I SA/Wa 1114/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-05
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Marta Kołtun-Kulik, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, uznając, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli wnioskodawca wykazał realny i aktualny interes prawny, który może być dotknięty skutkami tej decyzji, nawet jeśli nie wykazał definitywnie swojego tytułu własności do nieruchomości. W takich przypadkach, zamiast odmowy wszczęcia postępowania, organ powinien zawiesić postępowanie lub przeprowadzić merytoryczne badanie wniosku.Stan faktyczny
Spółka P. z o.o. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1999 r., która stwierdzała nabycie przez Gminę K. z mocy prawa własności nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że spółka nie wykazała swojego przymiotu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że spółka wykazała wystarczający interes prawny do wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2010 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz P. Sp. z o.o. kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2010 r. nr [...], którą odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1999 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Z uzasadnienia decyzji wynika, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wystąpiła P. Spółka z o.o. z siedzibą w K.
W świetle przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa oraz gmina, która przejmuje mienie. Inne osoby mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, gdy wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, ponieważ mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. W ocenie organu skarżąca nie przedstawiła żadnego argumentu wskazującego, że przysługują jej prawa rzeczowe do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Z wypisu z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, iż właścicielem działki nr [...] w dniu 27 maja 1990 r., był Skarb Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...].09.1965 r. o wywłaszczeniu określonych w niej nieruchomości oraz decyzji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczania z [...].04.1966 r. Ponadto dokumenty, na podstawie których ujawniono jako właściciela Skarb Państwa, nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Z załączonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wykazu synchronizacyjnego dla działki nr [...] wynika, iż powstała ona z połączenia odpowiednich części nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej KW [...] oraz nieruchomości ujawnionej w KW [...]. Natomiast z odpisu księgi wieczystej nr KW [...] wynika, że własność Skarbu Państwa została wpisana na podstawie zaświadczenia z [...].10.1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Z kopii tego zaświadczenia wynika, że nieruchomości ujawnione w lwh [...] i [...] gm. kat. [...], stanowiące własność Spółki [...]" zostały przejęte przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W ocenie organu nadzoru wnioskodawca nie legitymuje się przymiotem strony zdolnej do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej i z tej przyczyny organ zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 kpa.
W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z [...] maja 2010 r. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 28 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie posiada interesu prawnego do występowania w sprawie;
2) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezawieszenie postępowania administracyjnego przed organem II instancji - pomimo toczącego się postępowania przed NSA w sprawie sygn. akt I OSK 98/10;
3) naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 12 kwietna 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2166/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - uznając ją za niezasadną.
W ocenie Sądu bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżąca spółka nie uczestniczyła w postępowaniu zwykłym zakończonym kwestionowaną decyzją. Nie zostało również wykazane, aby skutki stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej mogły dotyczyć jej interesu prawnego. W skład działki nr [...] objętej weryfikowaną decyzją komunalizacyjną wchodzi m.in. nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej KW [...], z której odpisu wynika, że Skarb Państwa został wpisany jako właściciel na podstawie zaświadczenia z dnia [...] października 1952 r. Natomiast ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii tego zaświadczenia wynika, iż objęta tą księgą nieruchomość stanowiła hipoteczną własność Spółki z o.o. "[...]" i wraz z zabudowaniami oraz przynależnymi do niej prawami przejęta została przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Mimo podejmowanych przez skarżącą spółkę starań, do dnia wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji, tytuł prawny Skarbu Państwa do tej nieruchomości nie został skutecznie obalony. Zdaniem Sądu, ze znajdujących się w aktach kserokopii decyzji i wyroków wynika, iż skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1996 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. - którymi stwierdzono, że nieruchomość stanowiąca własność spółki z o.o. "[...] ", objęta księgą wieczystą nr [...] podlegała przejęciu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W wyniku rozpatrzenia wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa (decyzja z [...] listopada 2008 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] stycznia 2009 r.). Po rozpatrzeniu skargi [...] Sp. z o.o. i Gminy Miejskiej K. - na decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 387/09, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. Od wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Miejska K. i sprawa z tej skargi zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 98/10.
Zatem powyższe wskazuje, że nie został skutecznie wyeliminowany tytuł prawny Skarbu Państwa do części nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją komunalizacyjną, do której prawa rości skarżąca spółka. Tym samym nie wykazała ona, iż to jej przysługuje tytuł prawnorzeczowy do części nieruchomości skomunalizowanej weryfikowaną decyzją. W związku z tym Sąd uznał, że prawidłowo organ zastosował art. 157 § 3 kpa odmawiając wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Dodał, że również bezzasadny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezawieszenie postępowania administracyjnego z powodu toczącego się przed NSA postępowania w sprawie sygn. akt I OSK 98/10 - o co skarżąca wnosiła w toku postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru zasadnie uznał, że wynik postępowania w sprawie I OSK 98/10 - toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 23.10.2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 387/09 - pozostaje bez wpływu na wynik postępowania zakończonego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. zaskarżając go w całości.
