II SA/Sz 1252/13

WyrokWSA w Szczecinie2014-02-12

Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Elżbieta Makowska, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strażak Państwowej Straży Pożarnej, który wynajął lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby, traci prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, mimo że wynajmowany lokal nie został mu przydzielony decyzją administracyjną?
Ratio decidendi
Posiadanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu zawartej przez strażaka we własnym zakresie w miejscu pełnienia służby stanowi tytuł prawny do lokalu w rozumieniu art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Utrata prawa do równoważnika pieniężnego następuje, gdy wynajmowany lokal w pełni zaspokaja potrzeby mieszkaniowe strażaka i jego rodziny, spełniając określone normy powierzchniowe, niezależnie od tego, czy lokal został przydzielony decyzją administracyjną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za lata 2008-2010. Strażak wynajął lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby, ale nie ujawnił tego faktu w oświadczeniach mieszkaniowych. Organy administracji uznały, że posiadanie wynajętego lokalu stanowi tytuł prawny, który pozbawia go prawa do równoważnika. Strażak kwestionował tę interpretację, argumentując, że prawo do równoważnika przysługuje, gdy lokal nie został przydzielony decyzją administracyjną. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r., Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania P. Ł. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zakończone decyzjami ostatecznymi; z dnia [...] r., po czym - decyzją z dnia [...] r. uchylił wskazane wyżej decyzje oraz odmówił przyznania P. Ł. równoważnika pieniężnego za lata 2008 - 2010 r. Wezwał też skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za okres od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 października 2010 r. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż organ I instancji uznał, że P. Ł. podał nieprawdziwe dane w oświadczeniach mieszkaniowych dotyczących lat 2008 - 2010, skutkiem czego nienależnie przyznano mu i wypłacono równoważnik za brak lokalu mieszkalnego za ww. okres, bowiem posiadał tytuł prawny do lokalu zabezpieczającego jego potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby, tj. wynajęte mieszkanie, co zataił w swoich oświadczeniach mieszkaniowych. W odwołaniu od powyższej decyzji P. Ł. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 78 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez błędne przyjęcie, że najem przez niego lokalu służącego zachowaniu gotowości do wykonywania działań ratowniczo – gaśniczych, stanowi posiadanie lokalu, które pozbawia go prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] r., uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania P. Ł. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego i umorzył postępowanie w tym zakresie, natomiast w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania ustalono, że skarżący w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. wynajmował lokal mieszkalny, który miał umożliwić mu pozostawanie w stałej gotowości do pełnienia służby. Stosunek najmu mieszkania należało zakwalifikować jako posiadanie lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) – zwanej dalej "PSP". Objęty umową najmu lokal o powierzchni 54 m2, położony w [...], zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe strażaka. Umowa najmu jest tytułem prawnym, a zatem P. Ł. posiada lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby, o czym nie powiadomił swoich przełożonych, pomimo obowiązku wynikającego z art. 79 ust. 3 ustawy o PSP. Natomiast żądanie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika organ odwoławczy uznał za przedwczesne. Decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie wypłaconych kwot należy wydać dopiero w momencie, w którym decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania, stwierdzająca, że równoważnik został pobrany nienależnie, stanie się ostateczna. Powyższą decyzję P. Ł. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie: - art. 78 ust. 1 oraz art. 79 ust. 4 pkt 1ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia warunków określonych tym przepisem, w związku z tym nie przysługuje mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, a także poprzez błędne ustalenie, że skarżący podał w oświadczeniach mieszkaniowym nieprawdziwie dane, które były przesłanką do przyznania uprawnień do równoważnika za lata 2008 - 2010; - art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Organ II instancji nie ustalił, czy lokal posiadany przez skarżącego odpowiada wymogom ustawy o PSP, zwłaszcza w zakresie powierzchni mieszkalnej oraz wysokości czynszu; - art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie istoty sprawy. