II SA/Sz 426/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-08-28
Skład orzekający: Wiesław Drabik, Joanna Wojciechowska, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut braku wymagalności obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, oparty na twierdzeniu o przekroczeniu delegacji ustawowej przez rozporządzenie wykonawcze, może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie utrzymujące w mocy tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów ustawy i rozporządzenia wykonawczego, które nie przekracza delegacji ustawowej. Wymagalność obowiązku jest związana z wiekiem dziecka określonym w rozporządzeniu i nie jest zależna od indywidualnych ustaleń rodziców czy komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Brak stawiennictwa na badanie kwalifikacyjne lub przedstawienia dowodów o przeciwwskazaniach oznacza uchylanie się od obowiązku. Ograniczenie prawa do decydowania o swoim życiu osobistym jest dopuszczalne w celu ochrony zdrowia publicznego i praw dziecka.Stan faktyczny
Strona wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, podnosząc brak wymagalności tego obowiązku. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy oddaliły zarzut, uznając obowiązek za wymagalny na podstawie przepisów ustawy i rozporządzenia. Strona zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając m.in. przekroczenie delegacji ustawowej przez rozporządzenie, naruszenie przepisów k.p.a. oraz naruszenie praw konstytucyjnych i konwencyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr NEP.906.16.2025 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
B. S. (dalej: "strona", "skarżąca") pismem z 17 grudnia
2024 r., wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego
w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z 11 czerwca 2024 r.,
w celu przymuszenia do poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka – J. D., urodzonego [...] marca 2019 r.
Skarżący zarzucił brak wymagalności obowiązku szczepień, określony
w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").
Postanowieniem z 27 stycznia 2025 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. (dalej: "PPIS" lub "wierzyciel"), na podstawie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. dalej: "k.p.a."), oddalił wniesiony przez stronę zarzut.
W uzasadnieniu postanowienia PPIS podkreślił, obowiązek szczepień małoletniego ustalono na podstawie ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., dalej: "u.z.z.z.") i wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 27 września 2023 r.").
Wierzyciel podkreślił, że obowiązek wymagalności szczepień następuje w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe wskazane w rozporządzeniu z 27 września 2023 r., które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia,. określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Zgodnie z ustaleniami wierzyciela, podmiot leczniczy świadczący usługi
w zakresie realizacji szczepień ochronnych wzywał do wykonania obowiązku szczepień ochronnych 20 stycznia 2020 r. i 9 lipca 2020 r. U małoletniego w dniu
2 września 2020 r. przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne i lekarz POZ
nie stwierdził przeciwskazań do realizacji szczepień. Rodzice dziecka odmówili wykonania zaległych szczepień. Na zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym szczepienia małoletniego widnieje adnotacja jego przedstawiciela ustawowego: "W dniu dzisiejszym tj. 02.09.2020r. nie wyrażam zgody na szczepienie".
Jak zaznaczył wierzycie,.rRodzice dziecka już w okresie noworodkowym
(w oddziale szpitalnym) nie wyrazili zgody na szczepienie dziecka przeciwko gruźlicy
i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. .W dokumentacji medycznej widnieje zapis: "Brak zgody na szczepienia". W aktach sprawy nie znajduje się dowód poświadczający odroczenie wykonania u małoletniego szczepień ochronnych.
Wierzyciel zaznaczył, że choć badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, to nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wierzyciel zauważył, że również wielokrotnie informował stronę o wymagalności obowiązku, m.in. w pismach z 28 listopada 2023 r. i 23 kwietnia 2024 r.
Na powyższe postanowienie wierzyciela z 27 stycznia 2024 r. strona wniosła zażalenie, któremu zarzuciła naruszenie przepisów:
1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z., poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek szczepień jest wymagalny, podczas, gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień,
nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych,
2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej – kiedy obowiązek zaszczepienia jej syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się – zdaniem wierzyciela- wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek,
iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany,
a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji,
3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,
4. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego,
5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie,
iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r., nr NEP.906.16.2025, wydanym
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 k.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy
o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 18 u.p.e.a., Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej: "Wojewódzki Inspektor Sanitarny", "organ II instancji"), utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela
z 27 stycznia 2025 r.
Organ II instancji, odnosząc się do ujętego w zażaleniu w punktach 1, 3 i 4 zarzutu w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i był wymagalny
w dniu wystawienia przez PPIS tytułu wykonawczego z 11 czerwca 2024 r.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z., jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania przez niniejszego postanowienia określa rozporządzenie z 27 września 2023 r., w szczególności Załącznik 1 do rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego.
Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych
do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, uwzględniając ich wiek, a Załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia, uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Wobec podnoszonych w uzasadnieniu zażalenia sformułowań o braku skuteczności komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) ustalającego Programu Szczepień oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 81/19
z 9 maja 2023 r., organ II instancji wskazał, że wobec wejścia w życie ww. rozporządzenia z 27 września 2023 r., straciły one na aktualności, a tym samym ich rozpatrywanie stało się bezprzedmiotowe.
Jak wyjaśnił organ II instancji, jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających
ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest aktualnych dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącej.
Podkreślił, że to nie rodzic ustala indywidualny kalendarz szczepień, a lekarz specjalista podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni konsultacyjnej ds. szczepień ochronnych lub lekarz sprawujący opiekę nad dzieckiem w POZ.
Organ II instancji zaznaczył, że mimo, iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że małoletni syn strony nie został poddany immunizacji od dnia narodzin, tj. od [...] marca 2019 r. Obowiązkowe szczepienia ochronne nie zostały także zrealizowane przez rodziców w późniejszym terminie, co wynika m.in. z zawartej w aktach sprawy Karty uodpornienia dziecka.
W Karcie małoletniego widnieje adnotacja: "Brak zgody na szczepienia".
W dokumentacji sprawy znajduje się m.in. pismo strony z 20 października
2024 r. skierowane do wierzyciela dotyczące m.in. wystąpienia nie pożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) u starszej siostry małoletniego. Organ II instancji zauważył, że syn strony nie został poddany immunizacji od dnia narodzin, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o podwyższonym ryzyku wystąpienia NOP u dziecka. Nie można zatem hipotetycznie przyjmować, iż podanie preparatu szczepionkowego mogłoby wywołać jakikolwiek problem zdrowotny
u dziecka, a korzyści z jego podania, w znaczący sposób przewyższają ryzyko wystąpienia NOP.
Odnosząc się do zawartych w aktach sprawy dokumentów, wskazujących
na czasowe odroczenia w 2019 r. wykonania szczepień ochronnych u małoletniego, m.in. ze względu na konieczność unormowania parametrów czerwonokrwinkowych, wystawione podczas wizyty w dniu 13 września 2019 r. (szczepienie odroczono do 20 września 2019 r.) oraz w dniu 4 października 2019 r. (szczepienia odroczono do 8 listopada 2019 r.), organ II instancji wyjaśnił, że czasowe odroczenie szczepień
u dziecka, nie jest równoznaczne z trwałymi przeciwskazaniami do szczepień,
ale czasowym ich wstrzymaniem (np. na okres rekonwalescencji po przebytej chorobie). W aktach sprawy brak jest dokumentacji potwierdzającej wystąpienie innych przeszkód do wypełnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Organ II instancji wskazał, że strona nie stawiła się do przychodni
w późniejszym terminie, w celu dokonania zaległej immunizacji u dziecka
i przeprowadzenia aktualnego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Podkreślił,
że brak stawiennictwa na badanie kwalifikacyjne, nie zwalnia od ciążącego obowiązku oraz również wskazuje na uchylanie się od jego realizacji.
Jak wskazał organ II instancji, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy
(m.in. karta uodpornienia dziecka wskazująca na brak jakichkolwiek wykonanych szczepień u małoletniego z adnotacją "Brak zgody na szczepienia", udokumentowana odmowa matki na wykonanie zaległych szczepień ochronnych, liczne kwartalne zgłoszenia od świadczeniodawcy wskazujące na brak uzupełniania szczepień u dziecka, a także zaświadczenia od lekarza, pisma informacyjne PPIS z 2 sierpnia 2023, upomnienie z 23 kwietnia 2023 r. – doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a.), przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego syna skarżącej, braku zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwwskazania
do szczepień, a także zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji
u dziecka w innej placówce, wskazuje wprost na świadome uchylanie się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych.
Według organu II instancji, brak jest podstaw do uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka skarżącej w zakresie szczepień wymienionych w tytule wykonawczym, bowiem obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisów polskiego prawa. Strona miała wystarczającą ilość czasu zarówno na stawienie się w przychodni celem wykonania zaległych szczepień ochronnych u małoletniego, jak również na przedstawienie dowodów świadczących o ewentualnej konieczności odroczenia szczepienia. W dniu wystawienia ww. tytułu wykonawczego, syn strony miał ukończone 5 lat i 2 miesiące
i nie miał wykonanych żadnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a obowiązek nałożony na skarżącą dotyczący dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydawania przedmiotowego tytułu i nadal istnieje.
W odniesieniu do kwestii wskazanych w pkt 3 zażalenia, w części dotyczącej naruszenia przepisów k.p.a., organ II nie zgodził się ze stanowiskiem strony i wskazał, że PPIS ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanej oraz istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania. Zostało to wyrażone szczegółowo w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
W nawiązaniu do punktu 5 zażalenia, organ II instancji wyjaśnił, że powołana
w tym punkcie kwestia nie może być rozpatrywana, ponieważ zawiera zastrzeżenia merytoryczne niemieszczące się w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do zastrzeżeń dotyczących ingerencji w autonomię jednostki, organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 68 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), natomiast art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że w demokratycznym państwie prawa, konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
B. S., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na powyższe postanowienie organu II instancji z 18 kwietnia 2025 r., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego postanowienia organu I instancji z 27 stycznia 2025 r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wydanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z rozporządzeniem
z 27 września 2023 r., poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł,
2) art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo
że rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
3) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw.
z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
4) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie,
że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd uznał, iż nie ma powodu, aby sprawę niniejszą rozpoznać na rozprawie. Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pisma procesowe zawierają sformułowane z przywołaniem przepisów prawa zarzuty, a także argumentację na ich poparcie, stanowisko skarżącej i organu zostało przedstawione w sposób jasny i klarowny, nie było zatem, w ocenie Sądu, podstaw do skierowania sprawy na rozprawę.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.)
w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów, nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wierzyciela wydane w sprawie egzekucji administracyjnej w odniesieniu do obowiązku poddania małoletniego syna skarżącej obowiązkowi szczepień ochronnych.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zgłoszony przez skarżącą zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ oddalił wniesiony zarzut.
Należy podkreślić, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej
w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność
za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2023 r., poz. 1545 ze zm., dalej: "u.p.p.r.p.").
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.z. zamieszczone w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.).
Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17
ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy
do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Niewątpliwie obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną
za wykonanie go przez zobowiązanego.
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z., urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17
ust. 9 u.z.z.z., do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią
lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p.r.p.,
o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r.
w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17
ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia.
Rozporządzenie to określiło:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;
3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;
4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;
5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;
6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;
7) wzory:
a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
b) książeczki szczepień,
c) karty uodpornienia;
8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;
9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;
10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.
Wskazane rozporządzenie w § 3 ust. 1, określa grupy osób obowiązanych
do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 rozporządzenia zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. W załączniku tym określono schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, zamieszczając w tabeli wykaz szczepień, liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei rozporządzenie dookreśla jedynie wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych.
Wbrew wywodom skarżącej, przepisy ww. rozporządzenia nie wykraczają poza delegację ustawową, wynikającą z art. 17 ust. 10 u.z.z.z., stosownie do której
to minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,
2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,
3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,
4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych,
5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5,
6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia,
7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu,
8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania,
9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania
- uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
W świetle treści tego przepisu za dopuszczalne należy uznać określenie w ww. rozporządzeniu terminów wymagalności poszczególnych szczepień, w tym wprowadzenie schematu szczepień w sposób określony w art. 17 ust. 10 pkt 2a u.z.z.z.
Pamiętać jednakże należy, że podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Z przepisów tych, jak i z innych obowiązujących źródeł prawa, w tym przepisów Konstytucji RP, nie wynika, aby przy egzekwowaniu obowiązku szczepień ochronnych organ miał obowiązek uwzględniać podnoszone przez skarżącą kwestie jak: bazowanie na dobrowolności szczepień i "świadomej zgody na wykonanie tej procedury medycznej", zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, badania zachorowalności, wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób
u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, obejmujący wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Sąd nie dostrzega wadliwości przedmiotowego rozporządzenia
z powodu nieuwzględnienia w nim aspektów podnoszonych przez skarżącą.
Zauważyć przy tym należy, że część wywodów skargi odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 u.z.z.z. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Wyrok ten był podstawą do zmian w przepisach u.z.z.z. dokonanych przez ustawodawcę. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono zaś w dniu 11 czerwca 2024 r. i doręczono go skarżącej
29 października 2024 r.
W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku (załącznik nr 1),
co oznacza, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa
w skardze, przestał stanowić podstawę do określenia kalendarza szczepień.
