II SA/Sz 111/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grzegórzek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 28 listopada 2024 r. nr SO-1.621.72.2024.KS w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z 28 listopada 2024 r., nr [...], Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Z. D. (dalej jako "odwołujący" lub "skarżący"), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z 11 lipca 2024 r., znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu odwołującego z pobytu stałego z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, iż przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy wystąpi, jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednak charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowany charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. W ocenie organu odwoławczego sposób zakończenia postępowania w niniejszej sprawie zależy od ustalenia, czy odwołujący opuścił lokal położony w S. przy ul. [...] i już w nim nie mieszka. W ocenie Wojewody analiza akt zgromadzonych w toku postępowania prowadzi do wniosku, że organ gminy prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i poprawnie ustalił, że odwołujący opuścił przedmiotowy lokalu. Zdaniem organu faktem jest, że odwołujący nie mieszka w lokalu położonym przy ul. [...] w S. i nie skupia w nim swoich interesów życiowych. Powyższe wynika z wszystkich dowodów zebranych przez organ gminy tj. z zeznań i pism świadków oraz protokołu z kontroli przedmiotowego lokalu z 26 marca 2024 r. Według organu II instancji brak jest przesłanek aby tym dowodom odmówić wartości ocennej. Świadkowie przed ich przesłuchaniem zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a zatem przyjąć należy, że przekazane przez nich informacje na temat zamieszkiwania odwołującego w przedmiotowym lokalu są zgodne z prawdą. Świadkowie wskazali, że odwołujący ma [...] obywatelstwo i że około 10 lat temu wyjechał do [...], gdzie mieszka i pracuje, a do przedmiotowego lokalu w ogóle nie przyjeżdża. Wojewoda nadmienił, że organ I instancji, od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego, czyli od 16 lutego 2024 r., aż do daty wydania decyzji w sprawie tj. do 11 lipca 2024 r. nie nawiązał kontaktu z odwołującym i nie mógł skutecznie doręczać mu pism pod adresem jego zameldowania. Z tego powodu Prezydent Miasta S. wystąpił do Sądu z wnioskiem o ustanowienie dla skarżącego kuratora. W dniu 3 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w S. VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie o ustanowieniu przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu odwołującego celem reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym w sprawie o jego wymeldowanie z pobytu stałego. Ponieważ Prezydent Miasta S. od tego momentu prowadził postępowanie z udziałem przedstawiciela odwołującego, to w postępowaniu zostały zagwarantowane prawa ww. osoby. W ocenie organu również brak nawiązania przez organ gminy kontaktu z odwołującym przez okres kilku miesięcy świadczy o tym, że nie skupia on spraw życiowych w przedmiotowym lokalu. Organ zaważył, iż 11 lipca 2024 r. odwołujący stawił się w Urzędzie Miasta w S. i zeznał do protokołu, że nie opuścił trwale przedmiotowego lokalu oraz że jego nieobecność w lokalu wynika tylko z faktu wykonywania pracy za granicą. Jednocześnie oświadczył, że regularnie przyjeżdża do przedmiotowego lokalu i tam jest jego centrum życiowe. Jak ustalił Wojewoda w rejestrach państwowych brak informacji, że odwołujący zgłosił swój wyjazd za granicę. Skoro odwołujący podnosi, że w [...] przebywa tylko czasowo w związku z pracą, to zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności obowiązany był zgłosić swój wyjazd za granicę. Skoro tego nie zrobił, to należy domniemywać, że jego wyjazd nie me tylko charakteru czasowego. Zdaniem Wojewody z zeznań wszystkich świadków wynika, że w przedmiotowym lokalu nikt nie mieszka i odwołujący nawet nie przyjeżdża do tego mieszkania. Mając na względzie powyższe w ocenie organu nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do tego by uznać, że jest inaczej. Argumenty wskazane przez skarżącego w jego odwołaniu nie znajdują potwierdzenia w dowodach zebranych przez organ gminy. Podkreślono, iż odwołujący nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, taki tytuł posiada tylko C. D. - jest ona tylko najemcą tego lokalu co wynika z zaświadczenia Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. z 8 stycznia 2024 roku. Jak stwierdzono, okoliczność, że odwołujący kilka razy w roku przylatuje z [...] do Polski nie uzasadnia przyjęcia, iż to nie w [...], lecz w lokalu, którego dotyczy postępowanie skupia swoje sprawy życiowe. W ocenie organu częste przyloty do Polski nie wynikają z jego zamiaru zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, lecz wiążą się z chęcią odwiedzin członków rodziny – matki i dzieci. Całość rozważań doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, iż skoro lokal położony przy ul. [...] w S. od wielu lat nie stanowi miejsca pobytu stałego odwołującego, to zaistniała przesłanka opuszczenia tego lokalu w rozumieniu art 35 ustawy o ewidencji ludności. Pismem z 10 stycznia 2025 r. odwołujący wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie art. 35. ustawy o ewidencji ludności poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący na stałe opuścił miejsce stałego pobytu, kiedy prawdą jest, że skarżący nigdy tego miejsca na stałe nie opuścił. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S.. Uzasadniając powyższe stanowisko skarżący wskazał, że organy opacznie zrozumiały zeznania świadków, gdyż nie mają oni wiedzy, gdzie koncentruje się życie skarżącego. Odnosząc się do okoliczności braku możliwości nawiązania kontaktu ze skarżącym przez organ I instancji wskazał, że między lutym 2024 r. a lipcem 2024r. "przez okres trzech miesięcy" przebywał w [...], bo tam pracuje zarobkowo, gdyż w kraju zarobki skarżącego nie pozwalają mu pokryć wszystkich jego zobowiązań. Skarżący oświadczył też, że przez długi okres czasu prowadził w Polsce działalność gospodarczą, którą musiał zakończyć. To było przyczyną wyjazdu skarżącego z kraju, celem poprawy bytu. Jednakże regularnie jest w kraju i w przedmiotowym lokalu zamieszkuje. O sprawie meldunkowej nie miał wiedzy, ponieważ brat skarżącego z którym pozostaje w "niepoprawnych relacjach" przejmował korespondencję, która do niego nie należała, tylko po to, żeby skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu. Końcowo skarżący oświadczył, że wymeldowanie pozbawia go lokalu, w którym dotychczas mieszkał i to bezpowrotnie, a nadto uniemożliwi powrót do Polski, bo innego lokalu skarżący nie ma. Pod płaszczykiem wymeldowania bowiem brat skarżącego ma w zamiarze przejąć lokal i wykorzystać do własnych celów w tym zarobkowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. , dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 z późn. zm.’ dalej jako: "ustawa"), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy, obywatel polski, który wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd. Zgłoszenie wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego. Natomiast obywatel polski, który wyjeżdża poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, bez zamiaru stałego pobytu, na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd oraz powrót. Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez kilka lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania o chęci przebywania w lokalu, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (tak np. NSA w wyroku z 2 lipca 2024 sygn. akt II OSK 1203/23). Przyjąć także należy, w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowaniem swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Art. 35 ustawy stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14). W rozpatrywanej sprawie postępowanie w przedmiocie wymeldowania zostało wszczęte na podstawie wniosku najemcy lokalu komunalnego z 16 lutego 2024 r. legitymującego się umową najmu na czas nieoznaczony. We wniosku najemczyni oświadczyła, iż jej syn od 10 lat nie mieszka w lokalu, gdyż przebywa w [...], gdzie uzyskał [...] obywatelstwo. Nie posiada w lokalu rzeczy. Nie ma też kluczy do mieszkania ani nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Organy administracji zgromadziły zeznania świadków oraz ich pisemne oświadczenia. Przeprowadzono też kontrolę meldunkową, co doprowadziło organy do wniosku, że skarżący zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe poza lokalem, w którym jest zameldowany na pobyt stały. W toku postępowania, z uwagi na brak kontaktu ze skarżącym, organ I instancji wystąpił o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Ostatecznie w dniu wydania decyzji skarżący stawił się osobiście przed organem I instancji, gdzie zapoznał się z aktami sprawy oraz został przesłuchany w charakterze strony. Oświadczył wówczas, iż mieszka w lokalu przy E. P. [...] i nie opuścił go trwale, jednak z uwagi na pracę którą wykonuje za granicą do kraju przyjeżdża regularnie, parę razy w roku i wtedy jest w Polsce około 5 miesięcy. Wówczas mieszka w lokalu przy ul E. P. [...] do którego posiada własny komplet kluczy. Skarżący zapoznał się wówczas także z zapadłą decyzją, a następnie skorzystał z prawa wniesienia odwołania. W odwołaniu skarżący zakwestionował dowody zgromadzone w sprawie dowody i ustalenia organu I instancji. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił dowody zgromadzone w sprawie oraz zaoferowane przez skarżącego na poparcie jego stanowiska. Również w ocenie Sądu zeznania świadków prowadzą do wniosku, iż w przedmiotowym lokalu nikt nie mieszka od długiego okresu czasu a zatem niewątpliwie nie zamieszkuje w nim również skarżący. Okoliczność, że skarżący kilka razy w roku przylatuje z [...] do Europy nie uzasadnia przyjęcia, iż w lokalu, którego dotyczy postępowanie skupia swoje sprawy życiowe. W szczególności bilety lotnicze na przeloty z [...] do [...] nie potwierdzają w żadnej mierze twierdzeń skarżącego o jego zamieszkiwaniu w lokalu przy ul. [...]. Inne zaoferowane przez skarżącego dowody takie jak skan z rozmowy tekstowej przez komunikator dotyczący cen urządzeń elektronicznych w [...], kopia korespondencji kierowanej do skarżącego przez różne podmioty na adres przy ul. [...], czy kopia dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego nie podważają kluczowego dla sprawy ustalenia, iż w lokalu przy E. P. nikt nie zamieszkuje. Również przyjęcie za prawdziwe oświadczeń skarżącego z odwołania, iż "przebywał on w ostatnim roku w S. w terminach: 25 maja 2023r. - 24 sierpnia 2023 r., 17 grudnia 2023 r. - 9 stycznia 2024 r., 28 marca 2024 r. - 5 kwietnia 2024 r. i od 26 czerwca 2024r. do 2 sierpnia 2024 r. nie potwierdza faktu jego zamieszkiwania w mieszkaniu w którym jest zameldowany. Powyższe oświadczenia skarżącego nie podważają zeznań świadków w zakresie, w którym wnoszą one istotną dla rozpatrywanej sprawy wiedzę o aktualny wykorzystaniu mieszkania przy ul. [...]. W zakresie oświadczenia skarżącego zawartego w skardze, iż nie jest prawdą, że opuścił miejsce stałego pobytu "na stałe" warto wyjaśnić, iż ocena czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3209/18 oraz wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19). W rozpatrywanej właśnie z opisaną wyżej sytuacją mamy do czynienia. Brak jest też podstaw do uznania zasadności twierdzeń skarżącego, że świadkowie nie wiedzieli gdzie koncentruje się życie skarżącego, bowiem w rozpatrywanej sprawie istotne było jedynie to czy lokal przy ul. [...] może być uznany za miejsce w którym realizuje on swoje podstawowe funkcje życiowe, w którym faktycznie mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych itp. Takiego charakteru niewątpliwie lokal przy ul. [...] w przypadku skarżącego nie pełni. Jeśli chodzi natomiast o twierdzenia skarżącego, że wymeldowanie pozbawia go lokalu, w którym dotychczas mieszkał i to bezpowrotnie, a nadto uniemożliwi powrót do Polski należy w tym miejscu podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa stanowiłoby fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem jakiemu służy instytucja zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Końcowo należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne nie służy dochodzeniu roszczeń czy rozstrzyganiu sporów o charakterze cywilnym a ewentualne roszczenia dotyczące możliwości korzystania z lokalu nie podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu meldunkowym. Jeśli skarżący pozostaje w konflikcie z najemcą lokalu lub inne osoby naruszają jego prawo do korzystania z lokalu powinien dochodzić swoich roszczeń - czy też ochrony swojego prawa - w trybie cywilnym. Skoro takich działań skarżący nie podejmował utwierdza to w przekonaniu o prawidłowości ustalenia o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przez niego przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu organy przeprowadziły staranną i wnikliwą ocenę materiału dowodowego, który dawał podstawy do przyjęcia, iż skarżący trwale opuścił dobrowolnie lokal i nie koncentruje w nim swojego życie zawodowego i osobistego. Stąd też prawidłową była ocena organów administracji, co do spełnienia przesłanek z art. 35 ustawy pozwalających na wymeldowanie skarżącego z mieszkania przy ul. [...]. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.