I SA/Sz 934/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący R. U., reprezentowany przez radcę prawnego, wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 sierpnia 2013 r. ustalono wpis od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności, żadnych środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych, a jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł netto. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że posiada jedynie mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m². Skarżący nie wykazał żadnych oszczędności oraz wartościowych przedmiotów. W piśmie z dnia 4 września 2013 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na wątpliwości powstałe po zapoznaniu się referendarza sądowego z dokumentami znajdującymi się w administracyjnych aktach sprawy (w szczególności akt notarialny rep. [...] nr [...] z 5 września 2012 r., k. [...]). Powyższe zobowiązanie obejmowało: 1) zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 roku, 2) aktualny dokument potwierdzający wysokość otrzymywanego przez skarżącego świadczenia przedemerytalnego, 3) wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego za okres od 15 czerwca do 15 sierpnia b.r., 4) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy, 5) wyjaśnienia skarżącego, czy nadal jest wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (akt notarialny rep. [...] nr [...] z dnia 5 września 2012 r., k. [...] akt administr. sprawy), czy nieruchomość ta (zabudowania budynkami) stanowi dla skarżącego źródło przychodu i jaka jest wysokość otrzymanych przez skarżącego ewentualnych dochodów z tego tytułu za okres ostatnich sześciu miesięcy, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe; w przypadku przeniesienia tego prawa na inny podmiot, referendarz zobowiązał do nadesłania dokumentów to potwierdzających, 6) dokumenty potwierdzające dokonane przez skarżącego, w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewentualne płatności na rzecz K., wynikające ze zobowiązania skarżącego z dnia 5 września 2012 r. (ww. akt notarialny) – kwota i data dokonania płatności. Ww. wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 września 2013 r., a wyznaczony tym wezwaniem 10 - dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 19 września 2013 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Wskazać należy, że aktualnie skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W formularzu skarżący podał, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto oraz że posiada jedynie mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m². Powyższe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego. Dlatego został wezwany do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z akt administracyjnych sprawy wynikało bowiem między innymi (akt notarialny Rep. [...] nr [...] – umowa przeniesienia prawa wieczystego użytkowania i własności w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązania), że skarżący nabył w dniu 5 września 2012 r. prawo wieczystego użytkowania zabudowanej nieruchomości położonej w [...] (...) jako dwie działki o łącznej powierzchni [...] ha, wraz z prawem własności położonych na tych działkach budynków i budowli, oraz że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązał się do przyjęcia długu i zobowiązał się do zapłaty na rzecz K. S.A. kredytów wraz z odsetkami i innymi kosztami w kwocie [...] zł Zaznaczyć należy, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05; niepublikowane; postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. (...). W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Pogląd ten ma w pełni zastosowanie skutków niewykonania wezwania referendarza sądowego. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas skarżący nie wyjaśnił jaki jest aktualny stan majątkowy i finansowy. Skarżący nie podał także jakie ponosi wydatki na utrzymanie siebie i rodziny. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.