Orzeczeniu wydanemu przez Sąd I instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w związku z art. art. 157 § 3 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a to poprzez błędne jego niezastosowanie wskutek uznania przez Sąd I instancji, że organ prawidłowo zastosował ten przepis, odmawiając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, kiedy nie było oczywiste, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony postępowania, a w świetle powołanych twierdzeń było zasadne przyjęcie, że ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji może dotyczyć jego praw (wyrok NSA z dnia 19 marca 1997 r., sygn. III SA 1802/95, LEX nr 29911);
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 157 § 2 K.p.a., w związku z art. 28 K.p.a., poprzez błędne jego niezastosowanie wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji, że organ prawidłowo uznał, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie przez Sąd I instancji wskutek przyjęcia, iż nie zachodziła w postępowaniu jurysdykcyjnym podstawa do zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 387/09, a to wobec uznania, że postępowanie to pozostaje bez wpływu na wynik postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją w niniejszej sprawie;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie przez Sąd I instancji wskutek przyjęcia, że postępowanie jurysdykcyjne nie było dotknięte brakiem w postaci nie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia interesu prawnego wnioskodawcy, w tym m.in. brakiem wyjaśnienia wpływu ewentualnego stwierdzenia nieważności na prawa wnioskodawcy;
e) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji kiedy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia.
Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono - opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - że wystarczające jest istnienie potencjalnego wpływu decyzji nieważnościowej na prawa i obowiązki podmiotu, aby przypisać mu status strony. Poza tym skarżąca spółka nie mogła wykazać, że to jej przysługuje tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości, albowiem to właśnie postępowanie nieważnościowe ma dopiero doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która nie pozwala na wykazanie tego tytułu, gdyż zgodnie z jej treścią przysługuje on Gminie Miejskiej K. Strona skarżąca stoi na stanowisku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie był w dniu wydania zaskarżonej decyzji władny ustalić we własnym zakresie, czy wnioskodawca posiada tytuł prawny do nieruchomości - w związku z czym decyzja o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej została wydana przedwcześnie, z pominięciem zastosowania instytucji zawieszenia postępowania, która winna w niniejszej sprawie znaleźć odzwierciedlenie. Ponadto ustalenie, czy wnioskodawca posiadał tytuł prawny do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., a w konsekwencji czy takiego tytułu nie posiadał Skarb Państwa, należy do drugiego etapu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, tj. merytorycznej oceny wniosku i badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1957/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania - stwierdzając, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawiera usprawiedliwione podstawy.
Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że zaskarżony wyrok jest nietrafny z powodu niedostrzeżenia przedwczesności zaskarżonej decyzji. Wynika ona zarówno z niedostatecznego wyjaśnienia sprawy, jak i naruszenia art. 157 § 3 (obowiązującego w dacie wydawania zapadłych w sprawie decyzji) k.p.a. W istocie przepis art. 157 § 3 k.p.a. stanowiący wówczas, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji, ma ograniczony zakres zastosowania, a jego interpretacja powinna być zawężona. Ograniczenie to - tamujące możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy - sprowadza się do przypadków oczywistych, jednoznacznie i bez prowadzenia postępowania dowodowego niepozwalających na wszczęcie postępowania nieważnościowego z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przepis ten bowiem wyklucza dalsze postępowanie w przedmiocie oceny, czy poddany kontroli akt nie jest dotknięty jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Analiza przesłanek prowadzących do zastosowania omawianej normy musi nawiązywać do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji, w szczególności uwzględniać materialnoprawną podstawę decyzji. Nie jest jednak wyłączone uwzględnienie innych okoliczności w tym występujących później. W zakresie podstaw podmiotowych utrwalone jest stanowisko, że prawo do inicjowania postępowania nieważnościowego służy stronom dotychczasowego postępowania, ale też innym podmiotom, których praw czy obowiązków może dotyczyć decyzja dotychczasowa.
Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie podaniem o stwierdzenie nieważności została objęta decyzja orzekająca o nabyciu z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa przez Gminę K.. W postępowaniu w tej materii stronami są bezspornie: Skarb Państwa i Gmina K. Przyjmuje się jednak, że prawo strony służy także innym podmiotom, które wykażą taki przymiot, w szczególności tym, które roszczą sobie prawo do gruntu objętego dotychczasową decyzją komunalizacyjną (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1716/10 publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych).
Na gruncie postępowania administracyjnego stroną jest wszak każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on więc wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Dlatego zagadnienie interesu prawnego, którego legitymacja procesowa jest pochodną, powszechnie w doktrynie i orzecznictwie uważane jest za zagadnienie o charakterze materialnoprawnym, bowiem warunkujący przymiot strony w postępowaniu administracyjnym interes prawny zależny jest od istnienia przepisu materialnoprawnego, z którego można go wywieść.