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie II SA/Sz 422/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny ww. skargę oddalił. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75 tej ustawy, nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie tytułu prawnego. Pojęcie tytułu prawnego nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie, należy więc interpretować je zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego jest każda forma posiadania - faktycznego władztwa nad rzeczą, a więc dotyczy to zarówno posiadania samoistnego (właściciel), jak i zależnego (najemca). Skarżący, składając wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego, nie podał, że posiada tytuł prawny (umowę najmu) do mieszkania w [...]. Z uwagi na wykrycie nowych okoliczności w sprawie, organ, po wznowieniu postępowania słusznie uchylił wcześniejsze decyzje przyznające równoważnik, gdyż zarówno strażak, jak i członkowie jego rodziny nie byli pozbawieni lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby. Prawo do równoważnika związane jest z brakiem jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego lub domu, do którego strażakowi przysługuje tytuł prawny. Nie jest istotne, jaka jest powierzchnia posiadanego lokalu lub domu. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r. P. Ł. złożył skargę kasacyjną zarzucając WSA m.in. naruszenie art. 78 ust. 1 ustawy o PSP poprzez przyjęcie, że posiadanie jakiekolwiek lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej pozbawia strażaka prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, a także art. 78 ust. 2 ww. ustawy, poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej tego przepisu. W uzasadnieniu ww. skargi skarżący podał, że w celu zachowania gotowości do pełnienia służby, w dniu 1 lipca 2007 r. wynajął lokal mieszkalny w [...]. Fakt ten zgłosił do bazy danych SWD. Pracownik administracyjny, w obecności którego co roku wypełniany był wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego twierdził, że umowa zawarta w celu zamieszkiwania w pobliżu jednostki i zachowania gotowości do służby nie stanowiły tytułu prawnego do lokalu, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. We wniosku o przyznanie równoważnika skarżący nie wpisywał więc przedmiotowego prawa najmu. Powołana ustawa nie zawiera definicji lokalu mieszkalnego, natomiast z jej przepisów wynika, że lokal mający zaspokoić potrzeby mieszkaniowe funkcjonariuszy straży pożarnej powinien odpowiadać następującym wymogom: • na jedną osobę (tj. strażaka, małżonka i każde z dzieci) powinno przypadać 7 - 10 m2 powierzchni mieszkalnej, czyli powierzchni pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym (art. 76 ust. 2 w zw. z art. 75), • lokal powinien znajdować się w budynku na terenie otwartym i nieprzeznaczonym na cele służbowe (a contrario art. 76 ust. 5), • czynsz z tytułu najmu (przydzielonego) lokalu powinien być obliczany według zasad obowiązujących dla lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na której terenie znajduje się lokal (art. 83a ust. 5). Z treści powyższych przepisów nie wynika, że posiadanie jakiekolwiek lokalu mieszkalnego skutkuje pozbawieniem strażaka prawa do równoważnika, ponieważ musi to być lokal, który odpowiada wymogom ustawowym. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2094/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądził od organu na rzecz P. Ł. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. NSA uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, wskazując, iż z przepisu z art. 74 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wynika, że przyznane strażakowi uprawnienie obejmuje lokal mieszkalny o odpowiedniej powierzchni, uwzględniającej liczbę członków jego rodziny oraz ich uprawnienia wynikające z odrębnych przepisów. Uprawnienie do równoważnika pieniężnego ma charakter pochodny (zastępczy), a więc, jeśli w stosunku do strażaka nie zrealizowano tego pierwszego uprawnienia, to należy mu wypłacać określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jego i członków jego rodziny. Oczywistym jest, że skoro strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego o określonej przepisami prawa powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to równoważnik pieniężny przysługuje wtedy, kiedy nie posiada on takiego lokalu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, celem regulacji art. 78 ust. 1 ww. ustawy jest zapewnienie funkcjonariuszom zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, niezbędnych do prawidłowego wykonywania przez nich obowiązków. Potrzeby te są zaspokojone wówczas, gdy funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny, spełniający określone kryteria. Sam fakt bycia najemcą lokalu nie oznacza, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie posiada uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Utrata tego uprawnienia następuje bowiem dopiero wtedy, gdy dany lokal będzie zaspokajał potrzeby mieszkaniowe strażaka i spełniał odpowiednie normy zaludnienia. WSA nie wyjaśnił, czy wynajmowany lokal odpowiada normom zaludnienia, jakie przysługiwałyby skarżącemu, natomiast przyjął błędnie, że już sam fakt posiadania lokalu na podstawie umowy najmu, powoduje utratę przez strażaka prawa do równoważnika. Po ponownym rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 744/12 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku a nadto zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego P. Ł. zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten może odstąpić od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu NSA jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie będą miały zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA. Wyjątek ten rozpoznawanej sprawy jednak nie dotyczy. Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że skarżący P. Ł. od dnia 1 lipca 2007 r. wynajmował w miejscu pełnienia służby tj., przy ul. [...], lokal mieszkalny o powierzchni 54m2 Okoliczności tej skarżący nie ujawnił w swoich oświadczeniach mieszkaniowych dotyczących lat 2008 – 2010, skutkiem czego nienależnie przyznano mu i wypłacono równoważnik za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 1 października 2010 r. Po wznowieniu postępowania uchylono ostateczne decyzje o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak mieszkania za ten okres i odmówiono przyznania tego równoważnika. Uprawnienie do uzyskania równoważnika pieniężnego określonego w art.78 ust.1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej powiązane zostało przez ustawodawcę z koniecznością zapewnienia strażakowi pozostawania w stałej dyspozycji wynikającej z charakteru jego służby. Z art. 78 ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wynika, iż uprawnienie do uzyskania równoważnika pieniężnego przysługuje za brak lokalu mieszkalnego ale tylko w przypadku, gdy strażak nie posiada takiego lokalu w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Za miejscowość pobliską ustawodawca przyjmuje przy tym miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania (art. 74 ust. 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Oczywistym wymogiem służby pożarniczej jest gotowość jej pracowników do wykonywania zadań w każdym czasie i o każdej porze, co wymusza konieczność zamieszkiwania tych osób w pobliżu jednostki pełnienia służby, aby zapewnić uzyskanie gotowości wykonywania działań ratowniczo-gaśniczych w jak najkrótszym czasie. W tym właśnie celu, w art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej związano prawo otrzymania przez strażaka równoważnika pieniężnego z faktem nieposiadania przez niego lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, aby strażak mógł zapewnić sobie we własnym zakresie zamieszkiwanie w pobliżu jednostki pełnienia służby, niezależnie od tego, czy posiada lokal mieszkalny poza miejscem pełnienia służby i poza miejscowością pobliską. Omawiany równoważnik pieniężny nie stanowi zatem formy zaspokajania potrzeby mieszkaniowej strażaka, gdy nie posiada on lokalu mieszkalnego, temu służy bowiem prawo do otrzymania pomocy finansowej. Natomiast o równoważnik pieniężny określony w art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażak może się ubiegać tyko wtedy, gdy nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej tego miejsc, zaspokajającego jego potrzeby mieszkaniowe. Sąd odwoławczy wskazał też, iż potrzeby mieszkaniowe strażaka mianowanego są zaspokojone wówczas, gdy posiada on lokal mieszkalny spełniający określone kryteria, tzn. gdy dany lokal będzie zaspokajał normy mieszkaniowe wyznaczone przez liczbę członków rodziny strażaka oraz ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych. Organy obu instancji tych okoliczności nie wyjaśniły poprzestając na stwierdzeniu, że sam fakt posiadania lokalu na podstawie umowy najmu, powoduje utratę przez strażaka prawa do równoważnika. W uzasadnieniu organu II instancji znalazło się stwierdzenie, że lokal objęty umową najmu, ma powierzchnię 54m2 "i zabezpiecza normy mieszkaniowe strażaka", ale stanowiska tego nie uzasadnił. WSA wskazał również, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji wyjaśnią, czy wynajmowany przez skarżącego lokal odpowiada normom mieszkaniowym wyznaczonym przez liczbę członków rodziny skarżącego oraz ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...] r. ponownie uchylił wydane decyzje, przyznające P. Ł. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 01 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2010 r. oraz odmówił przyznania mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1 sierpnia 2008 r. do 31 grudnia 2010 r. stwierdzając, że w miejscu pełnienia służby posiada on lokal mieszkalny o przysługującej powierzchni mieszkalnej, co zostało ustalone w wyniku oględzin i wykonania odpowiednich obmiarów przedmiotowego lokalu. Od decyzji tej P. Ł. ponownie złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podtrzymał argumenty przytaczane dotychczas. Po rozpatrzeniu odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 78 ust.1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, utrzymał powyższą decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ, opierając się na zebranych w sprawie dokumentach, przedstawił przebieg postępowania wskazując, że P. Ł. w okresie od 1 lipca 2007 r. wynajmował w miejscu pełnienia służby lokal mieszkalny, na podstawie umowy najmu lokalu, czego nie ujawnił w złożonych oświadczeniach mieszkaniowych dotyczących lat 2008 - 2010. Bez wątpienia stosunek najmu mieszkania należy zakwalifikować jako formę posiadania lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 78 ust. 1 ustawy o PSP (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca2007 r. w sprawie o sygn.: II SA/WA 522/07). Umowa najmu jest tytułem prawnym, a zatem strona posiadała lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby, o czym nie powiadomiła swoich przełożonych. Zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy o PSP strażak jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego komendanta PSP, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego łub na wysokość równoważnika. W celu stwierdzenia czy wynajmowany przez stronę lokal spełnia przysługujące mu normy mieszkaniowe, została powołana przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej komisja, mająca za zadanie zbadać jaka jest powierzchnia mieszkalna przedmiotowego lokalu. Na podstawie protokołu z przeprowadzonych oględzin lokalu i dokonanych pomiarów pokoi ustalono, że powierzchnia mieszkalna lokalu zajmowanego przez stronę na podstawie umowy najmu wynosi 31,39 m2. Strona nie wniosła uwag do przeprowadzonych pomiarów. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej a także warunków zamiany lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 241, poz. 2035) strona posiada uprawnienia do czterech norm mieszkaniowych (po jednej na każdego członka rodziny i jedna norma należna stronie), co odpowiada od 28 do 40 m2, zatem wynajmowany lokal zabezpiecza przysługujące stronie normy mieszkaniowe. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że wynajmowane pomieszczenia nie są samodzielnym lokalem mieszkalnym, organ odwoławczy stwierdził, że ustawa o PSP a także inne akty prawne nie zawierają definicji legalnej pojęcia "lokal mieszkalny". W niniejszej sprawie nie można pojęcia tego utożsamiać z definicją "samodzielnego lokalu mieszkalnego" zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 z późn. zm.). W pojęciu powszechnie rozumianym i racjonalnym uznać należy, że "lokal mieszkalny", o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy o PSP, stanowi część nieruchomości, wydzieloną jako samodzielne mieszkanie, przeznaczone do zamieszkania w nim. Taki też status nadały przedmiotowemu lokalowi wynajmowanemu przez P. Ł. strony umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1 lipca 2007 r. W umowie tej właściciel lokalu oświadczył, że lokal mieszkalny ma powierzchnię 54 m2, położony jest w [...], składa się z przedpokoju, 2 pokoi, kuchni i łazienki. Podpisując powyższą umowę najmu P. Ł. nie zakwestionował, że pomieszczenia te są lokalem mieszkalnym. Wskazane w odwołaniu faktury potwierdzają, że strona za ten najem właścicielowi płaci. W ocenie organu odwoławczego, powyższa umowa najmu stanowi wystarczający dowód, że strona zajmowała lokal mieszkalny o powierzchni odpowiadającej jej normom zaludnienia. Przedmiotem umowy był najem lokalu mieszkalnego i organ odwoławczy nie ma podstaw by postanowienia tej umowy kwestionować. Zarówno opis lokalu mieszkalnego, zawarty w umowie najmu, jak też przeprowadzone oględziny lokalu potwierdzają, że lokal przeznaczony jest i wykorzystywany do celów mieszkalnych. Organ powołuje się również na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 28 września 2010 r. w sprawie II SA/Sz 404/10, w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że dla oceny posiadania przez stronę lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu, wystarczająca jest ocena treści zawartej umowy. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych w odwołaniu dowodów z wypisu rejestru gruntów, opinii biegłego z zakresu budownictwa czy zaświadczenia o samodzielności lokali. Skoro wynajmowany lokal służy celom mieszkaniowym i tak umówiły się strony umowy najmu, to lokal jest lokalem mieszkalnym, o którym mowa w ustawie o PSP. Organ odwoławczy nie przeprowadził tych dowodów, gdyż art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu, należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Dla niniejszej sprawy przeprowadzenie ww. dowodów nie ma znaczenia, bowiem ustalono już bezspornie, że strona zawarła umowę najmu lokalu mieszkalnego, płaci z tego tytułu czynsz, a lokal wykorzystuje do celów mieszkaniowych. Wnioskowane dowody zmierzają do wykazania, ze przedmiotowy lokal nie jest "samodzielnym lokalem mieszkalnym" w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Kwestia ta nie ma jednak dla niniejszej sprawy znaczenia, gdyż lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy o PSP, nie musi posiadać zaświadczenia o samodzielności lokalu wystawionego przez właściwego starostę na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali. Podobnie nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy porównania wysokości czynszu uiszczanego przez stronę, z wysokością czynszów obowiązujących dla lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na terenie której znajduje się lokal. Strona błędnie podnosi, że przepis art. 83a ust. 5 ustawy o PSP znajduje zastosowanie dla obliczenia wysokości czynszu, który miałaby płacić za najem lokalu mieszkalnego, aby spełniona została przesłanka posiadania przez nią tego lokalu. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy strażak otrzymał lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej i na skutek tego zawarto z nim umowę najmu. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że stronie taki lokal nie został przydzielony. Organ nie zgadza się także z zarzutem, że zostały naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie trybu przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 241, poz. 2035). W niniejszej sprawie nie jest rozstrzygana kwestia wysokości równoważnika, ale odmowa przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zatem nie jest możliwe naruszenie ww. przepisów. Bezzasadny jest też zarzut; iż zostały naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 241, poz. 2034), skoro strona nie ubiega się o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Przepisy tego rozporządzenia nie mają zatem zastosowania w niniejszej sprawie. Organ II instancji nie podziela także zarzutu odwołania, że w niniejszej sprawie naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, a także warunków zamiany lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 241, poz. 2035), gdyż przepisy tego rozporządzenia dotyczą innych kwestii niż występujące w niniejszej sprawie i w ogóle nie znajdują tutaj zastosowania. Strona także w swoim odwołaniu nie wskazała, w jaki sposób - w jej ocenie - zostały naruszone przepisy tego rozporządzenia. Również bezzasadny jest zarzut, że w sprawie naruszone zostały przepisy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie potwierdza, że organ zbadał sprawę w sposób wyczerpujący i rozpatrzył wszystkie aspekty sprawy. Odnosząc się natomiast do podnoszonych w odwołaniu przez stronę zarzutów w przedmiocie wyliczenia jakie wymogi powinien spełniać lokal mieszkalny organ odwoławczy wskazuje, że dotyczą one lokalu przydzielanego strażakowi decyzją administracyjną, a nie lokalu, który strona sama sobie wynajęła. Powyższą decyzję P. Ł. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, iż jest dla niego krzywdząca i narusza jego prawa. Zarzucił organom naruszenie: • Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, • Kodeksu Postępowania Administracyjnego, • ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej; a w szczególności Rozdziału 8 "Mieszkania strażaków w służbie państwowej". • rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego, • rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej, • rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych, przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, a także warunków zamiany lokali mieszkalnych, • rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższych zarzutów w skardze nie rozwinął. Na rozprawie wyjaśnił, iż – jego zdaniem – przesłanka braku lokalu, w myśl powołanych przepisów, spełniona jest wówczas, gdy strażakowi nie przyznano lokalu na podstawie decyzji administracyjnej i mieszka w lokalu, który sam sobie zapewnił. Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądowa kontrola zaskarżonych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, iż sprawę rozpatrywał już Naczelny Sąd Administracyjny oraz ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny, należy też zaznaczyć iż zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie zaś z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję wydaną przez organ po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku uchylenia przez Sąd wcześniejszej decyzji, kontroluje jedynie, czy przy wydaniu skarżonej obecnie decyzji organ ściśle zastosował się do wskazań Sądu zawartych w jego poprzednim orzeczeniu kasacyjnym, które z kolei wynikają ze wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku kasacyjnym tego Sądu z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2094/11. Dokonana pod tym kątem kontrola zaskarżonej obecnie decyzji wskazuje, że przy jej wydaniu organy obu instancji ściśle wypełniły wskazania NSA i WSA. Należy przypomnieć, iż NSA, we wskazanym wyżej wyroku, wyraził pogląd, iż sam fakt najmu lokalu nie jest jednoznaczny z tym, iż skarżący nie posiada uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Utrata tego uprawnienia następuje dopiero wtedy, gdy dany lokal będzie zaspakajał potrzeby mieszkaniowe strażaka i spełniał odpowiednie normy zaludnienia. Zatem NSA nie wykluczył, że zawarta przez strażaka we własnym zakresie umowa najmu lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby jest równoznaczna z posiadaniem przez strażaka PSP tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 78 ustawy o PSP. Istotne jest jedynie, czy lokal taki spełnia swą funkcję, tj. w pełni zaspokaja potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza PSP i jego rodziny, w zakresie przysługujących funkcjonariuszowi norm dotyczących powierzchni tego lokalu, określonych w § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 241 poz. 2035). W świetle stanowiska i zaprezentowanej przez NSA, i w ślad za nim przez WSA, wykładni powyższych przepisów, nieuprawnione jest prezentowane przez skarżącego stanowisko, iż przez "brak lokalu mieszkalnego" w rozumieniu art. 78 ustawy o PSP rozumieć należy nie przydzielenie strażakowi lokalu decyzją administracyjną. W świetle wskazanych wyżej wyroków obowiązkiem organu, po uchyleniu wcześniejszych jego decyzji, było jedynie zbadanie kwestii, czy wynajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny zaspakaja jego potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu przepisów o najmie lokali oraz spełnia wyznaczone ww. przepisami normy mieszkaniowe przysługujące strażakowi PSP, zaś obowiązkiem sądu, rozpatrującego skargę na wydaną przez organ nową decyzję w tej sprawie, było zbadanie czy organy prawidłowo wykonały wcześniejszy wyrok sądu. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, kwestia spełnienia przez wynajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny warunków uznania go za lokal spełniający wymogi art. 78 ust. 1 ustawy o PSP, zgodnie ze wskazaniami NSA i WSA, była przez organ I instancji badana. W tym celu powołano specjalną komisję, która dokonała oględzin oraz obmiaru lokalu będącego przedmiotem najmu przez skarżącego. Badanie wykazało, iż normy mieszkaniowe w zakresie przysługującej skarżącemu i jego rodzinie powierzchni mieszkalnej są zachowane, zaś lokal, składający się z 2 pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju, w pełni zaspakaja potrzeby mieszkaniowe skarżącego funkcjonariusza PSP i jego rodziny. Zawarta przez skarżącego z właścicielem umowa najmu przedmiotowego lokalu stanowi bezsprzecznie tytuł prawny do lokalu, o którym mówi art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Kwestia ta nie może zatem podlegać odmiennej ocenie Sądu w niniejszej sprawie, co jest powszechnie akceptowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne. Ani NSA ani WSA w swym wyroku z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 744/12 nie zakwestionowały tego stanowiska. Gdyby taka miała być intencja ustawodawcy nie użyłby on w art. 78 ust.1 ustawy o PSP określenia "na podstawie przysługującego im tytułu prawnego" lecz określeń użytych w innych przepisach tej ustawy, mówiących o przydziale lokalu decyzją organu (np. art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83a ust. 1). Do przedmiotowej kwestii nie ma zatem zastosowania przepis art. 83a ustawy o PSP, na który skarżący się powołuje. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona i podlega oddaleniu – zgodnie z dyspozycją art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło