I SA/Sz 91/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa do standardów UE p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący B. M. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną ([...] lat) oraz córką ([...] lat); na utrzymaniu małżonków pozostaje syn w wieku [...] lat. Źródłem utrzymania rodziny jest praca w gospodarstwie rolnym. Skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz "podstawowy sprzęt do uprawy ziemi". Skarżący wyliczył, że miesięczny dochód z gospodarstwa, tj. z [...] ha przeliczeniowych, na członka czteroosobowej rodziny wynosi [...] zł. Dodatkowo skarżący powołał się w uzasadnieniu wniosku na trudną sytuację materialną po pożarze i utracie zwierząt związku z chorobą zakaźną ([...]). Skarżący nie wykazał żadnych oszczędności oraz papierów wartościowych. W piśmie referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Powyższe zobowiązanie obejmowało: decyzję w sprawie ustalenia skarżącemu oraz jego żonie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, podatku rolnym (łączne zobowiązanie pieniężne) za [...] rok; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy; wykaz posiadanych rachunków bankowych (osobistych i związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego) oraz wyciągi z rachunków bankowych za okres od [...] do [...] r.; zaświadczenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o wysokości przyznanych i wypłaconych skarżącemu płatności (dopłat) w latach [...] – [...]; dodatkowe oświadczenie o zdarzeniach podanych w uzasadnieniu wniosku (pożar, choroba zwierząt), w szczególności podanie daty zdarzeń i zakresu szkód, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe (z pominięciem znajdującego się w aktach sprawy postanowienia OSP w [...] dot. pożaru budynku gospodarczego w [...] r.). Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 lutego 2013 r., a wyznaczony tym wezwaniem 14 dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 4 marca 2013 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Wskazać należy, że aktualnie skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W formularzu skarżący podał, że utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, natomiast z [...] ha przeliczeniowych otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł na osobę w rodzinie. W uzasadnieniu wniosku powołał się dodatkowo na pożar i utratę zwierząt. Powyższe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego. Dlatego został wezwany do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zaznaczyć należy, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05; niepublikowane; postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. (...). W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Pogląd ten ma w pełni zastosowanie skutków niewykonania wezwania referendarza sądowego. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas skarżący nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dopłat, z których wynikałaby powierzchnia posiadanych gruntów rolnych oraz rozmiar prowadzonej działalności rolniczej. Skarżący nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych, co uniemożliwia ustalenie jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Na ocenę możliwości finansowych skarżącego ma także wpływ stan majątkowy, który również, wbrew wezwaniu, nie został dostatecznie wyjaśniony (brak decyzji ustalającej zobowiązanie w podatkach lokalnych). Skarżący nie potwierdził powierzchni posiadanego domu oraz gospodarstwa rolnego. Skarżący nie podał także jakie ponosi wydatki na utrzymanie siebie i rodziny. Nie podał wymaganych informacji odnośnie do pożaru i utraty zwierząt (data zdarzenia, zakres szkód), co uniemożliwia dokonanie oceny wpływu tych zdarzeń na możliwości płatnicze skarżącego. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób nie budzący wątpliwości swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, to nie ma podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.