I SA/Sz 943/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. P.-W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 20 maja 2014 r., , wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej "K.p.a.", art.13 ust.1 w związku z art. 3 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej "Dyrektorem Agencji"), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 marca 2014 r. odmawiającą wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że [...] (zwana dalej także "Stroną", "Skarżącą") złożyła w dniu 14 marca 2013 r. wniosek o wpis do ewidencji producentów w celu nadania numeru identyfikacyjnego, określając rodzaj producenta jako "producent rolny". Jak wskazał dalej organ odwoławczy, w części XIII tego wniosku, w rubryce "Zgoda na wpis do ewidencji producentów współmałżonka wnioskodawcy", podpisał się [...] Następnie organ odwoławczy wskazał, że opisaną na wstępie decyzją z dnia 21 marca 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego Stronie, wskazując uzasadnieniu decyzji, że Strona wyraziła już wcześniej zgodę na wpis do ewidencji producentów we wniosku z dn 5 września 2011 r. swojemu małżonkowi [...], a zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012. poz. 86) w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w dniu 10 kwietnia 2014 r. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz nadania numeru identyfikacyjnego . Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 20 maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie wskazał, że kwestie zarówno zasad tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w tym dokonywania w nim wpisu regulują przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Powołując treść przepisów przywołanej ustawy, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji, wydając decyzję odmowną, oparł się o przepis art. 13 ust 1 cytowanej wyżej ustawy, zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art 12 ustawy. Za nieuzasadniony organ odwoławczy uznał zarzut odnoszący się do kwestii definicji producenta rolnego i nie przyjęcia jej w przedmiotowym postępowaniu. Wskazał, że przepis art. 13 ust. 1 ustawy wskazuje na dwie możliwe przesłanki odmowy nadania numeru ewidencyjnego, tj. niespełnianie przez Wnioskodawcę definicji producenta lub też, gdy uprzednio został już nadany mu numer w ewidencji producentów. W przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta nie bezpośrednio Wnioskodawcy, lecz jego małżonkowi, natomiast na gruncie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy, wskazanego przez organ I instancji, taki numer jest traktowany jako jeden numer. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa unijnego, w szczególności w zakresie nie zastosowania bezpośrednio definicji rolnika. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując szczegółowo kwestię zgodności z Konstytucją przedmiotowego przepisu (art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji) w odniesieniu do przepisów unijnych, nie dopatrzył się naruszenia zasad fundamentalnych prawa Unii Europejskiej (sygn. akt P 40/12). W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy odniósł się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podważającego stanowisko zawarte w przytoczonym przez Odwołującego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 769/09). Podważając zaś zarzut Odwołującego w zakresie determinowania organu do potraktowania obowiązującego przepisu za niezgodny z konstytucją i tym samym nie mogący wpływać na kształt rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powołując się na wyrok z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 108/14 wskazał, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji jest nadal przepisem obowiązującym i musi być stosowany do czasu jego uchylenia lub do czasu upływu wskazanych wyżej 18 miesięcy. W skardze do Sądu, Strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Agencji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa mających istotne znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie: 1) obrazę przepisu art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, Dz. U. L 270 z 21.10.2003, str. 1, zwana dalej Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009, polegające na jego błędnej wykładni przejawiającej się w uznaniu przez organ I instancji, że przedmiotowa definicja nie znajduje w przedmiotowym postępowaniu zastosowania, gdy w rzeczywistości zgodnie z zasadą pierwszeństwa stosowania prawa Unii Europejskiej określona art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 definicja producenta rolnego posiada prymat stosowania nad przepisami państwa członkowskiego; 2) obrazę przepisu art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2004, Nr 10, poz. 76 ze zm.), zwana dalej ustawą o ewidencji producentów, polegającą na jego błędnym zastosowaniu przejawiającym się w uznaniu przez organ I instancji, iż przedmiotowa definicja wskazana tym przepisem nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdy zdaniem Skarżącej, znajduje ona bezpośrednie zastosowanie na tle niniejszego postępowania; 3) obrazę przepisu art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, polegające na przyjęciu przez organ II instancji, że Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji producentów w odniesieniu do prawa Unii Europejskiej, gdy w rzeczywistości Trybunał Konstytucyjny, przy orzekaniu związany jest granicami pytania prawnego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w sytuacji, gdy ustawodawca krajowy w art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, wprowadza zapis ograniczający definicję rolnika w sposób zawężający tą definicje określoną Rozporządzeniem (WE) Nr 73/2009, to powyższe ograniczenie - w tym przypadku zakaz posiadania numeru identyfikacyjnego przez rolnika, którego współmałżonek posiada numer ewidencyjny jest sprzeczne z zasadą pierwszeństwa stosowania i bezpośredniego skutku prawa Unii Europejskiej. Powyższe naruszenie obliguje organ do usunięcia z obrotu prawnego decyzji, która swoim rozstrzygnięciem narusza fundamentalne zasady prawa Unii Europejskiej. Skarżąca zwróciła również uwagę na zakwestionowanie zgodności z Konstytucją art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim uniemożliwia on wpisanie do ewidencji i nadanie obojgu małżonkom, numerów identyfikacyjnych, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i oboje małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12. Odnosząc się do twierdzeń organu, że Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując szczegółowo kwestię zgodności z Konstytucją przedmiotowego przepisu w odniesieniu do przepisów unijnych nie dopatrzył się naruszenia zasad fundamentalnych prawa Unii Europejskiej Skarżąca wskazała, że treść art. 66 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, wprowadza niemożność samodzielnego określania przez Trybunał przedmiotu kontroli, jak i zastąpienia pytającego w obowiązku określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności przez kwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy. Ze względu na konkretny charakter kontroli Trybunału Konstytucyjnego inicjowanej pytaniem prawnym sądu, rozstrzygnięcie dotyczyło sytuacji, gdy między małżonkami istniała rozdzielność majątkowa. Tym samym przedmiotem oceny, wbrew twierdzeniom organu nie były wskazane w skardze przepisy Unii Europejskiej, co więcej przedmiotem analizy nie były również sytuacje w których nie istnieje pomiędzy stronami stosunek rozdzielności majątkowej. Z tego powodu zdaniem Skarżącej, nie można uznać za organem, że Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa procesowego ani materialnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz. U. z 2012 r., poz. 86; przywoływanej poniżej jako "u.k.s.e.p."). Zgodnie z jego brzmieniem, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.k.s.e.p. kierownik biura powiatowego ARiMR odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, dokonania tego wpisu, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Należy zauważyć, że wpis do ewidencji producentów rolnych oraz nadanie numeru identyfikacyjnego są koniecznymi warunkami ubiegania się o świadczenia objęte programami pomocowymi wynikającymi z uregulowań prawnych Unii Europejskiej. Ewidencja producentów zawiera między innymi numer identyfikacyjny producenta rolnego, a jego nadanie następuje jednocześnie z wpisem do ewidencji. Funkcją tego przepisu jest między innymi eliminowanie sytuacji nieuprawnionego pobierania środków przez podmioty aplikujące o uzyskanie pomocy. Wykładnia przywołanego przepisu art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p. wskazuje, że małżonkowie mogą wyłącznie posiadać jeden numer identyfikacyjny, bez względu na fakt posiadania przez nich oddzielnych gospodarstw rolnych oraz bez względu na obowiązujący ich ustrój majątkowy. W razie, gdy jednemu z małżonków nadano już numer identyfikacyjny, wyłączone jest przyznanie takiego numeru drugiemu z małżonków, nawet wówczas, gdy posiada on osobne gospodarstwo rolne w ramach majątku odrębnego, czy też gdy małżonkowie pozostają w separacji. Komentowany przepis nie przewiduje żadnych odstępstw od tej reguły. Zaprezentowany pogląd należy uznać za przeważający w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 2430/13, z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 886/11, z 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 94/10, z 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 802/09, z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 23/09 i z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1092/08). W omawianej materii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. P 40/12, w punkcie I orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne - nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, lecz jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP .Jednakże zarazem Trybunał orzekł, na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, że wymieniony przepis we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP. Oznacza to, że ww. przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jest nadal obowiązującym przepisem i musi być stosowany do dnia 13 czerwca 2015 r. (zob. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn.. akt II GSK 2430/13 – publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl) Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca będąca małżonką [...], wyraziła zgodę na wpis do ewidencji producentów - współmałżonka na wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia 5 września 2011 r. W tym stanie rzeczy, skoro bezspornie małżonkowi Skarżącej nadano numer ewidencyjny producenta rolnego i dokonano jego wpisu do ewidencji na podstawie art. 12 ust. 4 powołanej ustawy, wykluczone było w nadal obowiązującym porządku prawnym nadanie odrębnego numeru producenta rolnego - Skarżącej. Za niezasadne należy także uznać zarzuty Skarżącej dotyczące obrazy przepisu art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. oraz przepisu art. 3 pkt 3 lit. b ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponownie wskazać należy, że wobec zaistnienia przesłanki negatywnej do wpisania podmiotu do ewidencji producentów ( nadanie już numeru producenta rolnego małżonkowi Skarżącej) organ nie badał istnienia przesłanek pozytywnych, tj. spełnianie definicji rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 czy producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt. 3 lit b ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych (...). W obowiązującym stanie prawnym, nie ma możliwości nadania małżonkom dwóch numerów identyfikacyjnych także w sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i prowadzenia przez nich dwóch odrębnych gospodarstw rolnych. Pomijając kwestię braku wykazania przez Skarżącą rzeczywiście posiadania i prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego, w obecnym systemie nie ma przepisu wprowadzającego wyjątki od regulacji, że małżonkom nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Sąd podziela także stanowisko organu, że żaden z przepisów unijnych nie wskazuje, że wszystkie podmioty, które spełniają definicję wynikającą z przepisu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 mają prawo do uczestniczenia w systemie dopłat i pomocy finansowej z udziałem środków finansowych z budżetu Unii. Tym samym nie doszło również do wskazywanego naruszenia zasady prymatu prawa unijnego nad krajowym. Nie trafiony jest również zarzut obrazy przepisu art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Sąd podziela w tej mierze wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.