II SA/Sz 799/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. D. i M. D. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 7 marca 2024 r. nr WOA.7722.100.2023.RK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust.2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej "u.p.b.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "K.p.a.") postanowienie nr PINB.5160.9.2023.JZ, w którym nakazał M. D. i A. D. (dalej "skarżący") wstrzymanie robót budowlanych związanych z budową budynku obiektu wiaty - zadaszenia o wymiarach ca 6,85 x 9,2 m na nieruchomości przy ul. [...] w m. M. , na terenie działki znaczonej nr ew. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. Poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia wniosku o legalizację wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia obiektu wiaty - zadaszenia i wskazał sposób wyliczenia ww. opłaty. Organ I instancji podał, że został powiadomiony, iż skarżący na należącej do niego nieruchomości w M. na ul. [...] wybudował przedmiotową wiatę bez wymaganego pozwolenia budowę. W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniu 9 maja 2023 r. ustalono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości istnieje obiekt budowlany w postaci wiaty - zadaszenia o wymiarach ca 9,2 x 6,85 m o konstrukcji drewnianej z dachem wspartym na słupach drewnianych, umocowanych w gruncie za pomocą kotew. Konstrukcję dachu stanowią kantówki drewniane. Dach posiada obicie z desek i jest pokryty papą na deskowaniu. Zadaszenie obiektu usytuowane jest w odległości 0,4 m od granicy z działką nr [...] i w odległości ca 3,0 m od granicy z działką nr [...]. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt został ustawiony około dwa miesiące po rozebraniu podobnego obiektu, objętego nakazem rozbiórki PINB w G., tj. prawdopodobnie w 2020 r., bez uzyskania zezwolenia i pozwolenia na budowę. Organ I instancji podał, że szczegółowy opis przedmiotowego obiektu przedstawiono w protokole oględzin, stanowiącym załącznik do niniejszego postanowienia oraz na zdjęciach. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 u.p.b., nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m˛, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m˛ powierzchni działki. Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, gdyż przedmiotowa wiata przekracza powierzchnię 50 m˛ (powierzchnia po obrysie zadaszenia). Organ I instancji ustalił, że skarżący nie uzyskali pozwolenia na wybudowanie ww. obiektu. W przypadku wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę stosuje się art. 48 u.p.b. i organ I instancji na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ust. 2, 3 i 5 u.p.b. wstrzymał roboty budowlane oraz poinformował inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w którym m.in. zakwestionował pomiar obiektu. Według skarżącego, na podstawie posiadanych przez niego dokumentów powierzchnia wiaty wynosi 46 m˛. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie wydał w dniu 7 marca 2024 r. postanowienie nr WOA.7722.100.2023.RK, w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art.48 ust. 1 - 5 u.p.b. Organ odwoławczy wskazał, że z protokołu kontroli wynika, iż przedmiotowy obiekt stanowi wiatę, gdyż jest to zadaszenie wsparte na słupach. Organ odwoławczy podał, że na podstawie art. 28 u.p.b. przedmiotowa wiata na dzień jej wzniesienia wymagała pozwolenia na budowę, gdyż jej powierzchnia przekroczyła 50 m˛ (art. 29 ust. 2 pkt 2 u.p.b.). Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu, zatwierdzonego uchwałą nr XII/114/07 Rady Miejskiej w T. z dnia 26.10.2017 r. ze zmianami, działka nr [...] położona jest na terenie przeznaczonym na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (§ 32 i § 37 - teren elementarny o symbolu w planie: MM/MN.B.11). Organ odwoławczy wyjaśnił, że zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia przysługiwałoby skarżącym jedynie w przypadku zachowania parametru powierzchni zabudowy wiaty do 50 m˛, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy podał, że przesłanką wstrzymania budowy zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b. jest wybudowanie przedmiotowego obiektu bez uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. W sprawie nie było sporne, że skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy wskazał, że zadaszenie przedmiotowej wiaty stanowi figurę geometryczną, składającą się z prostokąta o bokach 6,85 m i 9 m oraz trapezu o ścianach równoległych o długości 6,85 m i 3,7 m i o wysokości 1,2 m, zatem ww. zadaszenie posiada powierzchnię 61,13 m˛, gdyż jej głównym elementem wiaty jest dach. Powierzchnia ta przekracza 50 m˛, która określona jest dla wiat, które mogą być wznoszone bez pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia. Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż powierzchnię zabudowy wiaty należy liczyć po obrysie jej dachu. Organ odwoławczy podkreślił, że pogląd ten podzielił WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 31 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 204/17 w przedmiocie rozbiórki uprzednio istniejącej na ww. działce wiaty o pow. 63 m˛. Powyższy wyrok utrzymał w mocy NSA wyrokiem z dnia 11 września 2019 r. o sygn. akt II OSK 2523/17. Sądy obu instancji nie zaakceptowały wyliczenia przedstawionego przez geodetę, że wiata posiadała powierzchnię 46 m˛. Organ odwoławczy podał, że mapa inwentaryzacji geodezyjnej z 2017 r., jak i dokument z Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny, na który powołuje się skarżący, iż wiata posiada powierzchnię 46 m˛ nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie, bowiem dotyczą uprzednio postawionej wiaty, która według skarżącego została rozebrana. Organ odwoławczy podał, że w sentencji decyzji organu I instancji, organ nieprawidłowo użył sformułowania "budowa budynku obiektu wiaty", lecz w ocenie organu odwoławczego, nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że sprawa obiektu letniskowego – przyczepy kempingowej powinna być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Skarżący