II SA/Sz 178/20

WyrokWSA w Szczecinie2020-04-23

Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że pobieranie przez wnioskodawczynię specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo złożenia przez wnioskodawczynię wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji błędnie zinterpretował przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Choć przepis ten wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia korzystniejszego, nawet jeśli jedno z nich jest już przyznane. Wymaganie rezygnacji z już przyznanego świadczenia przed uzyskaniem pewności co do przyznania świadczenia korzystniejszego stawia stronę w trudnej sytuacji i nie gwarantuje jej wyboru. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożony wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, powinien być traktowany jako skorzystanie z prawa wyboru świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca L. P. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na męża K. P., jednocześnie wnioskując o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz na datę powstania niepełnosprawności męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia, nie rezygnując ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca zaskarżyła decyzję Kolegium do WSA w Szczecinie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej L. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2019 r. L. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na męża K. P.. Burmistrz N. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] [...] odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, wyjaśniając, że: - K. P. jako osoba wymagająca opieki, pozostaje w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych), natomiast L. P. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, - niepełnosprawność K. P. istnieje od 2006 r., czyli od 32 roku życia, a zatem nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b) ww. ustawy), - L. P. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy. W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując iż organ nie dokonał analizy sytuacji strony w kontekście funkcjonującego w obiegu prawnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a nadto uwzględniając przywołany wyrok, winien umożliwić stronie złożenie osobiście, a nie przez pełnomocnika, wymaganych oświadczeń pod odpowiedzialnością karną. Mając na względzie wytyczne Kolegium, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy sprawy. W oparciu o przeprowadzony w dniu [...] września 2019 r. wywiad środowiskowy ustalił, że wnioskodawczyni nadal sprawuje osobiście opiekę nad niepełnosprawnym mężem, nadto w odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca złożyła pisemne oświadczenie, że nie rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego do 31 października 2019 r. oraz nie wycofa wniosku dotyczącego ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożonego w dniu 12 września 2019 r. na nowy okres zasiłkowy, ponieważ w przypadku odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozostałaby bez środków do życia. W oparciu o powyższe Burmistrz N. decyzją wydaną w dniu [...] października 2019 r., nr [...], na podstawie art. 7 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej określanej jako "k.p.a." w związku z art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej określanej też jako "ustawa", przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2018 r. poz. 1497), odmówił L. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad mężem K. P.. W motywach rozstrzygnięcia, po przytoczeniu treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ stwierdził, że L. P. nie spełnia wszystkich przesłanek do otrzymywania wnioskowanego świadczenia, ponieważ oprócz faktu pobierania przez nią zasiłku opiekuńczego K. P., jako osoba wymagająca opieki, pozostaje w związku małżeńskim, a skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy) oraz niepełnosprawność K. P. istnieje od 2006 r., czyli od 32 roku życia, a zatem nie powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Organ I instancji wyjaśnił, że pomimo, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, to do chwili obecnej zapisy tej ustawy nie zostały zmienione, a on sam nie kreuje nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Końcowo organ zaznaczył, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczają możliwość pobierania dwóch świadczeń równocześnie, a skarżąca mając ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, złożyła wniosek na nowy okres zasiłkowy oraz w dniu [...] października 2019 r. oświadczenie, że nie zrezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego do 31 października 2019 r. oraz nie wycofa wniosku dotyczącego ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożonego w dniu 12 września 2019 r. na nowy okres zasiłkowy. L. P., działając poprzez pełnomocnika, złożyła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń; - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 23 krio oraz art. 27 krio przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że małżonkowi, na którym spoczywa obowiązek alimentacyjny, rezygnującemu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, - błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., o sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; 2) przepisów postępowania, tj.: - art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. odwołująca się wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2019 r. i orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a, b, art. 24 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium zaznaczyło, że w świetle unormowania zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, faktem bezspornym jest spełnienie przez L. P. wszystkich przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście jednolicie ujmowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13. Jednakże art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Dalej organ zaznaczył, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ww. ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w pkt 1-5 świadczeń przysługuje jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną. L. P., uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kodeksu karnego, w dniu 16 października 2019 r. oświadczyła, że nie zrezygnuje z pobieranego zasiłku dla opiekuna oraz nie wycofa wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego złożonego we wrześniu 2019 r. Przy czym składając to oświadczenie skarżąca znała uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, a nadto reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który udzielał jej wszelkich niezbędnych wyjaśnień. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżąca dokonała skutecznego wyboru świadczenia. Opisaną decyzję Kolegium L. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie: 1) prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń; 2) przepisów postępowania, tj.: - art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2019 r. na stałe. Ponadto, na mocy art. 200, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. wniosła o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a na mocy art. 119 p.p.s.a. o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia, wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium jej zgodności z prawem, dokonana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu była prawidłowość rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem K. P. w kontekście wystąpienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), która określa zasady i warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, trenty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według postanowień art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 1) lub specjalnego zasiłku opiekuńczego (pkt 3) lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 5) – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skarżąca, jako żona osoby wymagającej opieki, niewątpliwie należy do kręgu osób określonych w przywołanym przepisie. K. P. urodzony [...] [...] 1974 r., orzeczeniem z dnia [...] listopada 2008 r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] września 2008 r., a niepełnosprawność istnieje od 1989 r., czyli od 32 roku życia. Prawidłowo organ odwoławczy zinterpretował i uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono o niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego powodu, rozpoznając niniejszą sprawę, również organ I instancji zobowiązany był uwzględnić wskazany wyrok, którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Dostrzec trzeba, że wyrok Trybunału wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącej i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 5/17, wyroki WSA w Opolu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 370/16, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18 i z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 138/18; wyroki NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16 oraz z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16, dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W konsekwencji, zgodzić się należy z oceną Kolegium, że L. P. spełniała wszystkie pozytywne przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie podzielił jednak stanowiska organów w przedmiocie wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, tj. złożenia przez skarżącą oświadczenia, że nie zrezygnuje z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odnosząc się do powyższego zaznaczyć należy, że skarżąca składając wniosek z [...] maja 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wniosła jednocześnie o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Wniosek ten nie został przez organy prawidłowo rozpatrzony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 zauważył m.in., że w następstwie kolejnych zmian art. 17 doszło do sytuacji w której określona grupa osób spełnia warunki do uzyskania dwóch świadczeń różniących się znacznie wysokością, co nie może pozbawiać wnioskodawcy prawa wyboru, z którego z nich skorzystać. Dostrzegł to również ustawodawca, wskazując w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w przypadku zbiegu uprawnień przysługuje jedno z tych świadczeń "wybrane przez osobę uprawnioną". Dlatego też przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie jak twierdzi organ, wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. I aby ten wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Powyższe stanowisko NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Trudno się dziwić, że skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] października 2019 r. nie wyraziła woli rezygnacji z otrzymywanego świadczenia oraz nie wycofała wniosku z września 2019 r. przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Jednoznacznie wynika też z dalszej części ww. oświadczenia, że cyt. "Powodem powyższego jest to, że w przypadku odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozostałabym bez środków do życia". Skoro przepisy prawa umożliwiają skarżącej wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, mając na uwadze zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a., przedsięwziąć środki do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym przypadku skarżącej. Za błędne zatem Sąd uznał stanowisko organu II instancji, że oświadczenie skarżącej, iż nie zrezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, oznacza dokonanie przez nią wyboru świadczenia, ponieważ strona wyjaśniła, że obawia się sytuacji, w której pozostanie bez żadnego świadczenia, a jednoznaczny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła wraz wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy już pismem z dnia 31 maja 2019 r. Zaznaczyć należy, że już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mógłby zostać potraktowany przez organy orzekające jako skorzystanie z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, to jest świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 563/19). Sąd w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że w przypadku możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – dla zapewnienia minimum bezpieczeństwa materialnego osób niepełnosprawnych i ich opiekunów, których utrzymanie opiera się na świadczeniach należnych od Państwa – nie ma przeszkód, aby w tej samej dacie i w powiązaniu z rozstrzygnięciem dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego, wydać rozstrzygnięcie o cofnięciu prawa strony do pobierania mniej korzystnego dla niej zasiłku opiekuńczego, zgodnie ze złożonym przez stronę oświadczeniem (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 728/19). Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że: - zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), polegającym na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego odnoszącego się do odczytania żądania skarżącej wyrażonego w trakcie postępowania i we wniosku z dnia 31 maja 2019 r. inicjującym postępowanie, - decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającego na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, bez należytego uwzględnienia przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą do usunięcia dostrzeżonych uchybień natury procesowej i uwzględnienia sposobu wykładni przepisów ustawy przedstawionego w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło