II SA/Sz 1004/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z 14 listopada 2024 r., nr SO-1.621.92.2024.KS, Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej jako "odwołująca" lub "skarżąca"), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy B. z 29 sierpnia 2024 r., znak: USC.5343.5.2024.DK, orzekającej o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w m. [...], gm. B.. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, iż przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy, wystąpi jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednak charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowany charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. W badanej sprawie oznaczało to, że sposób zakończenia postępowania zależy wyłącznie od ustalenia, czy odwołująca opuściła lokal którego dotyczy postępowanie i już w nim nie mieszka. Zdaniem Wojewody bezsporne jest, że A. S. obecnie nie mieszka w lokalu i nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych. Ten fakt wynika z dowodów zebranych przez organ gminy, a mianowicie z zeznań K. S. i L. T. z 1 lipca 2024 r. oraz zeznań I. B. z 3 czerwca 2024 r. i T. G. z 29 maja 2024 roku. Z ww. dowodów wynika, że odwołująca około 2018 r. wyjechała do Anglii, gdzie przebywa do chwili obecnej. Organ zważył, że odwołująca sporadycznie przyjeżdżała do przedmiotowego lokalu i jej wizyty miały tylko charakter odwiedzin i trwały klika dni. W ocenie organu II instancji na szczególną uwagę zasługują zeznania L. T. i K. S. z 1 lipca 2024 roku. Świadkowie, pouczeni wcześniej o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczyli, że A. S. mieszka i koncentruje swoje interesy życiowe w Anglii. Odnosząc się do dołączonego do odwołania oświadczenia L. T., że w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 1 lipca 2024 r. błędnie wskazał, że odwołująca ma centrum życiowe w Anglii a składając zeznania miał on bowiem na myśli, że centrum życiowe odwołującej jest w przedmiotowym lokalu, wskazano, że L. T. nie zgłosił żadnych uwag po odczytaniu mu jego zeznań w dniu 1 lipca 2024 r., a zastrzeżenia co do treści tych zeznań złożył dopiero 9 września 2024 roku. W ustalonym stanie faktycznym Wojewoda uznał, że na uwzględnienie nie zasługują jego pisemne wyjaśnienia. Informacje zawarte w tym piśmie są sprzeczne z jego zeznaniami, które złożył w dniu 1 lipca 2024 r. w siedzibie organu gminy po wcześniejszym pouczeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W ocenie Wojewody te zeznania mają wartość dowodową w sprawie. W zakresie zarzutów pełnomocnika, że odwołująca nie opuściła trwale przedmiotowego lokalu i że nie mieszka tam tylko czasowo, w ocenie organu odwoławczego argumenty podniesione przez pełnomocnika odwołującej się nie mają pokrycia w dowodach zebranych w sprawie. Organ nadmienił, że odwołująca nie wie kiedy wróci do przedmiotowego lokalu i zamieszka w tym lokalu na stałe co wynika z protokołu rozprawy z dnia 1 lipca 2024 r. Końcowo organ wyjaśnił, że lokal którego dotyczy postępowanie nie stanowi miejsca pobytu stałego odwołującej i nie będzie stanowił takiego miejsca w najbliższej przyszłości, zatem zaistniała przesłanka opuszczenia tego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Bez wpływu na wynik sprawy ma fakt, że w tym lokalu nadal są jej rzeczy. Zameldowanie w lokalu jest instytucją prawa administracyjnego i ma na celu wyłącznie rejestrację miejsca pobytu osoby. Zameldowanie w lokalu nie daje osobie zameldowanej praw do lokalu. Decyzja o wymeldowaniu przyczynia się wyłącznie do uporządkowania i zaktualizowania ewidencji ludności. Fakt przechowywania, magazynowania rzeczy w lokalu nie przesądza o tym, że osoba, do której należą takie rzeczy mieszka w lokalu, tym bardziej, że dowody zebrane w sprawie wskazują na inny stan rzeczy. Pismem z 22 listopada 2024 r. pełnomocnik odwołującej wniósł do sądu administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewody zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż skarżąca na stałe opuściła miejsce pobytu stałego, kiedy tak naprawdę skarżąca nigdy tego miejsca na stałe nie opuściła. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej zawnioskował o uchylenie decyzji organów obu instancji. Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, dowodem na okoliczność opuszczenia na stałe [...] i przeniesienia się do Anglii były zeznania z dnia 1 lipca 2024r. L. T. i K. S., które organy administracji zrozumiały opacznie gdyż zeznali oni coś przeciwnego i wskazali, że centrum życiowe skarżącej znajduje się w [...] [...], a nie w Anglii i że do Anglii skarżąca wyjechała tylko na pobyt czasowy w pogoni za chlebem i koniecznością nauki. Podkreślił, że z oględzin lokalu wynika, iż znajdują się w nim: rzeczy osobiste skarżącej, odzież, książki, sztućce, talerze, garnki, meble, bielizna, pościel itp. - wskazujące na fakt, iż osoba tam mieszkająca nie wyprowadziła się na stałe z tego lokalu. Jak wywiedziono, urzędy wyjaśniają w swoich decyzjach, iż chodzi tylko o jakieś niewielkie w skutkach wymeldowanie, które w żadnym wypadku nie przesądza o prawie do rzeczonego lokalu i dlatego skarżące czynią "wiele hałasu o nic". Gdyby tak było, to rzeczywiście skarżąca nie brnęłaby przez wszystkie administracyjne instancje i nie wydawałaby pieniędzy na adwokatów. Smutna prawda jest jednak inna, wymeldowanie bowiem pozbawia skarżącą lokalu, w którym ona dotychczas mieszkała i to bezpowrotnie, a nadto uniemożliwia powrót do Polski, bo niby gdzie skarżąca miałaby wracać, skoro nie ma innego mieszkania. Organy powinny wiedzieć przeprowadzając postępowanie administracyjne o konflikcie skarżącej z właścicielem przedmiotowego lokalu, który po wymeldowaniu skarżącej, nie wpuści jej po prostu do mieszkania. Argumentem skarżącej na okoliczność, że jej pobyt miał charakter jedynie czasowy, związany z nauką i pracą, której w Polsce swego czasu nie było, jest fakt walki o niewymeldowywanie jej z zajmowanego lokalu. Biorąc pod uwagą elementarne zasady logiki i doświadczenia życiowego należałoby zadać sobie pytanie: po co i w jakim celu skarżąca zadawałaby sobie tyle trudu i wydawała tyle pieniędzy, jakby planowała zostać w Anglii. Odpowiedź na nie jest prosta: skarżąca, gdyby zamierzała zostać w Anglii nie prowadziłaby tak energicznej i kosztownej walki o niewymeldowywanie jej z lokalu. Walka, którą obecnie toczy skarżąca jest w rzeczywistości walką o mieszkanie, a nie o jakieś tam nieistotne administracyjne wymeldowanie. Pod płaszczykiem wymeldowania bowiem właściciel chce wyeksmitować skarżącą z zajmowanego przez nią lokalu, nie bacząc na fakt, że do tego celu służy pozew eksmisyjny skierowany do sądu cywilnego. Omijając przepisy prawa o ochronie lokatorów właściciel mieszkania w rzeczy samej zamierza przeprowadzić eksmisję skarżącej "na bruk". Końcowo pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż właściciel mieszkania kilka miesięcy temu wybudował sobie obok starego poniemieckiego domu elegancką willę, w której zamieszkał, a o mieszkanie w [...] nie dba, ponieważ nie jest mu ono do niczego potrzebne, jako że jest poniżej wszelkich standardów budowlanych (XIX / XX w) i należałoby ten dom zburzyć. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Podał też, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski, który wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd. Zgłoszenie wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego. Natomiast obywatel polski, który wyjeżdża poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, bez zamiaru stałego pobytu, na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd oraz powrót. Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez kilka lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania o chęci przebywania w lokalu, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (tak np. NSA w wyroku z 2 lipca 2024 sygn. akt II OSK 1203/23). Przyjąć także należy, w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowaniem swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Skarżąca w toku postępowania - poprzez pełnomocnika - deklarowała że "bardzo chce wrócić, ale nie określa terminu", ""deklaruje powrót, gdyż tutaj chce wychować dziecko". Pełnomocnik skarżącej akcentuje też kwestię braku trwałości opuszczenia lokalu z uwagi na pozostawianie części rzeczy (w kartonach) i wolę powrotu skarżącej w przyszłości do kraju. Jednak ocena czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3209/18 oraz wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19). Art. 35 ustawy o ewidencji ludności stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14). Zatem sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 ustawy. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że skarżąca jest zameldowana na pobyt stały w nieruchomości nr [...] w miejscowości [...]