I SA/Wa 1020/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi U. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez C. T. H. P. E. "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], oznaczonego jako część o pow. [...] m2 działki ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu [...] marca 2016 r. Prezydent [...] decyzją nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez C. T. H. P. E. "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], oznaczonego jako część o powierzchni [...] m2 działki ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działki ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...]oraz prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał m.in., że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1991 roku C. T. H. P. E. [...] zwróciła się o nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W chwili obecnej przepis ten odpowiada art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Z ewidencji gruntów wynika, że na działce [...] znajdują się cztery budynki. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przekazał decyzję o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. w sprawie wykonania robót budowlanych związanych z adaptacją III piętra budynku magazynowego wydaną na rzecz [...] B. Z. S. T.. Nie przekazano natomiast pozwoleń na budowę budynków znajdujących się na działce ew. nr [...]. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem stacji [...]. Budynek został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę znak [...] z dnia [...] października 1973 r. udzielającej pozwolenia na budowę stacji [...] wolnostojącej wydanej dla B. Z. S. T. [...]. Aktualnie ww. działka jest przedmiotem umowy dzierżawy zawartej pomiędzy [...] a [...]. Z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak jest decyzji w przedmiocie przekazania w zarząd lub użytkowanie gruntu położonego przy ul. [...], organ I instancji podjął działania w celu odnalezienia takowych dokumentów, które potwierdziłyby istnienie prawa zarządu do gruntu w dniu 5 grudnia 1990 roku. Organ I instancji wystąpił do Archiwum Państwowego [...], Archiwum Akt Nowych, Biura Organizacji Urzędu [...], Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Skarbu Państwa i [...] Urzędu Wojewódzkiego z zapytaniem czy są w posiadaniu dokumentów, które potwierdzałyby istnienie zarządu. Archiwa i instytucje w odpowiedzi wskazały, że nie posiadają przedmiotowych dokumentów. W dniu [...] października 2014 r. organ I instancji wystąpił do pełnomocnika "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji o dostarczenie dokumentów: decyzji o przekazaniu gruntu objętego wnioskiem w zarząd, decyzji o przekazaniu gruntu w użytkowanie wydanej przed dniem 1 sierpnia 1985 r., decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością lub z tytułu użytkowania nieruchomości, w której jest wskazana konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania lub zarządu, ponadto organ wezwał także do przedłożenia innych dokumentów. Powyższe dokumenty nie zostały dostarczone. Organ I instancji stwierdził, że nie zostały odnalezione ani strona nie dostarczyła dokumentów, które potwierdzałyby, że grunt objęty wnioskiem znajdował się w dacie 5 grudnia 1990 r. w zarządzie C. T. H. P. E. "[...]" w [...]. Dodatkowo w ocenie organu I instancji z żadnego dokumentu w aktach sprawy, nie wynika, aby dokument potwierdzający prawo zarządu w ogóle został wydany. W ocenie organu I instancji ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami miastach i osiedlach nie dawała możliwości, aby nabyć tytuł prawny do gruntu w sposób dorozumiany. Procedura nabycia tegoż tytułu miała charakter sformalizowany, prawo użytkowania można było nabyć w drodze decyzji administracyjnej, przez przekazanie prawa do gruntu pomiędzy jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy cywilnej. Natomiast Spółka nie legitymowała się żadnym dokumentem (ani decyzją ani umową) w przedmiocie nabycia prawa użytkowania. Zdaniem organu I instancji Zarządzenie Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955 r. nie jest dokumentem, na podstawie którego można stwierdzić prawo zarządu do gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. - w odniesieniu do przepisów prawa. Dalej organ I instancji odniósł się szeroko do pominięcia dowodów z zeznań świadków czy oświadczeń stron przy wydawaniu decyzji, wskazując, że w/w dowody mogą zostać dopuszczone i przeprowadzone przez organ, jednakże jedynie wtedy kiedy prawo zarządu lub użytkowania zostało w sposób pewny przesądzone w materiale dowodowym, lecz nie zachowały się dokumenty, które potwierdzają tę okoliczność. Zatem zeznania świadków i stron nie mogą stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu, lecz dowód uzupełniający. Ponadto organ I wskazał, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - rejon ulicy [...], uchwalonym przez Radę Miasta [...] Uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 roku. Zgodnie z planem działki znajdują się na terenie oznaczonym symbolami [...] (zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna lub usługi), [...] (usługi lub zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna), [...] (ul. [...], ul. [...]),[...] (ul. [...]), ul. [...] przebiega przez północną część działki ew. nr [...] natomiast ul. [...] przez południową część działki ew. nr [...]. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że w stosunku do części działki nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z nieruchomości oznaczonej hip. jako [...] nr [...] zostały zgłoszone roszczenia na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabycia własności oraz prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich. W dniu [...] kwietnia 2016 r. [...] Sp. z o.o. w likwidacji reprezentowana przez A. K. wniosła odwołanie od w/w decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 roku, podnosząc, że organ I instancji wydając rozstrzygnięcie, naruszył następujące przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru dowodzenia na wnioskodawcę i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny dowodów i ustalenie, że wnioskodawca nie udokumentował przysługiwania prawa zarządu nieruchomością, podczas gdy prawo to wynikało z dokumentu Zarządzenia Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955 roku, a fakt przysługiwania prawa zarządu wynikał również z protokołu przekazania majątku. - art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przesłuchania lub odebrania oświadczeń od świadków zawnioskowanych przez wnioskodawcę (M. C., R. K. i K. Z.), co doprowadziło do odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, podczas gdy świadkowie posiadali wiedzę w przedmiocie istnienia dokumentu świadczącego o przysługiwaniu prawa zarządu nad nieruchomością (protokół przekazania majątku) i stanowiącego podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego; - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, co w szczególności doprowadziło do uznania, że Zarządzenie z 1955 roku nie dokumentowało prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy i nie było dopuszczalne przeprowadzenie dowodu ze świadków, podczas gdy z analizy Zarządzenia z 1955 r. wynikało, że dokumentuje ono przyznanie prawa zarządu nieruchomością, a możliwość przeprowadzenia dowodu ze świadków wynika z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu; - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu kwestii podniesionych w piśmie spółki z dnia 07 marca 2016 roku w sytuacji, gdy przedstawiało ono istotne dla sprawy fakty i argumentację; - art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i wydanie innego rozstrzygnięcia w sytuacji, aniżeli w sprawie poprzednio rozstrzyganej o tożsamym stanie faktycznym; - art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1, 8 oraz 9 oraz ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 roku o przedsiębiorstwach państwowych, art. 10, 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez stwierdzenie, że C. T. H. P. E. "[...]" w [...] nie posiadała w dniu 05 grudnia 1990 roku w zarządzie spornej nieruchomości, a w szczególności, że zarządzenie z 1955 roku nie stanowiło dokumentu potwierdzającego przysługiwanie poprzednikowi prawnemu Wnioskodawcy prawa zarządu nieruchomością podczas gdy w świetle obowiązującego w 1955 roku stanu prawnego Zarządzenie to przyznawało poprzednikowi prawnemu spółki prawo odpowiadające treścią prawu zarządu albo użytkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze W [...] przyjęło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. W myśl art. 206 przedmiotowej ustawy, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu konstatuje, iż właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno- zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyj nym i. 2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. 3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. 4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2. Organ podkreślił, że art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również wyżej powołane przepisy rozporządzenia wskazują na wagę, ale i zasadnicze znaczenie w prowadzonym postępowaniu środków dowodowych, jakimi są dokumenty. Użycie przez ustawodawcę w treści art. 206 omawianej ustawy sformułowania "...dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach " nie jest więc zabiegiem przypadkowym. Konsekwencją zmian ustrojowych, dokonanych po zakończeniu drugiej wojny światowej, było bowiem obowiązywanie zasady jedności własności państwowej, sformułowanej następnie w art. 128 § 1 k.c., zgodnie z którą państwo było właścicielem całego mienia państwowego, zachowując w stosunku do niego pełnię uprawnień, niezależnie od tego, w czyim zarządzie mienie to się znajdowało. Uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów - w tym przedsiębiorstw państwowych określane były "zarządem i użytkowaniem", " zarządem operatywnym ", lub " zarządem ", którego istotę unormowano następnie w art. 128 § 2 k.c. Przekazywanie mienia państwowego, a w szczególności nieruchomości (gruntów) - najpierw w użytkowanie, a potem w zarząd przedsiębiorstwom państwowym następowało na różnych podstawach, przewidzianych szczegółowo w przepisach i miało każdocześnie charakter sformalizowany. We wszystkich tych wypadkach zachowanie właściwej, przewidzianej w przepisach formy, stanowiącej o ważności czynności, warunkowało powstanie po stronie przedsiębiorstwa państwowego prawa użytkowania lub zarządu nieruchomości, zaś w sytuacji niezachowania wymogów wynikających z przepisów, podmiot władający nieruchomością był wyłącznie jej posiadaczem. Analiza § 4 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 1998 r., a także regulacji dotyczących prawa użytkowania lub zarządu (między innymi: dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - t.j. z 1952 r. Dz. U. Nr 4, poz. 31; ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j. z 1961 r. Dz. U. Nr 18, poz. 94; rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych - t.j. z 1970 r. Dz. U. Nr 28, poz. 225; ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz. U. Nr 32, poz. 159; rozporządzenia Rady Ministrów z 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej - Dz. U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Dz. U. Nr 22, poz. 99) wskazuje, że przepis ten uwzględnia obowiązujące na przestrzeni czasu przepisy i zasady, podając katalog aktów, mogących w rożnych okresach prowadzić do powstania po stronie przedsiębiorstwa prawa użytkowania lub zarządu nieruchomości, względnie stanowić dokonane we właściwych procedurach pośrednie potwierdzenie istnienia takich praw. Z uwzględnieniem tychże regulacji określono w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu nadto konkretne wymogi, co do koniecznej treści niektórych dokumentów. Organ odwoławczy podkreślał, że Spółka zarzucała organowi I instancji brak właściwej interpretacji treść zarządzenia z dnia 16 grudnia 1955 roku wydanego przez Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą B. Z. S. T. Według odwołującej z treści tegoż dokumentu wynika, że przysługiwało jej poprzednikowi prawnemu prawo zarządu, gdyż na mocy tego zarządzenia zostało przydzielone do prowadzenia: B. Z. S. T. i L. E. - [...], ul. [...] oraz C. S. S. R. i T. - [...], ul. [...] pozostająca dotychczas na zasadach rozrachunku gospodarczego - § 10 tegoż zarządzenia. W ocenie Kolegium z powyższego zapisu w żaden sposób nie wynikało, aby doszło do przekazania konkretnej nieruchomości. Zarządzenie w swej treści takiej informacji nie zawierało. Za takie oznaczenie z pewnością nie można uznać wskazania lokalizacji B. czy C. S. S. R. i T., o czym mowa w § 10 powyższego zarządzenia. Powyższy zapis w ocenie Kolegium odnosił się do przydzielenia do prowadzenia budynków bądź magazynów, ale nie oznaczał formalnego przekazania nieruchomości. Odwołująca zarzucała, że organ I instancji zbyt lakonicznie odniósł się do treści zarządzenia z 1955 roku, jednakże organ I instancji skonstatował, że przedmiotowe zarządzenie nie stanowiło dokumentu na podstawie, którego można wykazać prawo zarządu bądź użytkowania nieruchomością. Organ odwoławczy wskazał, że pojęcie "nieruchomość" ma określone znaczenie w języku prawnym a jego definicje zawiera przepis art. 46 k.c. Legalną definicję nieruchomości gruntowych zawarto również w art. 4 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości gruntowej - należy przez to rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. Oznaczenie nieruchomości może również nastąpić przez podanie numeru księgi wieczystej, liczby porządkowej lub oznaczeń używanych w katastrze (ewidencji gruntów). Zatem oznaczenie nieruchomości musi jednoznacznie zawierać w opisie wskazanie na grunt, jego dokładną lokalizację, powierzchnię oraz inne dane identyfikujące konkretną części powierzchni ziemi, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 roku, sygn. akt: I OSK 1050/11). Z powyższych względów Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że zarządzenie z dnia 16 grudnia 1955 roku, nie spełniało wymogu stawianego przez § 4 ust. 1 wskazywanego powyżej rozporządzenia, ponieważ nie zawierało w swej treści jakiegokolwiek oznaczenia nieruchomości, która miała zostać przekazana w zarząd. Wskazanie jedynie na B. czy C. S., bez konkretnego oznaczenia nieruchomości poza adresem, jest niewystarczające i wskazuje na przydzielenie do prowadzenia jedynie budynków posadowionych na gruncie nie zaś na przekazanie gruntu. W podobnej sprawie szeroko wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 sierpnia 2012 roku, sygn. akt: I OSK 1050/11. Organ wskazał, że pomimo tego, iż w dacie wydania Zarządzenia przez Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego tj. w dniu 16 grudnia 1955 roku nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie oznacza to, że powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie stawiały wymogów w zakresie przekazywania nieruchomości pomiędzy przedsiębiorstwami państwowymi. W powoływanym przez odwołującą dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w art. 3 ust. 1 wskazano "Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź osób prawnych wymienionych w art. 2 lub znajdujące się w ich zarządzie bądź użytkowaniu niezbędne do realizacji narodowych planów gospodarczych będą przekazywane właściwym wykonawcom tych planów na własność bądź w zarząd lub użytkowanie". Z kolei w ust. 2 znajduje się zapis, iż "Rada Ministrów w drodze Rozporządzenia ustali zasady przekazywania nieruchomości, tryb postępowania, właściwość władz w tych sprawach oraz zasady rozliczenia". Zgodnie z treścią Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych przekazanie w zarząd bądź użytkowanie następuje na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego bądź w formie umowy zawartej we właściwej formie prawnej. Dodatkowo jak wynika z treści tegoż Rozporządzenia przekazanie następuje na wniosek podmiotu realizującego plany gospodarcze. Dalej w Rozporządzeniu wskazano, że odpis protokołu zdawczo - odbiorczego lub umowy w sprawie przekazania nieruchomości wykonawca przesyła do wiadomości właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wojewody (Prezydenta [...]). Zatem jeżeli doszłoby do formalnego przekazania nieruchomości to w/w dokument winien zachować się w zasobach organów, do których wystąpił organ I instancji z wnioskiem o przesłanie dokumentacji. Jak twierdzi odwołująca taki dokument zaginął i odwołująca nie dysponuje nim. Powyższe nie powoduje jednak utraty tegoż dokumentu także przez organy. W ocenie Kolegium gdyby protokół zdawczo - odbiorczy został sporządzony zachowałby się w archiwach państwowych lub archiwach organów. Zatem niezależnie od obowiązujących przepisów, przekazanie nieruchomości w zarząd lub użytkowanie następowało w sposób formalny przepisany prawem, a nie w sposób dorozumiany. Organ podkreślił, że na przestrzeni lat poprzednik prawny odwołującej nie nabył także prawa użytkowania, które przekształciłoby się w prawo zarządu. Przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie stwarzały możliwości uzyskania tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania w sposób dorozumiany. Nabycie prawa użytkowania mogło nastąpić jedynie w przepisanej prawem formie tj. w drodze decyzji administracyjnej, przez przekazanie prawa do gruntu pomiędzy jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy. Przekazanie nieruchomości w użytkowanie lub potem w zarząd miało charakter sformalizowany. Spółka zaś takim dokumentem nie dysponuje, tym samym nie spełniła wymogu § 4 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z 1998 roku. Kolegium stało na stanowisku, że w związku z faktem, iż nie doszło do przekazania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie na mocy Rozporządzenia z 1955 roku, nie mogło dojść także do przejścia w użytkowanie nieruchomości na mocy art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku, na co wskazuje pełnomocnik Spółki. Wprawdzie pełnomocnik Odwołującej wskazuje na art. 37 tejże ustawy, jednak z treści odwołania wynika, że zamiarem było posłużenie się brzmieniem art. 38. Konsekwencją powyższego jest brak uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania w prawo zarządu zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Aby wywód odwołującej był w tym zakresie skuteczny musiało dojść do przekazania nieruchomości we właściwy sposób. W związku z faktem, że żadne dokumenty nie zachowały się powyższa konstatacja odwołującej jest nieuprawniona. Chybione są także zarzuty naruszenia art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami i § 4 ust. 1 pkt 8 oraz 9 ww. rozporządzenia. Zgodnie z brzmieniem § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z 1998 r., właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwal komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości. W Zarządzeniu z 1955 roku w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą B. Z. S. T. brak jest oznaczenia nieruchomości. W § 10 zarządzenia wskazano tylko - przydzielone do prowadzenia: B. Z. S. T. i L. E. - [...], ul. [...] oraz C. S. S. R. i T. - [...], ul. [...]. Podkreślić wypada, że przydzielenie/przekazanie B. czy C. S., w czasie gdy obowiązywała zasada jedności własności państwowej, nie musiało automatycznie wiązać się z przekazaniem jakiegokolwiek prawa do gruntu. To dwie zupełnie odrębne rzeczy. Skoro zaś przedmiotowe zarządzenie z 1955 roku nie określało przekazywanej nieruchomości, to nie mogło stanowić dokumentu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 omawianego rozporządzenia. Na podstawie ww. zarządzenia przydzieleniu podlegało jedynie prowadzone na nieruchomościach B. i C. S. S. R. i T., a nie nieruchomość. Stąd także przepis § 4 ust. 1 pkt 9 omawianego rozporządzenia nie mógł mieć w ogóle zastosowania, gdyż odnosi się on do przekazania przed 1985 r. nieruchomości (a nie S. czy też B.). Skoro nie było w świetle wskazanych przepisów jakiegokolwiek dowodu, z którego można by wyprowadzić istnienie prawa użytkowania do spornej działki, to nie można było mówić o nabyciu przez to przedsiębiorstwo - z mocy art. 80 ust. 1 ustawy gruntowej z 1985 roku prawa zarządu. Kolegium wskazało, że słuszne są zatem wywody organu I instancji w tym zakresie. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r. I OSK 929/09)". Organ wskazał, że odwołująca zarzuca także naruszenie przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru dowodzenia na wnioskodawcę i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa, podczas gdy to na organie spoczywa obowiązek podejmowania czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Natomiast, organ I instancji w toku postępowania występował do wielu instytucji (pismem z dnia [...] grudnia 2014 roku) w celu ustalenia istnienia dokumentów potwierdzających prawo zarządu nieruchomością. Dodatkowo również wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednakże pomimo bardzo czynnej postawy i współdziałania z organem, nie przedłożył dokumentu, który świadczyłby o istnieniu prawa zarządu w dacie 5 grudnia 1990 roku. Organ w toku postępowania ustalał także czy osobom trzecim nie przysługują żadne roszczenia do gruntu, co do którego miałoby zostać stwierdzone nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa. Materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie jest bardzo obszerny i w ocenie Kolegium wystarczający do rozstrzygnięcia. Z pewnością nie można zarzucić organowi I instancji, że przerzucił ciężar dowodu na odwołującą. W aktach sprawy znajduje się szereg pism, które