I SA/Wa 1244/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. i [...] z siedzibą w G. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 7000 (siedem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. Z. i [...] z siedzibą w G. sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. Z. i [...] z siedzibą w G. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2018 r. M. Z. i [...] z siedzibą w [...], reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na dalsze niewykonywanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13. Powołanym wyrokiem sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. K. z [...] kwietnia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...][...] ozn, hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że termin wykonania ww. wyroku upłynął z dniem 23 lipca 2014 r. Po rozpoznaniu skargi na niewykonanie ww. wyroku wyrokiem z 3 lipca 2015 r., I SA/Wa 951/15, sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 złotych stwierdzając jednocześnie, iż zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie, wyrokiem z 4 grudnia 2015 r., I OSK 2839/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok w pkt 1 i 3 i w tym zakresie przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący podnieśli, iż ponownie rozpoznając sprawę wyrokiem z 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 316/16, WSA w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5000 złotych, zaś wyrokiem z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2065/16, Naczelny Sąd Administracyjny przyznał na rzecz skarżącego J. K. sumę pieniężną w kwocie 2000 złotych. Wobec dalszego niewydawania decyzji skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wyroku z 7 marca 2014 r. uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wobec powyższego skarżący wnieśli o: 1) stwierdzenie rażącej przewlekłości postępowania, 2) ponowne wymierzenie organowi grzywny w symbolicznej kwocie 100 złotych oraz 3) przyznanie skarżącym większej niż poprzednio sumy pieniężnej rekompensującej zwłokę organu w ustaleniu odszkodowania za nieruchomość w wysokości adekwatnej do wartości działki i długości zwłoki organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, iż pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są, między innymi, bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Również okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13, co czyni zasadną skargę na niewykonanie tego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 23 maja 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 23 lipca 2014 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2016 r., I SA/Wa 316/16, wymierzono już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 zł, zaś wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r., I OSK 2065/16, przyznano stronie postępowania sumę pieniężną w kwocie 2000 złotych. Z akt sprawy wynika ponadto, iż pismem z 8 lutego 2018 r. skarżący wezwali organ do wykonania ww. wyroku z 7 marca 2014 r. Mimo tego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Mając zatem na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z 7 marca 2014 r. (cztery lata), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 7000 złotych, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia na organ. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek o ustalenie odszkodowania. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 831/15, ma, w ocenie Sądu, charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Zasadne jest także uwzględnienie zawartego w skardze wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie przewlekłości postępowania oraz czas jaki upłynął od zwrotu organowi akt po prawomocnym rozpoznaniu skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej do dnia wniesienia obecnie rozpoznanej skargi (10 miesięcy). Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwotach po 2000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Suma wynikających z tego tytułu obciążeń finansowych organu (4000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (7000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwa, że powinna wypełnić także funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o ustalenie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, § 2, i § 7 P.p.s.a orzekł, jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.