II SA/Sz 1101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o uznaniu M.T. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] w wysokości [...] zł, tj. w wysokości 100 % kwoty zasiłku. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez M.T. odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Następnie w dniu [...] do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło: zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] oraz zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydane w dniu [...]. Z zaświadczenia z dnia [...] wynika, że M.T. figuruje w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] na podstawie ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...]. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody z dnia [...] Po wznowieniu postępowania, Wojewoda decyzją z dnia [...] orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia [...] (ww.) oraz o odmowie uznania M.T. za osobę bezrobotną z dniem [...] M.T. wniósł odwołanie do ministra właściwego do spraw pracy, który decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] Wojewoda orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia [...] i o odmowie uznania M.T. za osobę bezrobotną z dniem [...] M.T. wniósł odwołanie do ministra właściwego do spraw pracy, który decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] Wojewoda orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia [...] oraz o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] i odmówił uznania M.T. za osobę bezrobotną z dniem [...] M.T. wniósł odwołanie do ministra właściwego do spraw pracy. Minister Pracy i Polityki Społecznej ostateczną decyzją z dnia [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...]. W dniu [...] Prezydent Miasta decyzją numer [...] działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit c w związku z art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 § 1 Kpa orzekł w stosunku do M.T. o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] w kwocie [...] zł brutto. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy tj. [...] M.T. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, ponadto pełnił funkcję prezesa zarządu w Przedsiębiorstwie "K" Sp z o.o. W związku z tym zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] jest nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym, które podlega zwrotowi w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w trybie egzekucji administracyjnej. Organ powołał się w tym miejscu na treść art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. M.T. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyjaśnił, że fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej spowodowany został nieprawdziwym oświadczeniem Prezydenta Miasta z dnia [...] w którym podano, że jeżeli w ciągu dwóch tygodni nie zgłosi się do BOI Urzędu Miejskiego, to spowoduje to wykreślenie wpisu bez wysłuchania wyjaśnień strony. Ponadto odwołujący się wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami od ponad dziesięciu lat osoba fizyczna może posiadać wyłącznie jeden wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W związku z tym złożył oświadczenie w jego mniemaniu prawdziwe, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jeżeli chodzi o drugi zarzut pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki K., to w ustawie o promocji zatrudnienia brak jest takich zastrzeżeń. Ustawa ściśle wylicza, jakich działań nie można podejmować aby nie utracić statusu osoby bezrobotnej. Skarżący poinformował, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Ministra Polityki Społecznej. Wojewoda w wyniku rozpoznania sprawy wskutek odwołania, wydał w dniu [...] którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż M.T. w [...], tj. w dniu rejestracji w urzędzie pracy, posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz pełnił funkcję prezesa zarządu spółki K., co zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi przeszkodę w uzyskaniu statusu bezrobotnego. W wyniku powyższych ustaleń, Wojewoda decyzją z dnia [...] orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] oraz o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] i odmówił uznania M.T. za osobę bezrobotną z dniem [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy ww. decyzję, która stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. W konsekwencji powyższego, Prezydent Miasta [...] orzekł wobec M.T. o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (ust. 2 pkt 2). Organ II instancji stwierdził, że zaskarżona odwołaniem decyzja organu I instancji jest zasadna, a okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mogą wpłynąć na zmianę ww. decyzji. Z akt sprawy bowiem wynika, iż strona była prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, otrzymała również "Informację dla osób rejestrujących się w PUP". Natomiast z materiału dowodowego wynika, że strona, w dniu rejestracji, potwierdziła nieprawdę, iż nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie poinformowała również, że pełni funkcję prezesa zarządu spółki K., co koliduje z gotowością strony do pracy w myśl ww. przepisów ustawy. M.T. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze M.T. zarzucił Wojewodzie, 1. że nie ocenił rzetelności prowadzenia przez Prezydenta Miasta [...] ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującą ustawą decyzja o wykreśleniu podmiotu z ewidencji działalności gospodarczej oznacza, że dana osoba nie może posiadać innych wpisów do ewidencji oraz 2. że nie dokonał merytorycznej oceny oświadczenia złożonego przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o wykreśleniu jego z ewidencji działalności gospodarczej w kontekście zawartej tam informacji, że w ciągu 14 dni od otrzymania postanowienia zostanie wykreślony z ewidencji. Skarżący uzasadnił w piśmie, że w [...] złożył wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, którą to w [...] zakończył. Następnie w [...] ponownie złożył wniosek o wpisanie go do ewidencji działalności gospodarczej pod tym samym adresem i z podobnym zakresem usług. Działalność ta została zawieszona przez niego w [...] W momencie składania wniosku w [...] nie posiadał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Potwierdzeniem tego faktu jest informacja z Biura Obsługi Interesantów UM w [...] że nie znajdują się cztery egzemplarze zaświadczenia o wpisie, oraz że nie odebrano zaświadczenia z [...] Zaświadczenie nie zostało odebrane, ponieważ wcześniej został złożony wniosek o wykreślenie skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej. W posiadanych przez UM BOI zasobach dokumentów nie ma żadnych informacji o prowadzonej przez stronę korespondencji. Ten fakt był z pewnością przyczyną ponownego wprowadzenia do systemu wniosku po roku [...], i w ten sposób w ewidencji pojawiły się dwa wpisy, o których nigdy M.T. nie został poinformowany. Dodatkowo skarżący podał, że fałszywym jest twierdzenie, że fakt jakoby posiadania przez niego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie był znany organowi w momencie podejmowania decyzji. Ewidencję działalności gospodarczej zgodnie z ustawą prowadzi gmina, natomiast ewidencję osób bezrobotnych samorząd powiatu, którego organem jest starosta. W przypadku [...] organem gminy i powiatu jest Prezydent Miasta [...]