świadczą o czynnym udziale organu I instancji w postępowaniu. Oczywiste jest, że organ był uprawniony do zobowiązania odwołującej do przedłożenia dokumentów, z których wywodzi ona skutki prawne. Akta sprawy są bardzo obszerne, zachowały się dokumenty z lat pięćdziesiątych i późniejszych, zatem są pełne podstawy, aby sądzić że innych dokumentów nie było. Natomiast bezsprzecznie organ I instancji takich dokumentów poszukiwał w zasobach właściwych instytucji jak również w zasobach odwołującej. Odwołująca zarzucała, że organ I instancji nie dopuścił i nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie przesłuchania świadków M. C., R. K. i K. Z., którzy to świadkowie w ocenie odwołującej mieli szeroką wiedzę na temat przekazania nieruchomości gruntowej przy ul. [...] w zarząd oraz w przedmiocie sporządzenia protokołu przekazania majątku, w którym przedmiotowa nieruchomość widniała. Kolegium, w kontekście twierdzeń odwołujące, podkreślało że z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, aby protokół przekazania majątku kiedykolwiek powstał. Z akt sprawy nie można wywieść, aby którykolwiek z szeregu organów do których zwracał się w toku postępowania organ I instancji miał wiedzę na temat jego istnienia. Organy mają swobodę w ocenie dowodów i prowadzeniu postępowania dowodowego. Oczywiście zadaniem organu jest dążenie do prawdy obiektywnej i jak najszersze gromadzenie materiału dowodowego, wszakże przy pełnej swobodzie jego oceny i koncentracji. Skoro w niniejszej sprawie nie istnieje żaden dokument potwierdzający, że został sporządzony protokół przekazania majątku pomiędzy jednostkami, to zeznania świadków w kontekście art. 200 i 206 u.g.n. byłyby dowodem niezwykle subiektywnym. Należy mieć na uwadze, że organ swobodnie ocenia dowody w postępowaniu administracyjnym. Rzeczywiście w zakresie oświadczeń C., K. i Z. organ I instancji nie zajął stanowiska. Jednakże treść tych oświadczeń nie daje podstaw do zastąpienia treści dokumentów oświadczeniami bądź zeznaniami świadków. Organ decydując się na dopuszczenie jakiegoś dowodu ma na względzie jego walor dowodowy, ale i fakt czy będzie miał on charakter obiektywny. W związku z faktem, że organ I instancji szeroko przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia dokumentacji potwierdzającej istnienie prawa zarządu (także prawa użytkowania) w dniu 5 grudnia 1990 roku, nie było konieczności dopuszczania dowodu z zeznań świadków - skoro i tak w aktach znajdowały się ich oświadczenia. W kontekście powyższych ustaleń, nie można zarzucić organowi, że nie dążył do ustalenia prawdy obiektywnej. W ocenie Kolegium organ w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. Wystąpił do wielu instytucji z prośbą o nadesłanie dokumentów stanowiących. Wszystkie instytucje zgodnie odpowiedziały, że nie posiadają w swoich zasobach dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu bądź użytkowania gruntu przez C. T. H. P. E. "[...]" w [...]. Powyższe spowodowało, że zeznania świadków miałyby charakter całkowicie samodzielny w zakresie istnienia dokumentu - protokołu przekazania majątku, podobnie jak oświadczenia złożone uprzednio przez tychże świadków, a znajdujące się w aktach sprawy. Kolegium wskazało, że w przypadku gdyby jakikolwiek dokument znajdujący się w aktach sprawy, wskazywał chociażby pośrednio, że taki protokół istniał, ale nie zachował się do czasu orzekania, wtedy rzeczywiście postępowanie dowodowe byłoby obarczone wadą, gdyż świadkowie rzeczywiście powinni zostać na tę okoliczność przesłuchani. Jednak w sytuacji przeciwnej mającej miejsce w tej sprawie, Kolegium podziela pogląd, że przeprowadzenie tegoż dowodu z zeznań świadków było nieuzasadnione. Kolegium wskazało, że bezzasadny okazał się też zarzut naruszenia § 4 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Żaden ze wskazanych w § 4 ust. 1 dokumentów nie został złożony do akt sprawy przez stronę skarżącą, ani też nie stwierdzono jego istnienia z urzędu, pomimo że organ występował do różnych instytucji o nadesłanie takich dokumentów w związku z toczonym postępowaniem. Jak słusznie wskazał organ I instancji § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia dopuszcza dokonywanie ustaleń na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym wyłącznie w sytuacjach, gdy wymienione w ust. 1 dokumenty istniały w przeszłości, lecz nie zachowały się do czasu orzekania. W niniejszej sprawie stosowne dokumenty nigdy nie zostały wydane i dlatego nie było możliwości dokonywania ustaleń faktycznych na podstawie osobowych źródeł dowodowych. W ocenie Kolegium również zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i wydanie innego rozstrzygnięcia w sytuacji, aniżeli w sprawie poprzednio rozstrzyganej o tożsamym stanie faktycznym był chybiony. Przez 17 lat ewoluowało orzecznictwo, powstały liczne poglądy doktryny, zatem nie można przenosić orzeczenia z 1999 roku na grunt rozpoznawanej sprawy. Kolegium stało na stanowisku, że w przypadku podobnego stanu faktycznego i prawnego orzeczenia nie mogą być odmienne, jeśli zapadają w jednym czasie. Upływ prawie 20 lat, nie spełnia tegoż kryterium. Na marginesie powyższych rozważań Kolegium wskazało, że rację ma odwołująca w zakresie błędnie przyjętych przez organ I instancji negatywnych przesłanek do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego zgodnie z art. 200 ust. 4 u.g.n. Organ I instancji wskazał, że teren dla nieruchomości położonej przy ul. [...] objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - rejon ulicy [...], uchwalonym przez Radę Miasta [...] Uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 roku. Zgodnie z planem działki znajdują się na terenie oznaczonym symbolami [...] (zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna lub usługi), [...] (usługi lub zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna), [...] (ul. [...], ul. [...]),[...] (ul. [...]), ul. Projektowana przebiega przez północną część działki ew. nr [...]natomiast ul. [...] przez południową część działki ew. nr [...]. W związku z przeznaczeniem tegoż terenu pod drogi nastąpiło wyłączenie nieruchomości z obrotu prawnego i nie ma możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Powyższe rozumowanie organu I instancji nie jest słuszne. Działka nr [...] w części znajduje się obrębie ulicy [...] i [...], jednakże brak jest uchwały Rady [...] w sprawie zaliczenia tej drogi do kategorii dróg gminnych, co czyniłoby ją drogą publiczną. W przypadku zakwalifikowania Uchwałą Rady [...] ulicy do kategorii dróg gminnych, będzie ona spełniała przymiot drogi publicznej, a tym samym zostanie wyłączona z obrotu prawnego. Dopiero w takiej sytuacji możliwe będzie w tym zakresie odmówienie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Warszawie wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzucała: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1.1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego przez Organ II instancji i ograniczenie się do oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez Organ I instancji pomimo obowiązku rozpatrzenia przez Organ II instancji sprawy w jej całokształcie i, w razie potrzeby, przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego; 1.2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że: protokół zdawczo-odbiorczy nieruchomości nie został sporządzony, gdyż jeśli byłby sporządzony, to by się zachował. Istnieją pełne podstawy do przyjęcia, że nie istniały inne dokumenty dotyczące nieruchomości poza tymi zachowanymi i znajdującymi się w aktach sprawy a w aktach sprawy nie znajduje się jakikolwiek dokument wskazujący na istnienie protokołu zdawczo-odbiorczego Nieruchomości. Nie doszło do formalnego przekazania nieruchomości w zarząd bądź użytkowanie, a skarżąca była jedynie posiadaczem nieruchomości. Podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że istniały również inne dokumenty dotyczące nieruchomości, które nie zachowały się do dnia dzisiejszego, a które świadczyły o formalnym przekazaniu w zarząd lub użytkowanie nieruchomości poprzednikom prawnym skarżącej. 1.3. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. 1998 r. Nr 23, poz. 120, ze zm., dalej: "Rozporządzenie") poprzez uznanie, że oświadczenia M. C., R. K. i K. Z. nie mogą stanowić samoistnego dowodu powstania prawa zarządu/użytkowania nieruchomością, podczas gdy z § 4 ust. 3 Rozporządzenia wynika wniosek przeciwny, a treść oświadczeń tych świadków świadczy o posiadaniu przez skarżącą prawa zarządu/użytkowania nieruchomością; 1.4. naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zawartego w odwołaniu zarzutu dotyczącego pominięcia okoliczności i kwestii prawnych wskazanych w piśmie Spółki z dnia [...] marca 2016 r. w sytuacji, w której pismo to przedstawiało istotne dla rozstrzygnięcia fakty oraz argumentację prawną; 1.5. naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 §3 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady działania w celu pogłębiania zaufania do władzy publicznej i wydanie innego rozstrzygnięcia niż w poprzednio rozstrzyganej sprawie o tożsamym stanie faktycznym bez wyczerpującego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, co naruszyło również konstytucyjną zasadę równości wobec prawa a w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774, ze zm., dalej: "u.g.n.") w zw. z § 4 ust. 1 punktem 8, 9 oraz ust. 3 Rozporządzenia, art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn. Dz. U. z 1960 r., Nr 18, poz. 111), w zw. z art. 10 i art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz. U. z 1969 r. Nr 22 poz. 159 ze zm., dalej: "Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach"), w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, ze zm.) poprzez uznanie, że C. T. H. P. E. "[...]" w [...] nie posiadała w dniu 5 grudnia 1990 r. spornej Nieruchomości w zarządzie, a w szczególności, że zarządzenie Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: B. Z. S. T. (dalej: "Zarządzenie z 1955 r.") nie stanowiło dokumentu potwierdzającego przysługiwanie poprzednikowi prawnemu skarżącej prawa zarządu nieruchomością, podczas gdy w świetle obowiązującego w 1955 r. stanu prawego Zarządzenie to przyznawało poprzednikowi prawnemu Spółki prawo odpowiadające swoją treścią prawu zarządu albo użytkowania nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty skarżący wnosił o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO przez ten organ w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm" dalej: "p.p.s.a.") a w razie nie skorzystania z uprawnienia określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a., 2. uchylenie w całości przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2016 r. 3. w obu przypadkach na podstawie art. 200 p.p.s.a. wnosił o zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącej od organu II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wnosił o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji SKO przez organ II instancji. W razie nieuwzględnienia wniosku przez SKO wnosił o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji SKO przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przeprowadzając kontrolę sprawy w ramach wskazanych kryteriów uznać należało, że skarga podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm. dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Z kolei z treści art.206 u.g.n. wynika, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Niezależnie od wskazanych regulacji istotnym jest to, że państwowe osoby prawne uzyskiwały tytułu prawny do nieruchomości w postaci zarządu w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Postępowanie wyjaśniające wykazało natomiast, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie zostało ujawnione w formie prawem przewidzianej prawo zarządu na rzecz poprzednika prawnego spółki [...]. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.), państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Stosownie do art. 38 ust. 2 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być jedynie decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r. Nr 2, poz. 27). Skarżący nie dysponował ani wspomnianą decyzją, ani umową o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umową o nabyciu nieruchomości. Skarżący posiadał zarządzenie Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955r., które zostało wydane w oparciu o dekret z dnia 26 października 1950r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 49, poz. 439 ze zm.). Zgodnie z przepisami dekretu przedsiębiorstwa państwowe tworzone były dla wykonywania zadań wynikających z narodowych planów gospodarczych Należ zauważyć, że zapisy zarządzenia Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955r. nie mogą dowodzić prawa zarządu do spornej nieruchomości, bowiem zapisy zarządzenia nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji C. T. H. P. E. "[...]" w [...] przysługują temu przedsiębiorstwu uprawnienia prawnie wyodrębniające go z mienia ogólnonarodowego. Paragraf [...] zarządzenia stanowił: "[...] Zarządzenie nie określało zatem położenia nieruchomości, powierzchni, nie miało załączonej mapy sytuacyjnej oraz nie wskazywało sposobu i celu korzystania z niej. Przekazane mienie służyło tylko do określonej działalności C. T. H. P. E. "[...]", która tym mieniem dysponowały i go używała. Przedsiębiorstwo C. T. H. P. E. "[...]" w [...] nie dysponowała zatem tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 6 ww. dekretu), nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Trudno się zatem zgodzić z argumentem, w świetle którego prawo zarządu powstało z mocy prawa na podstawie przepisów dekret z dnia 26 października 1950r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 49, poz. 439 ze zm.). Należy podkreślić, że przepisy ww. dekretu oraz żadne przepisy powojenne formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie poprzednika skarżącego konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być bowiem użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego. Sąd w oparciu o powyższą wykładnie przepisów uznał, że nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774, ze zm., dalej: "u.g.n.") w zw. z § 4 ust. 1 punktem 8, 9 oraz ust. 3 Rozporządzenia, art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn. Dz. U. z 1960 r., Nr 18, poz. 111), w zw. z art. 10 i art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz. U. z 1969 r. Nr 22 poz. 159 ze zm., dalej: "Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach"), w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, ze zm.). Organ bowiem słusznie przyjął, że C. T. H. P. E. "[...]" w [...] nie posiadała w dniu 5 grudnia 1990 r. spornej nieruchomości w zarządzie, a zarządzenie Ministra Przemysłu Motoryzacyjnego z dnia 16 grudnia 1955 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: B. Z. S. T. nie stanowiło dokumentu potwierdzającego przysługiwanie poprzednikowi prawnemu skarżącej prawa zarządu nieruchomością. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art.75 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oarz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 podkreślił, że: Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 136 k.p.a. wyjaśnić należy, że przepis art.136 określa granice postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przed organem odwoławczym. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w jego całokształcie, tzn. nie jest obowiązany do ponownego zgromadzenia wszystkich dowodów celem ustalenia rzeczywistego stanu sprawy administracyjnej. Ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji wymagać jednak będzie od organu odwoławczego ustalenia, czy organ pierwszej instancji zgromadził "całokształt materiału dowodowego" i właściwie ocenił zebrane w sprawie dowody. W razie gdy organ odwoławczy stwierdzi, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń, zaś dokonana przez ten organ ocena dowodów zebranych w sprawie jest prawidłowa, wówczas nie jest obowiązany do poszukiwania dalszych dowodów. Organ odwoławczy nie jest ponadto związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, co upoważnia organ odwoławczy do innej oceny zebranych (prawidłowo) dowodów niż dokonana przez organ pierwszej instancji. Również w tym przypadku organ odwoławczy nie jest obowiązany do gromadzenia dowodów i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na materiale zawartym w aktach sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji uznał za wystarczający do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ponadto, podkreślił, że nie widzi potrzeby uzupełniania postępowania dowodowego. Organ odwoławczy przeprowadził też wnikliwą analizę przepisów mający zastosowanie w sprawie i przedstawił ich wykładanie. W ocenie Sądu nie doszło zatem do naruszenia dyspozycji art. 136 k.p.a. Przepis art. 136 k.p.a. może mieć zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione Poszczególne zarzuty proceduralne na tle stanu faktycznego Sąd omówi natomiast poniżej. Skarżący podnosił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, istniały inne dokumenty dotyczące nieruchomości, które nie zachowały się do dnia dzisiejszego a które świadczyły o formalnym przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie (m.in. protokół zdawczo – odbiorczy). Na wstępie należy wskazać, że Sąd stoi na stanowisku, że prawo zarządu lub użytkowania ustanowić można było decyzją, umową o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umową o nabyciu nieruchomości. Protokół zdawczo-odbiorczy do żadnego z tych dokumentów nie należy. Ponadto, organ I instancji w toku postępowania występował do wielu instytucji (pismem z dnia [...] grudnia 2014 roku) w celu ustalenia istnienia dokumentów potwierdzających prawo zarządu nieruchomością. Dodatkowo również wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednakże pomimo bardzo czynnej postawy i współdziałania z organem, nie przedłożył dokumentu, który świadczyłby o istnieniu prawa zarządu w dacie 5 grudnia 1990 roku. Nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że przerzucił ciężar dowodu na odwołującą. Odnośnie braku odpowiedzi ze strony [...] Urzędu Wojewódzkiego należy wskazać, że trudno domniemywać aby organ dysponujący właściwymi dokumentami poprzez milczenie zlekceważył pismo Prezydenta [...]. Skarżący nie wskazał przy tym na to, że ma wiedzę o występowaniu tego typu dokumentach w zasobach organu. Niezależnie od wskazanej argumentacji Sąd może uwzględnić skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zdaniem Sąd natomiast prawo zarządu lub użytkowania ustanowić można było decyzją, umową o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umową o nabyciu nieruchomości. Potencjalne braki w zakresie poszukiwania protokołu przekazania nieruchomości nie mogły zatem wpłynąć na wynik sprawy. Zwłaszcza, że z żadnych zachowanych dokumentów nie wynika aby wspomniana decyzja czy umowa funkcjonowała w obrocie prawnym. Skarżący sam przy tym nie twierdzi, że takie czynności prawne były podejmowane. Podobną argumentację należy przedstawić dla wykazania niezasadności zarzuty naruszenia art. 80 k.p., które miało polegać na uznaniu przez organ, że oświadczania M. C., R. K. i K. Z. nie mogą stanowić dowodu powstania prawa zarządu. Oświadczenia ww. osób dotyczyły jedynie sporządzenia protokołu przekazania nieruchomości a nie istnienia decyzji lub umowy w przedmiocie ustanowienia zarządu. Przy czym w zakresie oświadczeń C., K. i Z. organ I instancji istotnie nie zajął stanowiska. Należy jednocześnie przyznać rację organowi odwoławczemu wskazującemu, że treść tych oświadczeń nie daje podstaw do zastąpienia treści dokumentów oświadczeniami bądź zeznaniami świadków. Organ decydując się na dopuszczenie jakiegoś dowodu ma na względzie jego walor dowodowy, ale i fakt czy będzie miał on charakter obiektywny. W związku z faktem, że organ I instancji szeroko przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia dokumentacji potwierdzającej istnienie prawa zarządu (także prawa użytkowania) w dniu 5 grudnia 1990 roku, nie było konieczności dopuszczania dowodu z zeznań świadków - skoro i tak w aktach znajdowały się ich oświadczenia. W kontekście powyższych ustaleń, nie można zarzucić organowi, że nie dążył do ustalenia prawdy obiektywnej. Konkludując, naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Zarzut naruszenia art.11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do kwestii podnoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 7 marca 2016r. należało uznać za niezasadny. Organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe, dokonały właściwej wykładni obowiązujących przepisów, stanowisko swoje przedstawiły w sposób obszerny, logiczny z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie mogło zatem mieć wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i wydanie innego rozstrzygnięcia w sytuacji, aniżeli w sprawie poprzednio rozstrzyganej o tożsamym stanie faktycznym należy uznać go za chybiony. Organ prawidłowo wskazał, że przez 17 lat ewoluowało orzecznictwo, powstały liczne poglądy doktryny, zatem nie można przenosić orzeczenia z 1999 roku na grunt rozpoznawanej sprawy. Kolegium słusznie stało na stanowisku, że w przypadku podobnego stanu faktycznego i prawnego orzeczenia nie mogą być odmienne, jeśli zapadają w jednym czasie. Upływ prawie 20 lat, nie spełnia natomiast tegoż kryterium. Organ powinien korzystać z dorobku aktualnego orzecznictwa i opierać się na przyjmowanej i akceptowanej współcześnie wykładni prawa. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.