. W toku postępowania organ przeprowadził dowody z których wynika, że skarżąca wyjechała do Anglii w 2018 roku na studia. W okresie od 2018 do 2022 roku bywała w [...] "raz w roku" przy czym ostatni pobyt miał miejsce w 2022 r. Wizyty te trwały maksymalnie kilka dni. Została też przeprowadzona wizja lokalna w toku której ustalono, że lokal wskazywany jako miejsce zamieszkania skarżącej jest położony na I piętrze (poddaszu) i w dużej części stanowi składowisko różnych kartonów, w których znajdują się rzeczy skarżącej i jej matki oraz również właściciela nieruchomości i jego matki. W ocenie Sądu organy przeprowadziły należycie staranną i wnikliwą ocenę materiału dowodowego, która dawała podstawy do przyjęcia, iż skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu w [...] od przeszło kilku lat a ponadto, iż lokal ten nie stanowi już miejsca, w którym koncertują się jej interesy życiowe. Ustalenia organów dawały też należyte podstawy do przyjęcia, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal wyjeżdżając poza granice kraju do [...] na studia i gdzie przebywa do daty wydania decyzji. Natomiast jej przyjazdy do kraju miały charakter kilkudniowych corocznych odwiedzin a ostatni miał miejsce w 2022 r. W rozpatrywanej sprawie organy trafnie przyjęły, iż pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem stałego pobytu danej osoby jest więc miejsce, w którym osoba ta stale realizuje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy, przyjmuje i nadaje korespondencję. Takim miejscem nie jest zaś od 2018 lokal położny w [...]. Jeśli chodzi o zarzuty skargi dotyczące "opacznego zrozumienia zeznań świadków", którzy jak wywodzi pełnomocnik skarżącej mieli zeznawać, iż centrum życiowe skarżącej znajduje się w [...], to w żaden sposób powyższe nie znajduje potwierdzenia w utrwalonych protokolarnie przesłuchaniach świadków. Brak jest zresztą podstaw do kwestionowania prawdziwości przedmiotowych zeznań skoro były one składne po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Są one, wbrew twierdzeniom skargi, całkowicie jednoznaczne. Przy czym podkreślić należy, że w zeznaniach tych istotne były w szczególności obiektywne dane podawane przez świadków nie zaś ich oceny. W szczególności istotna dla sprawy była wiedza świadków o okolicznościach i dacie wyjazdu skarżącej za granicę a także o częstotliwości odwiedzin we wcześniejszym miejscu zamieszkania. Zeznania powyższe podlegały także zestawieniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postaci oględzin. Powyższy dowód również potwierdza, iż mieszkanie którego dotyczy postępowanie nie jest zamieszkiwane przez skarżącą i od długiego czasu pełni swoistego rodzaju magazyn rzeczy. Jednak długotrwałe przechowywanie rzeczy w lokalu w żaden sposób nie daje podstaw do przyjmowania, iż ów lokal jest faktycznie zamieszkiwany przez osoby, które jedynie tam przechowują swoje rzeczy. Również eksponowany w skardze fakt, iż skarżąca sprzeciwia się swojemu wymeldowaniu gdyż "nie chce być pozbawiona lokalu" i chce mieć miejsce do którego może wrócić do Polski, nie daje żadnych podstaw do przyjmowania, iż faktycznie stale zamieszkuje pod adresem pod którym jest zameldowana. Natomiast twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że "właściciel mieszkania o nie dba ponieważ nie jest mu ono do niczego potrzebne" i jest ono poniżej wszelkich standardów budowlanych i "należałoby dom zburzyć" w istocie jedynie utwierdzają w przekonaniu, iż lokal nie jest zamieszkiwany i aktualnie nikt o ten lokal nie dba. Wobec twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że "walka, którą obecnie toczy skarżąca jest w rzeczywistości walką o mieszkanie, a nie o jakieś tam nieistotne administracyjne wymeldowanie" należy dostrzec, iż postępowanie administracyjne nie służy dochodzeniu roszczeń czy rozstrzyganiu sporów o charakterze cywilnym. Jeśli zatem skarżąca, jak twierdzi jej pełnomocnik, pozostaje w konflikcie z właścicielem mieszkania w zakresie swojego uprawniania do korzystania z niego w przyszłości, to powinna dochodzić swoich roszczeń czy też ochrony swojego prawa w trybie cywilnym. Takich działań jednak skarżąca nie podejmuje co potwierdza jedynie prawidłowość wniosku o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Całkowicie nieuprawnione jest też twierdzenie skargi jakoby wymeldowanie skarżącej miało mieć charakter jej eksmisji. Należy w tym miejscu podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa, jak w przypadku skarżącej, który wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem jakiemu służy instytucja zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Stąd też prawidłowa była ocena organów administracji, co do spełnienia przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności pozwalających na wymeldowanie skarżącej z lokalu położnego w [...]. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.