. Wszystkie pisma w tej sprawie były podpisywane przez Prezydenta Miasta [...]. Podsumowując skarżący wskazał, że w momencie otrzymania pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] był na 100% pewien , że dotyczy to aktualnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie umieszczając w piśmie tym żadnych innych informacji Prezydent Miasta [...] wprowadził go w błąd. Nadto, gdyby został w odpowiednim momencie poinformowany o tym, że jest wpisany do ewidencji działalności gospodarczej, to w następnym dniu z tej ewidencji wyrejestrowałby się. Ponadto, skarżący wyjaśnił, że w przedstawionym do podpisania oświadczeniu stwierdził, że jest gotowy do podjęcia pracy. Zdaniem strony, ustawa o promocji zatrudnienia nie definiuje pojęcia gotowości podjęcia pracy, w związku z tym należy posługiwać się innymi aktami prawa. Podstawowym aktem prawnym w tej dziedzinie jest Kodeks pracy, i w żadnym jego punkcie nie ma stwierdzenia, że prezes zarządu spółki z o. o., który zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym nie podlega temu ubezpieczeniu, nie jest zdolny do podjęcia pracy. We wzorze oświadczenia jakie składa osoba bezrobotna nie ma rubryki "czy posiadam udziały w spółce prawa handlowego i czy pełnię nieodpłatnie w nich jakąkolwiek funkcję". Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego uniemożliwia podjęcie pracy w myśl ustawy o promocji zatrudnienia. W ustawie tej nie zostało zawarte takie ograniczenie jak w ustawie o samorządzie województwa. Zdaniem strony, obowiązkiem organu administracji było udokumentowanie faktu niespełnienia wymogu gotowości do podjęcia pracy poprzez złożenie odpowiedniej propozycji pracy przez Powiatowy Urząd Pracy. Należy również zadać pytanie, gdzie przebiega granica pomiędzy zachowaniem zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a brakiem tej zdolności. W ocenie skarżącego należałoby również w takich sytuacjach rozważyć uczestnictwo osoby bezrobotnej w innych organizacjach np. charytatywnych czy kościelnych. Skarżący oświadczył, że twierdzenie, że jakoby umyślnie wprowadził organ pracy w błąd poprzez nieprawdziwe oświadczenia lub na podstawie sfałszowanych dokumentów jest nieuzasadnione. Oświadczenia o zdolności do pracy, tak samo jak o braku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej składał z pełnym przekonaniem o ich prawdziwości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i podkreślił, że sprawa statusu osoby bezrobotnej została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "Ppsa" sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem skargi M.T. jest decyzja Wojewody z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], którą organ orzekł wobec skarżącego o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] w kwocie [...] zł brutto. Tak więc przedmiotem kontroli sądowej była wskazana powyżej decyzja, wydana na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), określanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Według ustawowej definicji nienależnie pobranego świadczenia zawartej w art. 76 ust. 2, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się, m.in. (pkt 2), świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Na wstępie, nawiązując do zarzutów skargi, należy wyjaśnić, że sprawa pozbawienia M.T. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...], którą organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody z dnia [...]. Wojewoda [...], w wyniku wznowienia postępowania, ww. decyzją uchylił własną decyzję z dnia [...] oraz uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] uznającą M.T. za osobę bezrobotną oraz przyznającą prawo do zasiłku od dnia [...]. w wysokości [...] zł, tj. w wysokości 100 % kwoty zasiłku, i odmówił uznania M.T. za osobę bezrobotną z dniem [...]. Mając na względzie powyższe oraz przedmiot zaskarżenia należało uznać, że zarzuty skargi, zgłoszone względem ustaleń dokonanych w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją, są nie tylko spóźnione, ale i niezasadne na obecnym etapie sprawy. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły w sprawie, iż otrzymany przez skarżącego zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem nienależnie pobranym. Ustalono bowiem, że M.T. w dniu [...], tj. w dniu rejestracji urzędzie pracy, posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz pełnił funkcję prezesa zarządu spółki K. Skarżący natomiast, podpisując w dniu rejestracji oświadczenie, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, potwierdził nieprawdziwe dane. Nie poinformował również, że pełni funkcję prezesa zarządu spółki K. Podkreślić przy tym należy, że skarżący był prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, otrzymał również "Informację dla osób rejestrujących się w PUP". Konsekwencją powyższych ustaleń było wydanie decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu świadczenia i odmowa uznania strony za osobę bezrobotną, a następnie po uprawomocnieniu się decyzji uznającej, że strona nie spełniała przesłanek przyznania prawa do świadczenia, prawidłowym było przeprowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z określeniem okresu, za jaki zwrot ma nastąpić oraz wskazaniem kwoty zwrotu. Wskazać należy również, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 711/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 903/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 673/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 331/05, publ. na stronach internetowych NSA). Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby do sytuacji, w której istniałaby decyzja potwierdzająca prawo strony do danego świadczenia i jednocześnie decyzja uznająca to świadczenie za nienależne. W takiej sytuacji przepisy, w zależności od konkretnej materii sprawy i momentu ujawnienia się nowej okoliczności faktycznej, przewidują możliwość zmiany decyzji, jej uchylenia na mocy przepisu szczególnego, a jeżeli nieznana organowi okoliczność istniała już w chwili wydawania decyzji kształtującej konkretne uprawnienie, stanowią podstawę np. do wzruszenia prawomocnej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Analizując akta sprawy, Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującą procedurą i z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, jak również organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego w tej sprawie. Ponadto, zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły okres za jaki skarżący pobrał nienależne świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, a następnie ustalił niekwestionowaną w toku postępowania wysokość świadczeń podlegających zwrotowi na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o jej oddaleniu.