II SA/Sz 362/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Dowódca Jednostki Wojskowej o przywrócenie terminu do wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 362/21 uchylającego decyzję Dowódca Jednostki Wojskowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] oraz decyzję organu I instancji w przedmiocie utraty prawa do uposażenia p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 29 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 362/21 uchylił decyzję Dowódca Jednostki Wojskowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] oraz decyzję organu I instancji w sprawie utraty przez [...] T. S. prawa do uposażenia. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi organu za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 8 września 2021 r. W dniu 11 października 2021 r. pełnomocnik organu nadał w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną od tego wyroku. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi organu w dniu 8 listopada 2021 r. za pośrednictwem platformy ePUAP) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną z uchybieniem terminu. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku doręczonego pełnomocnikowi organu w dniu 8 września 2021 r. upłynął z dniem 8 października 2021 r. (był to piątek). W dniu 16 listopada 2021 r. pełnomocnik organu nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż nie jest prawdą, by Sąd doręczył mu odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 8 września 2021 r., ponieważ doręczenie przez profil zaufany za pośrednictwem platformy ePUAP było nieprawidłowe. W myśl art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonać pełnomocnikowi. Możliwości i przypadki, w których doręczenie pism może nastąpić przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej zostały określone w art. 74a p.p.s.a. Organ ani pełnomocnik organu nie spełnili żadnego z warunków określonych w § 1 art. 74a do zastosowania tego trybu doręczeń. Wobec pełnomocnika organu nie znajduje także zastosowania ust. 10 art. 74a p.p.s.a., który dotyczy doręczania pism organowi, a nie jego pełnomocnikowi. Pełnomocnik organu nie posiada konta i nie obsługuje elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP. W związku z tym doręczenie mu odpisu wyroku uwzględniającego skargę wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej było bezskuteczne. Pełnomocnik otrzymał odpis wyroku z uzasadnieniem, ale nie dnia 8 września 2021 r., ale dzień później, tj. 9 września 2021 r. Pismo w tej dacie zostało zarejestrowane w jednostce i w tym też dniu zostało przedłożone pełnomocnikowi organu, w związku z tym w tym dniu zostało skutecznie doręczone. Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 9 października 2021 r. (sobota). Ponieważ był to dzień wolny od pracy, termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 11 października 2021 r. i w tym dniu skarga kasacyjna została nadana w urzędzie pocztowym. Niedopuszczalne jest twierdzenie, że pismo zostało doręczone pełnomocnikowi organu w dniu 8 września 2021 r. Nawet przy obecnej elektronizacji postępowań sądowych i doręczaniu korespondencji np. w postępowaniu cywilnym przez Portal Informacyjny Sądów Powszechnych pełnomocnik ma możliwość odbioru pisma w terminie 14 dni od umieszczenia w Portalu. Podobnie przy doręczaniu pism przez operatora pocztowego w przypadku nieobecności pełnomocnika pismo jest awizowane i jego odbiór jest możliwy w terminie 14 dni. Pełnomocnik organu wyjaśnił, że na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w dniu 15 listopada 2021 r. wniósł zażalenie. Jednakże z ostrożności procesowej, na wypadek gdyby zażalenie nie zostało uwzględnione, wnosi także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ewentualne uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika organu. Pełnomocnik o ewentualnym uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się w dniu 9 listopada 2021 r. z uzasadnienia postanowienia z dnia 3 listopada 2021 r. Także to postanowienie zostało nieprawidłowo doręczone pełnomocnikowi organu przez ePUAP. Postanowienie wpłynęło do organu i pełnomocnik mógł się z nim zapoznać w dniu 9 listopada 2021 r. W związku z powyższym 7 dniowy termin do złożenia wniosku został zachowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Ustawodawca umożliwia jednak przywrócenie terminu do dokonania czynności, której uchybiono pod warunkiem, że zostaną spełnione łącznie następujące warunki: 1) brak winy strony w niedokonaniu czynności (art. 86 § 1 p.p.s.a.); 2) zachowanie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.); 3) uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.); 4) równoczesne dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Niespełnienie któregokolwiek ze wskazanych wymogów jest jednoznaczne z odmową przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik organu nie wykazał, że nie ponosi winy w zakresie niewniesienia skargi kasacyjnej w terminie. Nie uprawdopodobnił również okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarówno w odpowiedzi na skargę jak i późniejszych pismach procesowych organu wskazano jako adres do korespondencji z pełnomocnikiem [...] [...] Bazę [...] w W. (k. 42, 66 i 85 akt sądowych). Z żadnego pisma procesowego organu nie wynika jakoby podany przez pełnomocnika adres do doręczeń dotyczył jedynie "korespondencji pisemnej, w formie papierowej". Zresztą jak wynika z akt sprawy wcześniejsze wezwania Sądu były kierowane na skrzynkę podawczą [...] Bazy [...] w W. i pełnomocnik organu na nie udzielał odpowiedzi. W myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2070), za urzędowym poświadczeniem odbioru. Z jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych treści tego przepisu wynika, iż doręczenia przez sąd administracyjny korespondencji podmiotom w nim wskazanym obligatoryjnie dokonywane być muszą poprzez przesłanie pisma bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego i wykluczone jest w tym zakresie doręczanie korespondencji w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, tak z inicjatywy sądu jak i na wniosek organu. W sytuacji gdy profesjonalny pełnomocnik organu jako adres do korespondencji wskazuje adres organu, to również do doręczeń dokonywanych pełnomocnikowi na jego wniosek na adres organu będącego podmiotem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne znajdzie zastosowanie regulacja zawarta w art. 74a § 10 p.p.s.a. Brak jest bowiem jakichkolwiek racjonalnych podstaw dla przyjęcia, iż korespondencję sądową kierowaną do pełnomocnika na wskazany przez niego adres organu doręczać należy do siedziby organu w formie papierowej przez operatora pocztowego lub pracowników sądu, zaś korespondencję kierowaną do organu nie posiadającego pełnomocnika na adres elektronicznej skrzynki podawczej organu. Ze względu na istotę wdrażania komunikacji elektronicznej w sferze publicznej, pożądanym jest bowiem, aby podmioty publiczne komunikowały się przede wszystkim za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skoro w postępowaniu przed sądem administracyjnym organowi nie przysługuje możliwość wyboru sposobu doręczania mu pism, gdyż cytowany przepis nakłada obowiązek doręczenia do elektronicznej skrzyni podawczej, to w sytuacji procesowej, gdy pełnomocnik jako adres do korespondencji wskazuje adres organu, to doręczanie korespondencji sądowej takiemu pełnomocnikowi podlegać będzie rygorom określonym dla pism doręczanych organowi, w tym obowiązkowi doręczania pism na adres elektronicznej skrzynki podawczej (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 3 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 433/21, Lex nr 3216410). Co za tym idzie, w ocenie Sądu, doręczenie odpisu nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem w formie elektronicznej do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego wskazanego przez profesjonalnego pełnomocnika organu jako adres do korespondencji, a nie w formie papierowej na adres organu, uznać należy za odpowiadające wymogom prawa i co za tym idzie skutecznie otwierające bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dowódca Jednostki Wojskowej jako organ administracji rządowej jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne podmiotem publicznym o jakich mowa w art. 74a § 10 p.p.s.a. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Tylko spełnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu stronie terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Dlatego o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 223/14 i z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10). W orzecznictwie wskazuje się również, że dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również to, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 647/04). W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnik czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Profesjonalny pełnomocnik winien tak zorganizować swoją pracę, by wywiązać się z nałożonych przez jego mocodawców obowiązków, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA z 11 marca 2009 r. I OZ 198/09, z 3 marca 2009 r. I OZ 155/09 i z 9 maja 2006 r. II OZ 468/06; CBOSA) W ocenie Sądu, podane przez pełnomocnika organu przyczyny nie stanowią okoliczności, które uzasadniałaby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.