II SA/Sz 663/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata W. S. kwotę [...] ([...]) zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wójt Gminy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek I.J., decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o wymeldowaniu M.G. z lokalu położonego w miejscowości [...]. Od decyzji tej odwołał się M.G. wskazując, że decyzja ta oraz wyrok sądowy o jego eksmisji, naruszają prawa człowieka, albowiem w sprawie cywilnej orzekał asesor sądowy, zaś organ gminy nie uwzględnił jego sytuacji materialno-bytowej oraz stanu zdrowia. Zaprzeczył też jakoby odziedziczył po swojej mamie mieszkanie, gdyż jest to, zgodnie z wolą mamy, mieszkanie jego siostry. Zdaniem M.G., powinien on otrzymać mieszkanie socjalne. Wojewoda decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle art. 10 ust 2. ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu. Znaczenie w sprawie ma więc ustalenie, czy osoby wobec których toczy się postępowanie o wymeldowanie opuściły lokal, z którego mają zostać wymeldowane. I.J. składając wniosek o wymeldowanie M.G. z pobytu stałego przedłożyła postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym stwierdzające wykonanie w dniu [...] eksmisji M.G. z lokalu położonego w miejscowości [...]. W postanowieniu tym stwierdzono, że w lokalu nie ma żadnych ruchomości należących do skarżącego. Komornik wykonał eksmisję na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...], który nakazał opróżnienie lokalu w [...] i wydanie go powódce (I.J.) w stanie wolnym, stwierdzając ponadto, że pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Orzeczenie to zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności w dniu [...]. I.J., występując o wymeldowanie M.G., wskazała że opuścił on jej mieszkanie ok. półtora roku wcześniej, a więc jeszcze przed wykonaniem jego eksmisji z lokalu. I.J. wyjaśniła, że jest głównym najemcą lokalu w [...] M.G. przebywa w Zakładzie Karnym. Do Zakładu został zabrany z innej wioski na terenie gminy [...]. Natomiast skarżący poinformował, że w miejscu stałego zameldowania zamieszkiwał od 16 lat i zamierza do lokalu powrócić po odbyciu kary pozbawienia wolności, gdyż nie ma innego mieszkania. Wnioskował także o przydzielenie mu lokalu socjalnego. Zdaniem organu odwoławczego, ocena wyjaśnień M.G., w świetle zebranych dowodów, nakazuje stwierdzić, że podane przez niego fakty nie zmieniają zasadności poglądu, że opuścił lokal w [...], w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wojewoda stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że za równoznaczne z faktycznym opuszczeniem lokalu należy uznać opuszczenie lokalu w wyniku przeprowadzenia przez kompetentny organ (komornika sądowego) przymusowej eksmisji na podstawie tytułu wykonawczego (wyroki NSA z 6.10.2005 r. sygn. akt II OSK 65/05, z 5.10.2000 r. V SA 234/00). Wykonana eksmisja w sposób bezsporny potwierdza więc, iż nastąpiło opuszczenie lokalu przez osobę eksmitowaną. W niniejszej sprawie komornik sądowy wykonał czynności celem przymusowego0 opróżnienia lokalu, choć jednocześnie w trakcie tych czynności ustalił, że w lokalu tym nie ma żadnych rzeczy skarżącego, co może wskazywać, że już wcześniej wykonał on dobrowolnie wyrok sądu. Przeprowadzenie eksmisji potwierdziło zatem, że lokal w [...] nie stanowi już centrum życiowego M.G. Organ odwoławczy wskazał, że jedyną przesłanką jaka musi zostać spełniona, by osoba mogła być zameldowana na pobyt stały lub czasowy, jest zamieszkiwanie w danym lokalu. W niniejszej sprawie ustalono, że M.G. nie spełnia przesłanki zamieszkiwania w lokalu w [...] uzasadniającej odmowę wymeldowania. Bezsporne jest natomiast, iż spełnił przesłankę opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy. Powyższa decyzja została zaskarżona przez M.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją. Jego zdaniem, aby zostać wymeldowanym, trzeba opuścić miejsce pobytu stałego na ponad 3 miesiące. W więzieniu jest kilka lat, ale miał małe przerwy między wyrokami. W dniu [...] wyszedł na wolność, a z powrotem trafił do zakładu karnego [...] więc był na wolności dwa i pół miesiąca, co powoduje, że nie spełnia przesłanki wymeldowania. Skarżący nie zgodził się także z kwestią spadku po matce. Stwierdził także, że jego sytuacja jest trudna, nie ma gdzie mieszkać, jest chory i bez pieniędzy, a więc należy mu się mieszkanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Badając zgodność tego przepisu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, wskazał, że: "obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki." Ewidencja ludności służy zatem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Podkreślić należy, że choć w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest co do zasady spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, niemniej jednak z brzmienia cytowanego przepisu nie wynika wprost, by w każdym przypadku ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego było konieczne (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2398/10, lex nr 1123128). Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, w których ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, nie będzie wymagane. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z ustaleń organu, w rozpatrywanej sprawie wymeldowanie skarżącego było konsekwencją eksmisji przeprowadzonej przez komornika sądowego w wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, z którego wynika utrata uprawnienia do przebywania w lokalu położonego w [...]. Prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11, LEX nr 1216746; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, LEX nr 1145560; z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 788/07, LEX nr 498351). Dlatego też, nieistotne jest w takim przypadku badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego, wykonując niejako prawomocne orzeczenie sądu. Nie przebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (zob. wyrok WSA w Łodzi z 11 września 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 827/07). Wobec zarzutów skargi, jedynie na marginesie można wskazać, że orzekające w zakresie obowiązku meldunkowego organy administracji, jak również sąd administracyjny, nie są legitymowane do badania prawidłowości wydanego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję. Nie oceniają zatem także legalności wykonania przez komornika eksmisji. Opuszczenie lokalu jeszcze przed wykonaniem wyroku (dobrowolne) lub wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu ww. art. 15 ust. 2 ustawy, a w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu. Sąd uznał, iż rozpatrujące sprawę organy administracji zgromadziły wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który następnie został w decyzji omówiony i w sposób prawidłowy oceniony. Sytuacja odmienna, niewymeldowanie skarżącego z lokalu, powodowałaby fikcję prawną, iż osoba eksmitowana z lokalu pozostawałaby tam zameldowana, podczas gdy faktycznie w tym lokalu nie przebywa i nie może przebywać. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego na wstępie kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.