Skarżąca usiłuje dowieść swoich praw do nieruchomości objętej decyzją dotychczasową, starając się wykazać służące jej opisane wyżej przymioty warunkujące uznanie za stronę niniejszego postępowania. Rację ma organ i WSA, że na dzień orzekania ich nie wykazała, jednak zbyt wąską interpretacją byłaby ta, która z tej przyczyny i w tych okolicznościach sprawy skutkowałaby odmową wszczęcia postępowania. Być może rozpoczęto proces dochodzenia do przywrócenia własności gruntu od kwestionowania niewłaściwej decyzji, lecz wysnuwanie z tego faktu podstawy do odmowy wszczęcia postępowania byłoby co najmniej sprzeczne z ekonomią procesową, gdyż w razie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie których przejęto sporny grunt, musiałoby dojść do ponownego zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał - wbrew stanowisku WSA i organu - że skarżąca dostatecznie na tym etapie postępowania wykazała realny i aktualny powód dla przyznania jej uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Konkluzja ta wynika z treści zaświadczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1952 r. dowodzącego służącego jej prawa własności działek Iwh [...] i [...] przed przejęciem ich na cele reformy rolnej. W tym kontekście istotnym jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. odmawiającej stwierdzenia w trybie § 5 rozporządzenia wykonawczego z dnia [...] marca 1945 r. do poniższego dekretu, że nieruchomości Spółki [...] podlegały przejęciu w trybie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, które aktualnie jest w toku. Bowiem decyzje Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 2008 r. i z dnia [...] stycznia 2009 r. orzekające o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] lutego 1996 r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne od tych orzeczeń (p. wyroki z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 224/12 i I OSK 302/12-poprzednia sygn. I OSK 98/10, publ. jw.). Przedmiotem ponownego badania przez organ w tej sprawie mają być przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co prawda z wypisu księgi wieczystej z dnia 5 lutego 1999 r. wynika, że działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] września 1965 r. - lecz stwierdzenie to pozostaje w sprzeczności z wyżej wskazanym zaświadczeniem.
Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niepodobna zgodzić się z poglądem, że oczywistym jest brak przymiotu strony skarżącej Spółki w niniejszym postępowaniu. Przymiot ten w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. został dostatecznie zobrazowany pod względem służącego jej interesu prawnego wyłączającego obecnie zastosowanie art. 157 § 3 k.p.a. Znajduje on oparcie w przepisach, na podstawie których decyzja ta zapadła, przy czym nie można wykluczyć innej oceny tej okoliczności w wyniku podjęcia czynności w toku wszczętego postępowania. Na późniejszym etapie dojść może zarówno do wydania decyzji umarzającej postępowanie, jak i decyzji orzekającej merytorycznie o przedmiocie żądania. W tym stanie rzeczy kwestie, o jakich mowa w zaskarżonym wyroku i zaskarżonej decyzji wymagają rozpatrzenia w toku właściwego postępowania nieważnościowego. Wobec powyższego Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące uchybienia art. 157 § 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 28 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a.
Natomiast zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w opisanym w skardze kasacyjnej kształcie, obecnie jest już bezprzedmiotowy. Jednakowoż zagadnienie zawieszenia postępowania podlegać będzie ponownemu rozważeniu w zależności od stanu sprawy.
Na zakończenie dodał, że rzeczą Sądu I instancji będzie uwzględnienie przytoczonych okoliczności podczas ponownej oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Natomiast w myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny - uchylając zaskarżony wyrok - nie zgodził się z poglądem i argumentacją zaprezentowaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Sąd pierwszej instancji, że prawidłowo organ zastosował art. 157 § 3 kpa odmawiając wszczęcia postępowania nieważnościowego – gdyż skarżąca nie wykazała, iż przysługuje jej tytuł prawnorzeczowy do części skomunalizowanej nieruchomości, a tym samym nie legitymuje się ona przymiotem strony zdolnej do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Sąd uznał, że skarżąca dostatecznie na tym etapie postępowania wykazała realny i aktualny powód dla przyznania jej uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wynika to z treści zaświadczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1952 r. dowodzącego służącego jej prawa własności przedmiotowych działek Iwh [...] i [...] przed przejęciem ich na cele reformy rolnej. Następnie toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1996 r. - którymi stwierdzono, że ww. nieruchomość podlegała przejęciu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa (decyzja z [...] listopada 2008 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] stycznia 2009 r.). Jednakże obie te decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne od tych orzeczeń – nakazując, aby przedmiotem ponownego badania przez organ w tej sprawie były przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający ponownie w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku – dlatego też uchylił obie zaskarżone decyzje uznając, że naruszają one prawo.
Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny - która wiąże w tej sprawie zarówno Sąd, jak i organ – i wyda orzeczenie zgodne ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uznał, iż kwestie, o jakich mowa w zaskarżonym wyroku i zaskarżonej decyzji wymagają rozpatrzenia w toku właściwego postępowania nieważnościowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.),orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło