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej od tak zapadłego orzeczenia. Podsumowując Sąd stwierdza, że w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania sądowego nie musi wiązać się z ustaleniem czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Ustaleń takich nie prowadzi się, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie nieważności postępowania zakończonego uprzednio wydanym w sprawie orzeczeniem. Powtórzyć należy, że w przypadku nieważności postępowania bada się jedynie to czy w chwili wydania prawomocnego orzeczenia zaistniała przyczyna nieważności. Stwierdzenie bowiem zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia skutkować musi w przedmiotowym postępowaniu uchyleniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1510/13 tylko już z tego powodu i niezależnie od tego czy fakt niemożności działania miał czy też nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Każde bowiem orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończanego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Sąd badając na rozprawie dopuszczalność wznowienia, działając w oparciu o przepis art. 281 P.p.s.a. ograniczył się w prowadzonym postępowaniu jedynie do sprawdzenia czy skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej przesłance, czemu dał wyraz wydając rozstrzygnięcie pozytywne dla dopuszczalności wznowienia. Sąd po rozważeniu stanu sprawy i stanowiska Skarżącego przedstawionego w toku rozprawy w dniu 25 marca 2015 r. w przedmiocie braku możliwości obrony nie zdecydował się jednak na połączenie badania dopuszczalności wznowienia z pełnym rozpoznaniem sprawy i uwzględniając skargę o wznowienie postępowania uchylił jedynie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/sz 1510/13. Z uwagi na treść podjętego rozstrzygnięcia Sąd działając w oparciu o art. 282 § 2 P.p.s.a. rozpozna sprawę na nowo w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia (tak również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 708/10 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 01 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 682/14 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Ponieważ Sąd, stosownie do uregulowania art. 281 P.p.s.a., nie połączył badania zasadności skargi z ponownym rozpoznaniem sprawy, nastąpi to dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozstrzygającego o wznowieniu postępowania i uchyleniu wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło