I SAB/Sz 155/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie w sprawie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w S. do rozpatrzenia wniosku R.S. z dnia 7 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w S. na rzecz R.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 sierpnia 2024 r. R. S. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. (dalej: "Dyrektor AŚ", "organ") z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie (cyt.): "Protokół postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę odbioru i zagospodarowania odpadów z terenu OZ w S. AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania". W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że ww. dokumenty są jawne – zgodnie z przepisami ustawy o zamówieniach publicznych oraz regulaminu udzielania zamówień publicznych Aresztu Śledczego w S.. Pismem z 19 sierpnia 2024 r., nr S/P.0143.86.2024.KZ, Dyrektor AŚ – nawiązując do dotychczasowej korespondencji prowadzonej w związku ze złożonymi przez wnioskodawcę od 15 maja do 16 sierpnia 2024 r. 51 wnioskami o udostępnienie informacji publicznej oraz kolejnymi pismami codziennie kierowanymi do jednostki penitencjarnej – wskazał, że w analizowanej sprawie nie mogą znaleźć zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U.2022.902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."). Organ wyjaśnił: po pierwsze – że treść nadsyłanych wniosków, a w szczególności ich uzasadnienie wskazuje, iż w istocie wnioskodawca domaga się przedstawienia szeregu dokumentów i informacji związanych z inicjowanymi bądź już prowadzonymi z udziałem wnioskodawcy postępowaniami skargowymi, nie zaś – jak wskazuje w swoich uzasadnieniach – zbieraniem dokumentacji do artykułu naukowego. Skoro zaś spełnienie żądania zawartego we wniosku nie ma na celu uzyskania informacji służącej obiektywnie jakiemukolwiek dobru powszechnemu, lecz ma przede wszystkim zaspokoić indywidualne potrzeby wnioskodawcy, to jest to cel nieprzewidziany do realizacji w trybie u.d.i.p. i tym samym nie ma żadnych podstaw do przygotowania wyłącznie na potrzeby wnioskodawcy dużych opracowań. Po drugie – że działanie wnioskodawcy nosi znamiona nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej, gdyż zakłóca funkcjonowanie Aresztu Śledczego w S. i zmniejsza efektywność jego działania w zakresie wykonywania powierzonych mu ustawowych zadań. W ocenie organu, model działania wnioskodawcy oraz liczba, seryjność i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej a także ich częstotliwość, odmowa odbioru korespondencji, żądanie przesyłania jej przez operatora pocztowego, akcentowanie w ich żądaniach udzielenia informacji o konkretnych osobach, nie świadczą o zamiarze uzyskania informacji publicznej w celu jej wykorzystania dla dobra wspólnego, lecz mają na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie jego funkcjonowania. Pismem z 26 sierpnia 2024 r. wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na rażącą bezczynność Dyrektora AŚ, polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej wnioskowanej przez skarżącego w piśmie z 7 sierpnia 2024 r., i wniósł o: 1) zobowiązania organu do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, 2) uznanie bezczynności organu za rażące naruszenie prawa, 3) zwolnienie z kosztów postępowania z uwagi na pobyt w zakładzie karnym i brak jakiegokolwiek źródła dochodu, 4) w sytuacji niezwolnienia skarżącego z kosztów postępowania, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, 5) przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 6) w sytuacji nieprzyznania skarżącemu ww. sumy pieniężnej, zasądzenie od organu na jego rzecz grzywny w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, wskazując, że wnioskowane przez niego dokumenty stanowią informację publiczną, oraz że organ nie zachował 14-dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek o ich udostępnienie. Skarżący podniósł, że pismo informacyjne organu, nr S/P.0143.86.2024.KZ, nie ma mocy prawnej ponieważ odmowa udzielenia informacji publicznej winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Wskazał także, że jest to 10 lub 12 naruszenie prawa w zakresie udostępnienia informacji publicznej i w związku z tym należy uznać je za rażące naruszenie prawa. Pismem procesowym z 5 września 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie w całości, zasadzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania oraz oddalenie wniosku skarżącego o zwolnienie z kosztów postępowania. Organ wskazał, że zarzuty skarżącego są bezzasadne i że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z 19 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2024.1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") – obejmuje również bezczynność organów. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sprawa, której przedmiotem jest bezczynność organu, może być, w myśl art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania, że skarga jest bezzasadna – oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono bezczynność Dyrektora AŚ polegającą na nieudzieleniu zawnioskowanej przez skarżącego w piśmie z 7 sierpnia 2024 r. informacji w zakresie (cyt.): "Protokół postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę odbioru i zagospodarowania odpadów z terenu OZ w S. AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania". Skarżący domagał się udostępnienia ww. informacji, powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wymieniony akt prawny, będący rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak też procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest zaś udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Wniosek wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Dokonanie oceny zasadności skargi na bezczynność organu w sprawach z zakresu udostępnienia informacji publicznej wymaga zatem od sądu administracyjnego ustalenia, czy na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej: 1) podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej; 2) dane, o które wnioskowała strona, miały charakter informacji publicznej; oraz 3) żądanie strony zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej. Jeśli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu u.d.i.p., a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia informację publiczną na zasadzie przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z zastrzeżeniem dotyczącym braku możliwości udostępniona w terminie i koniecznością zmiany terminu (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) oraz koniecznością uregulowania opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z tą regulacją udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W związku z powyższym udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą na przykład w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. Nie wydaje się natomiast decyzji odmownej w sytuacji, w której żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej lub gdy adresat wniosku nie posiada żądanej informacji publicznej, a także gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których dostęp odbywa się na odrębnych zasadach. Obowiązkiem organu jest wówczas zawiadomić wnioskodawcę o przyczynie, która uniemożliwia zrealizowanie wniosku. W konsekwencji bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie, albo podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (zob. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Przechodząc na grunt badanej sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie tej nie budzi wątpliwości, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Areszt śledczy i zakład karny są niewątpliwie podmiotami publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U.2024.1869), gdyż zgodnie z art. 7 pkt 3 tej ustawy, dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego są organami Służby Więziennej. Z kolei, przepis art. 6 tej ustawy stanowi, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Dyrektor aresztu śledczego jest zatem podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie Kodeks karny wykonawczy - zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem publicznym zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Sporne kwestie stanowi natomiast charakter informacji, o której udostępnienie wystąpił skarżący, oraz sposób załatwienia wniosku skarżącego. Skarżący twierdzi, że informacja, o udostępnienie której wnioskował pismem z 7 sierpnia 2024 r., stanowi informację publiczną, zaś organ pozostaje w bezczynności, gdyż odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Organ natomiast w odpowiedzi na wniosek skarżącego zaprezentował w istocie stanowisko dwojakiego rodzaju. Uznał bowiem, że żądana informacja stanowi w istocie informację publiczną, jednak ze względu na cel jej pozyskania (tj. nie dobro ogółu, czy dobro publiczne) oraz indywidualny (prywatny) charakter sprawy, traci ona ów przymiot, a co za tym idzie – nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej oraz być udostępniana na zasadach w niej określonych. Organ powołał się także na nadużycie przez skarżącego prawa do informacji publicznej ze względu na dużą ilość złożonych przez skarżącego wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz częstotliwość ich składania. Jak wynika z udzielonej przez Dyrektora AŚ odpowiedzi na skargę, organ nie znajduje podstaw do uznania swojej bezczynności w załatwieniu wniosku, wskazując, że w piśmie z 19 sierpnia 2024 r. szczegółowo wyjaśnił przyczyny nieudzielenia skarżącemu żądanej informacji. Wobec tego zważyć należy, że prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą – najogólniej rzecz biorąc – stanowi każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a więc również informacja o funkcjonowaniu zakładu karnego i jego mieniu. Ponadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a) oraz sposobach przyjmowania i rozstrzygania spraw jak i stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit. d i e). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 2 i 5 lit a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Wykonywanie zadań władzy publicznej połączone zostało w Konstytucji z jednoczesnym gospodarowaniem mieniem komunalnym lub Skarbu Państwa. Natomiast wykonywanie zadań publicznych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. dotyczyć będzie także zadań o charakterze niewładczym i niełączących się z koniecznością dysponowania majątkiem publicznym. Użycie spójnika "lub" oznacza, że wykonywanie zadań publicznych przez osoby i jednostki organizacyjne może, ale nie musi być związane z dysponowaniem majątkiem publicznym. Zadania publiczne, to zadania, które służą zaspokajaniu potrzeb zbiorowych, przypisane państwu oraz szeroko rozumianym podmiotom władzy publicznej, które ponoszą w świetle prawa odpowiedzialność za ich zrealizowanie (przykładowo por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005; St. Biernat, Prywatyzacja zadań publicznych, Problematyka prawna, PWN Warszawa 1994). W orzecznictwie wskazuje się, że "informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa" (zob. uchwała NSA z 9 grudnia 2013 r., I OPS 8/13); oraz że "informację publiczną stanowią dokumenty, których treść jest związana z działaniami organów władzy publicznej. (...) zawarty w art. 6 u.d.i.p. katalog dokumentów stanowiących informację publiczną jest katalogiem otwartym i wymienia jedynie przykładowo kategorie danych, które są informacją publiczną. Fakt, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, nie oznacza jednocześnie, że informacją publiczną są wyłącznie dokumenty urzędowe, w znaczeniu określonym w powołanych wyżej przepisach. Pojęcie to obejmuje również inne kategorie dokumentów" (zob. wyrok NSA z 14 października 2016 r., I OSK 1800/16). Przyjmując zatem ww. sposób rozumienia omawianego pojęcia, stwierdzić należy, że informacja objęta wnioskiem skarżącego, tj. "protokół postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę odbioru i zagospodarowania odpadów z terenu OZ w S. AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania" posiada walor informacji publicznej. Niewątpliwie bowiem dotyczy ona gospodarowania mieniem publicznym oraz stanowi informację o działalności podmiotu publicznego, w tym sposobie realizacji przez niego zadań publicznych oraz dotyczy sfery faktów. Odnosząc się zaś do stanowiska i argumentacji zaprezentowanych przez organ, ponownie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje na to, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Wskazania także wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje szerokie ujęcie informacji publicznej, nawiązujące do art. 61 Konstytucji RP. Wobec tego stwierdzić należy, że w przypadku udostępniania informacji publicznej mamy do czynienia z zasadą powszechności przedmiotowej, przejawiającą się w szerokim ujęciu sprawy publicznej, dotyczącej podmiotów zobowiązanych do każdej informacji związanej z "życiem publicznym" i mieniem publicznym a także bezinteresowności wyrażającej się rezygnacją z obowiązku wykazania przez podmiot informacyjnie zainteresowany istnienia po jego stronie interesu prawnego lub faktycznego, co wprost wynika z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. (por. M. Bernaczyk , M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn Informacji Publicznej, Informatyzacja administracji, Wrocław 2015, str. 42). Przemawia za tym również zasada równego dostępu do informacji publicznej, rozumiana z jednej strony jako uprawnienie, z którego każdy może skorzystać na określonych w ustawie zasadach, przy jednoczesnym braku wymogu wykazywania przez każdy podmiot informacyjnie zainteresowany istnienia po jego stronie interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.), co oznacza, że ma być podstawowym narzędziem uzyskiwania informacji i nie ma uzasadnionych podstaw do zawężania katalogu podmiotów uprawnionych do jej uzyskania. Przeciwnie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przyznają jednakowo szeroki dostęp do informacji dla wszystkich zainteresowanych, bez wyodrębnienia szczególnych uprawnień dla określonej kategorii podmiotów. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Zatem wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny – jest obiektywnym interesem indywidulanym (zob. wyroki NSA z 3 kwietnia 2024 r., III OSK 447/22, i 24 marca 2023 r., III OSK 7440/21). Uznanie za zasadne stanowiska zaprezentowanego przez organ prowadziłoby zaś do konkluzji, zgodnie z którą – wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej – prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację. Oznaczałoby to, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"/"sprawy indywidualnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"/"sprawie indywidualnej"). Tymczasem, jak zdecydowanie wskazuje się w orzecznictwie, w realiach konkretnej sprawy ocena charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej nie może odbywać się poprzez pryzmat sprawy własnej"/"sprawy indywidualnej" wnioskodawcy, a pogląd, zgodnie z którym a limine nie jest możliwe uzyskanie w trybie u.d.i.p. informacji w swojej własnej sprawie, prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego", z wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy (por. wyrok NSA z 8 maja 2024 r., III OSK 1119/23). W konsekwencji, w ocenie Sądu, zakres przedmiotowy wniosku skarżącego z 7 sierpnia 2024 r. niewątpliwie może być kwalifikowany jako informacja publiczna i brak jest podstaw do przyjęcia tezy organu w zakresie uznania, że z treści u.d.i.p. wynika, iż cel prywatny stanowi przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej w trybie jej przepisów. Odnosząc się z kolei do twierdzeń Dyrektora AŚ w zakresie nadużycia prawa do informacji publicznej, wskazać należy, że co do zasady organ trafnie przyjmuje, iż nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej może stanowić podstawę do odmowy jej udostępnienia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zgadza się ze stanowiskiem, że taka ocena wniosku o informację publiczną jest uprawniona, gdy żądanie dostępu do informacji publicznej zgłaszane jest dla rozrywki, z nudów, w celu zakłócenia funkcjonowania podmiotu od którego domaga się takiej informacji, czy też pobudek czysto osobistych (np. z chęci zysku). Sąd podziela także pogląd NSA wyrażony w wyroku z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (por. Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz-Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008 oraz np. wyrok NSA z 7 lipca 2023 r., III OSK 939/22). Co istotne, zjawisko ewentualnego nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej może być brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p., czyli na etapie odkodowywania normy prawnej wraz z jej percepcją dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa. Sąd podkreśla ponadto, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej oznacza próbę korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Powyższe oznacza, że w sytuacji uznania przez organ, że motywem działania wnioskodawcy nie jest dbałość o interes publiczny, ale jeden z ww. opisanych celów, to wyjątkowo mogą zajść podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, o czym jednak organ zobowiązany będzie orzec w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Skierowanie w takim przypadku zwykłego pisma do wnioskodawcy jest niewątpliwie niewystarczające (zob. wyrok NSA z 18 października 2023 r., III OSK 1848/22). Zatem choć w takiej sytuacji informacja nie mogłaby być udostępniona, to pozostaje informacją publiczną, a podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 września 2024 r., II SAB/Łd 90/24). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały wymogi stawiane przepisami u.d.i.p. i organ nie zakończył postępowania ani poprzez podjęcie stosownej czynności, tj. udostępnienia informacji, ani wydanie w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Jak bowiem powyżej wskazano, skoro wnioskowana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną a organ nie wskazał, że nie jest w jej posiadaniu, to – co do zasady – powinien ją udostępnić w terminach wynikających z u.d.i.p., albowiem z treści u.d.i.p. nie wynika, aby cel prywatny/indywidualny mógł stanowić przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. Jeśli natomiast organ uważa, że nie może udostępnić informacji, uznając wniosek za nadużycie prawa do informacji publicznej, to powinien wydać decyzję administracyjną. Wobec nieuczynienia zadość ww. obowiązkowi Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z 7 sierpnia 2024 r. i zobowiązał organ do jego rozpoznania. W powyższym zakresie orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (pkt I. i II. sentencji wyroku). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II. sentencji wyroku). Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem, rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego i zawinionego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy też oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2019 r., Il OSK 1557/18; 5 września 2018 r., Il OSK 272/18; 24 maja 2018 r., Il OSK 381/18). Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej bezczynności prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga jednak zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r., I OSK 1831/17), zaś uchybienie terminu musi być widziane jako niezwykłe i znaczące. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Oceniając tę kwestię, Sąd miał na uwadze okoliczności niniejszej sprawy i powody, dla których organ zastosował przepisy u.d.i.p. w taki, a nie inny sposób, które zostały określone w piśmie z 19 sierpnia 2024 r. Okoliczności te nie pozwalają przypisać organowi złej woli w rozpatrzeniu wniosku z 7 sierpnia 2024 r. Sposób rozumienia przez organ przepisów u.d.i.p. nie stanowi podstawy przypisania bezczynności organu w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. W sprawie mamy bowiem do czynienia z wadliwą interpretacją, a nie lekceważącym traktowaniem przez organ swych obowiązków. Pomimo oczywistego błędu organu co do ciążących na nim obowiązków, organowi nie można zarzucić działania uporczywego bądź złośliwego, co kwalifikowałoby takie zachowanie do kategorii rażącego. Sąd nie znalazł także podstaw do wymierzenia organowi grzywny lub zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o czym orzekł w pkt III. sentencji wyroku. Użycie przez ustawodawcę w powołanym na wstępie rozważań przepisie w art. 149 § 2 p.p.s.a. zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę argumentację organu, w badanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zastosowanie tego środka byłoby celowe. Ponadto, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., w punkcie IV. sentencji wyroku Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego, do których to zaliczył uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).