złożyli skargę na ww. postanowienie, w którym wnieśli o uchylenie postanowień wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie: 1. art. 29 ust. 1 pkt 2c u.p.b., przez niezasadne utrzymanie w mocy błędnego postanowienia organu I instancji,, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny winien prowadzić do wniosku, iż wiata posadowiona na działce stron ma powierzchnię zabudowy nie przekraczającą 50 m˛, a zatem zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b. jest obiektem nie wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia; 2. art. 7 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bez uwzględnienia słusznego interesu obywateli, co skutkowało niezasadnym uznaniem, iż w/w obiekt jest wiatą o powierzchni zabudowy większej niż 50 m˛, podczas gdy prawidłowo ustalona powierzchnia zabudowy wynosi 47 m˛, a zatem zgodnie z normą art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b. budowa przedmiotowego obiektu nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia; 3. art. 77 § 1 K.p.a., przez brak rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co skutkowało niezasadnym ustaleniem powierzchni przedmiotowego obiektu większej niż 50 m˛, podczas gdy prawidłowo ustalona powierzchnia zabudowy wynosi 46,39 m˛, a zatem zgodnie z normą art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b., obiekt nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia; 4. art. 80 K.p.a., przez złamanie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny w sposób dowolny, skutkujący błędnym obliczeniem powierzchni zabudowy przedmiotowego obiektu; 5. art. 8 K.p.a. i 11 K.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa i brak należytego, dogłębnego wyjaśnienia stronie, dlaczego powierzchnia zabudowy przedmiotowego obiektu wina być liczona wedle powierzchni dachu, zamiast po krawędzi słupów. Do skargi załączono nowy dowód w postaci mapy inwentaryzacji powykonawczej wiaty sporządzonej przez uprawnionego geodetę w dniu 21.03.2024 r., z której wynika, że powierzchnia wiaty wynosi 46,39 m˛. Zarzuty skargi zostały uszczegółowione w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór dotyczy wstrzymania robót budowlanych na skutek ustalenia przez organ administracji, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez pozwolenia na budowę. Organy stoją na stanowisku, że przedmiotowa wiata posiada powierzchnię powyżej 50 m˛ i jej wzniesienie wymagało uzyskania przez inwestorów pozwolenia na budowę. Według skarżących, przedmiotowa wiata posiada powierzchnię mniejszą, tj. 46 m˛ i dla jej wybudowania brak było podstaw do wystąpienia przez nich o wydanie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia (art. 46 ust. 2 u.p.b.). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 46 ust. 3 u.p.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 46 ust. 5 u.p.b.). W prawie budowlanym brak jest definicji legalnej wiaty. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że jest to konstrukcja lekka, która służy jako osłona przed warunkami atmosferycznymi. Wiata może być otwarta lub częściowo zamknięta, z jednej lub kilku stron. Podstawową jej cecha jest oparcie dachu na słupach, które wiążą obiekt z gruntem (por. wyroki NSA z: 16 lutego 2016 r. sygn. II OSK 1481/14; 7 czerwca 2017 r. sygn. II OSK 575/17; 26 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1091/18; 24 września 2019 r. sygn. II OSK 2266/18; 24 listopada 2020 r. sygn. II OSK 1973/20; 18 stycznia 2024 r. sygn. II OSK 2083/22). Powierzchnię zabudowy wiaty mierzy się po zewnętrznym obrysie słupów lub ścian, gdyż elementy te bez zadaszenia nie stanowiłyby wiaty jako całości. Liczenie powierzchni zabudowy wiaty po krawędzi ścian bądź słupów, w ocenie Sądu, prowadziłoby do obejścia prawa (por. wyrok NSA z 11 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2523/17; wyrok WSA w Krakowie z 31 października 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 919/16, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 306/21). Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2c u.p.b., obowiązującego w 2020 r., kiedy to według skarżącego wybudowano wiatę, nie wymagała pozwolenia na budowę – budowa wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m˛, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m˛ powierzchni działki. Przepis ten jest zbieżny z obecnie obowiązującym art. 29 ust.2 pkt 2 u.p.b., zgodnie z którym, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m˛, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m˛ powierzchni działki. Jak wynikało z akt, w tym oświadczenia skarżącego, na wybudowanie przedmiotowej wiaty nie uzyskał on ani pozwolenia na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia jej budowy. Zdaniem Sądu, organy administracyjne w sposób prawidłowy ustaliły powierzchnię wiaty, której wybudowanie wymagało uzyskania przez skarżących pozwolenia na budowę. Powoływanie się przez skarżącego w toku postępowania na kopię wyciągu z mapy inwentaryzacji powykonawczej z 2017 r. i kopię mapy z projektem podziału nieruchomości działki nr [...], wykonanej dla Sądu Rejonowego w G. (dokumenty w aktach sprawy) nie miało znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, gdyż dotyczyły one obiektu, który według samego skarżącego został rozebrany. Dowód w postaci mapy inwentaryzacji powykonawczej sporządzony przez geodetę w dniu 21 marca 2024 r. nie mógł być uwzględniony przez Sąd, ani tym bardziej przez organ administracyjny, bowiem powstał on już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Wskazać należy, że postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. otwiera postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowalnej. Czy będzie ono kontynuowane zależy tylko i wyłącznie od woli skarżących. W ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organy zebrały materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Okoliczność, że skarżący nie podzielają stanowiska organów administracyjnych nie świadczy o naruszeniu przez te organy przepisów postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.