Nie ma więc racji skarżąca wywodząc, że obowiązek zaszczepienia dziecka dawkami szczepionek wskazanymi w tytule wykonawczym nie był wymagalny. Wymagalność tego obowiązku wynika bowiem wprost z przepisów ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego, a więc z przepisów powszechnie obowiązujących. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
Analiza zgromadzonej dokumentacji w sprawie potwierdza prawidłowość ustaleń organu, że syn skarżącej w dniu wystawienia tytułu wykonawczego z uwagi na osiągnięty wiek zobowiązany był do przyjęcia dawek szczepień obowiązkowych,
tj. wg schematu szczepienia przeciwko: gruźlicy; wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – I, II, III dawka szczepienia; błonicy, tężcowi, krztuścowi – I,II, III, IV dawka szczepienia; poliomyelitis – I, II, III dawka szczepienia; odrze; śwince; różyczce
– I dawka szczepienia. Z dokumentacji tej wynika, że skarżąca była wzywana do stawienia się z dzieckiem na szczepienie. Do strony była kierowana korespondencja w sprawie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom (pismo z 2 sierpnia 2023 r. oraz z 28 listopada 2023 r.) a także upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień (pismo z 23 kwietnia 2024 r.).
Zaznaczenia wymaga, że w wystawionym w dniu 11 czerwca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka. W podstawie prawnej wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych.
Pomimo upływu terminu podania poszczególnych dawek szczepionek określonych w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych, skarżąca nie poddała małoletniego syna wskazanym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie brak w dokumentacji zgromadzonej przez organ dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, jak również dokumentów potwierdzających aktualne zwiększone ryzyko wystąpienia u dziecka niepożądanego odczynu poszczepiennego. W przypadku syna skarżącej, wystąpiły jedynie czasowe odroczenia w 2019 r. w wykonaniu szczepień ochronnych, m.in. ze względu na konieczność unormowania parametrów czerwonokrwinkowych, wystawione podczas wizyty w dniu 13 września 2019 r. (szczepienie odroczono do 20 września 2019 r.) oraz w dniu 4 października 2019 r. (szczepienia odroczono do 8 listopada 2019 r.). Skarżąca nie stawiła się do przychodni w późniejszym terminie, w celu dokonania zaległej immunizacji u dziecka i przeprowadzenia aktualnego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Jak wskazuje się w judykaturze, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Raz jeszcze podkreślić należy, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2358/21; z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2334/20; z 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1960/19). Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiało stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego, a skarżąca sama również nie dostarczyła zaświadczenia potwierdzającego takie przeciwwskazania. Jednocześnie nie stawiając się na badanie kwalifikacyjne skarżąca zrezygnowała z możliwości ewentualnego ustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych syna.
Powyższe ustalenia świadczą o tym, że skarżąca uchylała się od obowiązku poddania syna szczepieniom, pomimo wezwania ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skargi, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy obowiązek zaszczepienia dziecka wygasł, a skarżąca podnosiła przy tym, że doszło do przedawnienia wskazanego obowiązku. Po pierwsze przedmiotowy zarzut został podniesiony po raz pierwszy w treści skargi. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w skardze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 marca 2021 r., III FSK 2889/21; z 31 maja 2022 r., III FSK 672/21, dostępne w CBOSA). Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 27 września 2023 r. wyznaczony został maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia u dzieci i młodzieży. W przypadku chorób wymienionych w tytule wykonawczym wystawionym wobec skarżącej jest to 19 rok życia (szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce). W przypadku szczepienia przeciwko gruźlicy, obowiązek ten istnieje do ukończenia 15. roku życia. Dziecko skarżącej znajduje się aktualnie w 6 roku życia, wobec czego obowiązek wykonania szczepień określonych w tytule wykonawczym jest nadal aktualny.
Wyjaśnić również trzeba, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie przedmiotowego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 3 września 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 415/25).
W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty zmierzające
do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.
Wyjaśnić przy tym należy, że zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 81/18, jak i po nim syn skarżącej podlegał obowiązkowemu szczepieniu.
Wbrew stanowisku skarżącej z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczepień ochronnych.
W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w sprawie. Wyniki ustaleń organ przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru szczepień ochronnych.
W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.
Nie można także podzielić argumentacji skargi, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31
ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka
i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeńi dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).
Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). Innymi słowy - materia dotycząca szczepień ochronnych
nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (por. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).
Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne,
a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności strony skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia
a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Bd 1408/23.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło