II SA/Sz 262/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu wniosku skarżących o nabycie, w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), prawa współwłasności nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w [...] przy ul. [...], pozostającej we współużytkowaniu wieczystym skarżących, odmówił stwierdzenia nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 1336/04 oddalił skargę na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej skarżących, wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 74/06 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 123/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta odmówił przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło powyższą decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 682/08 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...], odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności opisanej nieruchomości gruntowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M.K. i J.K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 865/09, oddalił skargę na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 262/10, uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2009 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 133/11, ponownie rozpoznając sprawę, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] odmówił przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności opisanej nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości określał zarówno zakres podmiotowy jak i zakres przedmiotowy jej zastosowania. Zgodnie z umową oddania terenu w użytkowanie wieczyste z dnia 17 października 1983 r. nieruchomość przeznaczona została pod budownictwo jednorodzinne ogrodnicze. Skarżący umową z dnia 25 lutego 1999 r. nabyli prawo współużytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem motelu o pow. 340 m2, domem mieszkalnym o pow. 240 m2, budynkiem gospodarczym o pow. 60 m2, oraz dwoma garażami. Odnosząc definicję budynku mieszkalnego zawartą w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych pomocniczo w stosunku do powierzchni użytkowych budynków: mieszkalnego i motelu, zlokalizowanych na dz. nr [...], organ stwierdził, że nieruchomość na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. była zagospodarowana na cele niemieszkalne, a co za tym idzie nie mieściła się w zakresie przedmiotowym analizowanej ustawy. Przeważającym elementem zabudowy przedmiotowej nieruchomości na dzień złożenia wniosku oraz na dzień wejścia w życie ustawy były budynki niemieszkalne a funkcja mieszkalna miała charakter uzupełniający. Zdaniem organu zmiana stanu faktycznego i prawnego dokonana przez strony, w wyniku którego powstały dwie odrębne nieruchomości nie może wpłynąć na stwierdzenie przez wnioskodawców wyżej powołanego uprawnienia. W związku z tym organ pierwszej instancji stwierdził, że po stronie wnioskodawców nie powstała ekspektatywa nabycia prawa własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony wymóg dotyczący zabudowy nieruchomości na cele mieszkalne, o którym mowa w art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Kolegium nie podzieliło podnoszonej w odwołaniu argumentacji, iż kwestia charakteru zabudowy działki była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez sądy administracyjne, korzystnej dla strony. Zdaniem Kolegium okoliczność, że na działce wybudowano budynek motelu i budynek gospodarczy i działalność taka cały czas była prowadzona, zmieniła przeznaczenie tego terenu na inny cel niż na zabudowę mieszkaniową. Wiodącą w tym przypadku stała się funkcja niemieszkaniowa i grunt ten był traktowany jako oddany pod prowadzenie działalności gospodarczej, bo za taki zaczęto pobierać od stron opłaty za użytkowanie wieczyste. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący zarzucili naruszenie: - art. 1 ust. 11. pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zabudowanie na cele mieszkalne, o którym mowa w tym przepisie, musi obejmować zabudowanie nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe oraz używanie tej nieruchomości wyłącznie w celach mieszkaniowych, z wyłączeniem korzystania z nieruchomości także w inny sposób, podczas gdy w rzeczywistości zabudowanie na cele mieszkaniowe w rozumieniu tego przepisu oznacza chociażby częściowe zabudowanie nieruchomości na te cele, z możliwością korzystania z nieruchomości także w inny sposób tj. usługowy, - art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa", poprzez wyprowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze samodzielnej przesłanki nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, nieprzewidzianej przez ustawodawcę w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r., co w rezultacie doprowadziło do odmowy uwzględnienia wniosku skarżących, - art. 8 Kpa oraz art. 153 i art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie w sposób uporczywy wykładni przepisu art. 1 ust. 1c pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 2011 r., w sposób sprzeczny z dotychczasową wykładnią tego przepisu, dokonaną przez sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, a także organ prowadzący niniejszą sprawę, co w rezultacie doprowadziło do odmowy uwzględnienia wniosku skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r. skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od tego wyroku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu NSA wskazał, że dokonana przez sąd pierwszej instancji wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest oczywiście błędna, przepis ten wymagał wyłącznie, aby osoby fizyczne były w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Zdaniem NSA w żadnym razie nie można z treści tego przepisu wywnioskować, że osoby fizyczne musiały być użytkownikami wieczystymi nieruchomości nieprzerwanie. NSA uznał zatem, że przesłanka podmiotowa dopuszczalności nabycia prawa własności przez skarżących określona w art. 1 ust.1 tej ustawy została spełniona i przypomniał, że jednoznaczna wskazówka interpretacyjna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy została zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 74/06. W wyroku tym Sąd podkreślił bowiem konieczność zbadania przesłanki przedmiotowej określonej w tym przepisie, a więc tego, czy nieruchomość została zabudowana na cele mieszkaniowe. Ponadto wskazał, iż w przedmiotowej sprawie ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem Sądu pierwszej instancji będzie skontrolowanie, czy dokonana przez organy interpretacja opisanej przesłanki przedmiotowej jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to w rozpoznawanej sprawie dotyczy spełnienia przesłanki podmiotowej ze znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Stosownie bowiem do przywołanego powyżej przepisu: osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużutkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe/lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o której mowa w ust. 3 stała się ostateczna. Wobec wskazanego powyżej związania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2014 roku kwestią spełnienia przesłanki podmiotowej przez skarżących, spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny spełnienia przesłanki przedmiotowej, czyli oceny czy nieruchomość jakiej dotyczy wniosek jest nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe. Poza sporem bowiem pozostaje, że nieruchomość ta nie jest nieruchomością rolną. Wniosek M.K. i J.K. dotyczył bowiem nabytego w dniu [...] w udziałach po ½ wieczystego użytkowania nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie w obrębie [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w [...] przy ulicy [...], zabudowanej budynkiem Motelu o powierzchni użytkowej 340 m2, domem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 240 m2 oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni 60 m2. Zdaniem skarżących, skoro przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, to spełniony został warunek ustawowy zabudowania na cele mieszkaniowe, w skardze bowiem podkreślono, że ustawa nie przewiduje konieczności wyłącznego zabudowania na cele mieszkaniowe. Skarżący jednak zdają się nie zauważać, że ani organ pierwszej, ani też organ drugiej instancji nie postawiły wymogu "wyłącznego przeznaczenia na cele mieszkaniowe" budynków jakimi jest zabudowana działka stanowiąca przedmiot wniosku. Organy te bowiem dokonując oceny spełnienia przez nieruchomość we współużytkowaniu wieczystym skarżących nieruchomości odwołały się do Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.12.1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, oz. 1316 ze zm.), która stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych i określa budynki mieszkalne jako obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych, natomiast w przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodny z jego przeznaczeniem. W kwestii tej przede wszystkim wskazać należy, że stanowiące podstawę materialnoprawną wniosku skarżących przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie zawierają definicji pojęcia: "zabudowana na cele mieszkalne" w odniesieniu do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. Słusznie zatem organy poszukiwały definicji tego pojęcia na gruncie przepisów szeroko rozumianego prawa budowlanego. Na możliwość pomocniczego stosowania przepisów Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych przy ocenie przesłanki zabudowania nieruchomości na cele mieszkaniowe dla potrzeb nabycia prawa własności przez użytkownika wieczystego nieruchomości wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.11.2008 r. w sprawie I OSK 1814/07 (opublikowany w bazie orzeczeń CBOiS). Wbrew zatem twierdzeniom skargi do celów przekształcenia nie jest wymagane, by budynek miał przeznaczenie wyłącznie mieszkaniowe. Stosując wskazane powyżej, a wynikające z Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych kryterium stosunku powierzchni wykorzystywanej do celów mieszkaniowych do całkowitej powierzchni użytkowej, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe. Powierzchnia budynku mieszkalnego to 240 m2, a motelu to 340 m2, już z porównania powierzchni tych tylko obiektów wynika niespełnienie przesłanki wykorzystywania więcej niż połowy powierzchni na cele mieszkaniowe, a na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym przeważającym elementem nieruchomości nie jest funkcja mieszkaniowa. W ocenie sądu odwołanie się do kryterium stosunku powierzchni wykorzystywanej na cele mieszkaniowe do całkowitej powierzchni użytkowej jest w pełni uzasadnione, wyklucza bowiem takie sytuacje, w których marginalna w stosunku do powierzchni całkowitej funkcja budynku w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, doprowadziłaby do oceny nieruchomości jako zabudowanej na cele mieszkaniowe. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 152 p.p.s.a oddalił skargę jako niezasadną.