I SA/Wa 1348/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-14
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, jako spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości, posiadają interes prawny do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie zasad sprzedaży lokali mieszkalnych, jeśli uchwała ta została podjęta mimo nierozpoznania wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały rady gminy. Uchwała ta, jako akt prawa miejscowego określający zasady sprzedaży mienia komunalnego, nie narusza bezpośrednio indywidualnego interesu prawnego skarżących, a jedynie ich interes faktyczny. Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a skarżący nie wskazali takiego przepisu, który dawałby im prawo do kwestionowania zasad sprzedaży lokali przez gminę.Stan faktyczny
Skarżący, jako spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości, wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy W. z 1995 r. dotyczącą zasad sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste. Zarzucili, że uchwała została podjęta z naruszeniem ich interesu prawnego, ponieważ nie rozpoznano wniosku ich poprzednika prawnego o przyznanie własności czasowej do gruntu, a także z naruszeniem przepisów o gospodarce nieruchomościami i konstytucyjnych zasad ochrony własności. Gmina wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej, gdyż uchwała nie narusza ich bezpośrednio gwarantowanej sytuacji prawnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. P., E. K. i S. C. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1995 r. nr [...] w przedmiocie zasad dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych oddala skargę.
J. P., E. K. i S. C. pismem z dnia 5 czerwca 2012 r. (data prezentaty 22 czerwiec 2012 r.) wnieśli skargę m.in. na uchwałę Rady [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...]ustalającą zasady dotyczące sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy W. wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste.
Uchwała Gminy W. została podjęta przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] Prezydent W. - po rozpoznaniu wniosku K. A. z dnia 11 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu oznaczonego Nr hip. [...], położonego w W. przy ul. [...]- odmówił E. K., S. C., J. P., R. L., E. L., K. L. i A. L. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. oznaczonego dawnym nr hip. [...] stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] – część z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Od powyższej decyzji odwołali się E. K., S. C. i J. P., a następnie w dniu 8 stycznia 2012 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r., w części dotyczącej zatwierdzenia sprzedaży lokali nr [...] położonych w budynku przy ul. [...] w W. na rzecz dotychczasowych najemców wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste oraz w części dotyczącej zatwierdzenia sprzedaży lokali ni [...] położonych w budynku przy ul. [...] w W. , na rzecz dotychczasowych najemców wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste, zarzucając zaskarżonej uchwale rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), polegające na uchwaleniu skarżonej uchwały pomimo nierozpoznania wniosku byłego właściciela o przyznanie własności czasowej z dnia 11 lutego 1949 r. do gruntu oznaczonego nr hip. [...], położonego w W. przy ul. [...] , co uniemożliwiało dokonanie sprzedaży ww. lokali na rzecz dotychczasowych najemców, a ponadto na podjęciu skarżonej uchwały, pomimo, iż budynek znajdujący się aktualnie pod adresem [...], pozostał nadal własnością następców prawnych właściciela przeddekretowego.
- art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na podjęciu skarżonej uchwały z naruszeniem interesu prawnego skarżących, którym jako spadkobiercom byłego właściciela przejętej nieruchomości, przysługiwało prawo pierwszeństwa w nabyciu użytkowania wieczystego gruntu.
Następnie wnoszący o stwierdzenie nieważności ww. uchwały wzywali Radę W. do usunięcia naruszenia prawa w związku z podjęciem uchwał Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1995 nr [...], z dnia [...] czerwca 1995, nr [...] i z dnia [...] października 1995 r., nr [...] - polegającego na dopuszczeniu do rozporządzenia przez organ Gminy W. nieruchomością położoną przy ul. [...] w W., w części dotyczącej najprawdopodobniej lokali nr [...] oraz dopuszczeniu do jakiegokolwiek rozporządzenia przez organ Gminy W. nieruchomością położoną przy ul. [...] w W. w części dotyczącej najprawdopodobniej lokali nr [...], poprzez uchylenie wskazanych uchwał.
Na powyższe wezwanie Rada W. nie udzieliła odpowiedzi.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze J. P., E. K. i S. C. wnieśli o stwierdzenie nieważności, m.in. uchwały Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1995 r., Nr [...] w sprawie zasad dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy W. wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, jako podjętą z rażącym naruszeniem interesu prawnego skarżących będących właścicielami budynku posadowionego na nieruchomości położonej W. przy ul. [...] i [...], działka o dawnym nr hip. [...].
Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie ich interesu prawnego, wywiedzionego z art. 1 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36) w zw. z 140 kc w zw. z art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), poprzez jej podjęcie:
- pomimo nierozpoznania wniosku byłego właściciela z dnia 11 lutego 1949 r., o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, złożonego w trybie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., co w konsekwencji uniemożliwiało Prezydentowi W. ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłego właściciela K. A. - mimo spełniania przesłanek wskazanych w art. 7 ust. 2 uprzednio wskazanego dekretu;
- z naruszeniem art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127), polegającym na zaniechaniu Rady Gminy W. zawiadomienia na piśmie spadkobierców byłego właściciela o przeznaczeniu do sprzedaży lokali posadowionych w budynku położonym w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wskazali, że przedmiotowa nieruchomość [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zaś z dniem 27 maja 1990 r. powyższy grunt przeszedł z mocy prawa na własność Gminy W. - co zostało potwierdzone decyzją komunalizacyjną z dnia [...] lutego 1992 r. Obecnie w stosunku do tego ostatniego orzeczenia toczy się postępowanie o stwierdzenie jego nieważności, w części dotyczącej budynku mieszkalnego posadowionego na działce o dawnym numerze hip. [...].
Następnie stwierdzili, iż K. A. - z zachowaniem terminu przewidzianego w dekrecie z 26 października 1945 r. - złożył wniosek o przyznanie mu własności czasowej do przedmiotowego gruntu.
Został on rozpoznany odmownie przez Prezydenta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] - mimo, że jak m.in. wskazał organ na podstawie dokonanych ustaleń, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, jednak z uwagi na oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich i zawarcie stosownych umów notarialnych niemożliwe jest ustanowienie użytkowania wieczystego.
Dodali, iż z uwagi na wniesienie odwołania od powyższego rozstrzygnięcia wniosek dekretowy byłego właściciela z dnia 11 lutego 1949 r. nie został dotychczas prawomocnie rozpoznany. Zaś dopiero z ww. decyzji Prezydenta W. następcy prawni wnioskodawcy dowiedzieli się, że lokale znajdujące się w ich budynku zostały zbyte przez Gminę W.
Skarżący stwierdzili, iż posiadają interes prawny do zaskarżenia ww. uchwał, bowiem zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz z uwagi na to, że budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach podlegających działaniu dekretu, pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli - do czasu negatywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego.
Ponadto wskazali, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że w przypadku nieruchomości na której posadowiony jest budynek stanowiący własność - w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - byłych właścicieli nieruchomości, do czasu rozstrzygnięcia o prawach wynikających z przepisu art. 7 dekretu, nie mogła zostać skomunalizowana (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1405/07), zaś wniosek byłego właściciela nieruchomości [...] miał pierwszeństwo przed wszelkimi roszczeniami osób trzecich - tym przed roszczeniami dotychczasowych najemców lokali do nabycia ich własności i oddaniu im w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu.
Uchwała Rady Gminy W. Nr [...] stała się podstawą prawną do zbycia lokali położonych w budynku posadowionym w W. przy ul. [...], w istocie rzeczy naruszając obowiązujące przepisy prawa materialnego, przez rozporządzenie cudzym mieniem z pogwałceniem prawa pierwszeństwa dla tzw. wniosku dekretowego. Przy czym w kontekście art. 7 zdanie 2 Konstytucji RP z dnia 22 lipca 1952 r. (obowiązującej w dacie podjęcia skarżonych uchwał) i art. 140 kc pozbawienie prawa własności dopuszczalne było w drodze wywłaszczenia i to wyłącznie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93).
Zatem Gmina winna podjąć działania w sferze prawa tak, by wniosek następców prawnych właściciela przedmiotowej nieruchomości można było uwzględnić. Stąd konieczne jest usuniecie naruszenia prawa, poprzez uchylenie ww. uchwał w części dotyczącej rozporządzenia lokalami nr [...] położonymi w budynku przy ul. [...] w W. oraz w części dotyczącej rozporządzenia lokalami nr [...] położonymi w budynku przy ul. [...] w W. Dodali, że akceptowanie uchwał rażąco naruszających interes prawny obywatela, godzi w konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę praworządności oraz zasadę prawa własności - określonych w art. 2, 7 i 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (tak min. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 111/07).
Wskazali ponadto, iż art. 23 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości reguluje tzw. pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości.
Treść tego pierwszeństwa określił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III CZP 62/92, na tle wykładni art. 30 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wyjaśniając, że polega ono na "eliminacji innych podmiotów ubiegających się o tę samą rzecz".
Także Trybunał Konstytucyjny, rozważając tę kwestię - w uchwale z dnia 18 czerwca 1996 r. (W. 19/95, Dz. U. Nr 91, poz. 414) - w nawiązaniu do art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., wyraził pogląd, że określone w tym przepisie pierwszeństwo byłych właścicieli i ich spadkobierców wyraża ustawodawcze tendencje reprywatyzacyjne i znajduje uzasadnienie także w konstytucyjnych zasadach sprawiedliwości społecznej i poszanowania własności. Dlatego też, z racji tego "zakotwiczenia" w wartościach konstytucyjnych, należy traktować omawiane pierwszeństwo jako jedną z istotnych zasad określonego w ustawie systemu dysponowania nieruchomościami będącymi w gestii publicznej i mającą przede wszystkim wymiar moralny.
W opinii skarżących uznać należy, że chociaż w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. nie określono skutków naruszenia pierwszeństwa uniemożliwiających skorzystanie z niego, to z samego charakteru pierwszeństwa wynika, że zamieszczona w art. 23 ust. 4 powołanej ustawy norma o charakterze bezwzględnie obowiązującym oznacza zakaz sprzedaży przetargowej nieruchomości z konsekwencjami wynikającymi z art. 58 § 1 kc, jeżeli poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy skorzystali z pierwszeństwa.
Zatem uchwała Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1995 r. oraz zawarte na jej podstawie notarialne umowy sprzedaży położonych w budynku przy ul. [...] w W. oraz lokali położonych w budynku przy ul. [...] w W. są bezwzględnie nieważne, rażąco naruszając przepisy prawa, jako podjęte bez uprzedniego powiadomienia spadkobierców byłego właściciela, o przysługującym im prawie pierwszeństwa nabycia użytkowania wieczystego gruntu.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta W. wniosła o oddalenie skargi uzasadniając, że w ocenie organu skarżący nie posiadają wymaganej przepisem art. 101 ust. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) legitymacji procesowej do zaskarżenia przedmiotowych uchwał.
Nie wykazali oni bowiem, że ich prawnie gwarantowana sytuacja została naruszona w związku z treścią kwestionowanych uchwał (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1041/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2375/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3157/00).
W przedmiotowej sprawie nie występuje związek miedzy treścią uchwał, a prawnie gwarantowaną sytuacją skarżących, w szczególności nie sposób wskazać normy prawa materialnego, która byłaby źródłem ich interesu prawnego lub uprawnienia.
Dodała, że powyższe stanowisko potwierdza również wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 339/11.
Podniosła, że zaskarżony akt ma charakter generalny, który nie kształtował praw lub uprawnień skarżących w sposób bezpośredni. Stanowił on jedynie prawną podstawę do wydania aktu lub podjęcia czynności, która to z istoty swej mogła naruszyć interes prawny lub uprawnienie skarżących.
W piśmie z dnia 16 stycznia 2013 r. skarżący podtrzymali w całości zarzuty w podniesione w skardze i wskazali, iż posiadają wymaganą przepisem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym legitymację procesową do zaskarżenia przedmiotowej uchwały – wbrew twierdzeniom organu administracji.
Stwierdzili, że na skutek rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta W., odmawiającego spadkobiercom byłego właściciela przeddekretowego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ nadzoru powtórzył za organem I instancji, że niemożliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości z uwagi na oddanie jej w użytkowanie wieczyste właścicielom wykupionych uprzednio wskazanych lokali i zawarcie stosownych umów notarialnych.
Skarżący podnieśli, że wszystkie umowy cywilnoprawne, na mocy których ustanowiono udział w prawie użytkowania wieczystego części ww. nieruchomości - zostały zawarte nie w wykonaniu indywidualnej decyzji, lecz uchwały Rady Gminy W. nr [...] oraz zmieniających ją aktów. Zatem jej podjęcie wpłynęło w sposób bezpośredni na sferę prawnomaterialną skarżących, tj. ich uprawnień wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jednocześnie legitymacja strony skarżącej wynika z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Do powyższego pisma skarżący załączyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r.
Na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżących oświadczyła, że modyfikuje wniesioną skargę w ten sposób, że wnosi o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 1 i 2 i § 9 zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie J. P., E. K. i S. C. zaskarżyli w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...] w sprawie zasad dotyczących lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy W. wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Natomiast na skarżącego nakłada obowiązek wykazania naruszenia indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia.
Strona skarżąca dopełniła wymogu - wynikającego z art. 101 ust. 1 ustawy samorządowej - wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz zachowała termin do wniesienia skargi, jednakże jej legitymacja skargowa - oparta na interesie prawnym - nie znajduje, zdaniem Sądu, żadnego uzasadnienia w zaskarżeniu ww. uchwały.
Na wstępie należy podkreślić, że strona skarżąca zmodyfikowała na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. zakres przedmiotowy swojej skargi w ten sposób, że wniosła o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 1 i 2 i § 9 zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z regulacjami zawartymi we wskazanych przez skarżących § 1 pkt 1 i 2 uchwały gmina "wyraża się zgodę na sprzedaż lokali mieszkalnych, będących przedmiotem najmu, na rzecz najemców tych lokali albo wskazanych przez nich osób bliskich stale z nimi zamieszkujących, wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu. Przeznaczając do sprzedaży lokale w budynku należy zawiadomić wszystkich najemców lokali mieszkalnych, z wyłączeniem lokali przeznaczonych dla dozorców".
Z kolei w myśl § 9 tego aktu do dnia 31 grudnia 1995 r. nie prowadzi się sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach wybudowanych przed 1945 r. położonych na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Badając zatem interes skarżących w odniesieniu do wskazanych uprzednio regulacji stwierdzić należy, iż istnienie interesu prawnego zawsze determinuje przepis prawa materialnego, a o skuteczności skargi przesądza wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Interes prawny powinien mieć charakter bezpośredni, konkretny i realny (por. wyroki NSA z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt II SA 2637/02, z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05).
Nie można zatem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym interpretować rozszerzająco, wyprowadzając naruszenie interesu prawnego z ogólnych wartości, czy zasad prawa. O tym, czy jednostka ma w danej sprawie konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywny interes prawny, przesądzają konkretne przepisy prawa. Mogą to być regulacje prawne zamieszczone w ustawach materialnoprawnych, ustawach ustrojowych i ustawach procesowych. Przepis prawa ustanawia interes prawny jednostki w tym znaczeniu, że na jego podstawie organ administracji publicznej kształtuje prawa lub obowiązki jednostki o charakterze publicznoprawnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 686/12.
W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyroki NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83 oraz z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 798/06 i z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 255/11).
W rozpoznawanej sprawie - której przedmiotem były uprzednio wskazane regulacje zawarte w zaskarżonej uchwale, wydanej w sprawie zasad dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy W. wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste - interesu prawnego skarżących do jej kwestionowania nie można wyprowadzić z powoływanych przez nią przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r., ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), jak też z powołanych w skardze przepisów Konstytucji z 1952 r.
Zaskarżony akt regulował bowiem, jak stanowił jego tytuł, zasady sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność W. wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste. Innymi słowy ustalał zasady, jakimi będzie się kierować jednostka samorządu terytorialnego przy dokonywaniu sprzedaży swojej własności na rzecz najemców lokali mieszkalnych.
Uchwała ta - jak sama stanowi - została wydana m.in. w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących m.in. zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Jej podstawę stanowił także art. 40 ust. 2 pkt 3 uprzednio wskazanego aktu stwierdzający, że na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy.
Przepis ten w sposób jednoznaczny ustanowił kompetencję gminy do kształtowania zasad zbywania nieruchomości i dysponowania swoim mieniem, a co z tego wynika - do tworzenia zasad, zgodnie z którymi lokale należące do jednostki samorządu gminnego są zbywane.
Z powyższego wynika, iż zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, stanowiącym źródło powszechnie obowiązującego prawa z zakresu prawa administracyjnego publicznego, który stanowi emanację uprawnienia gminy do dysponowania należącym do niej mieniem z uwagi na przysługujące jej prawo własności tego mienia. Prawo to wynika ponadto ze wskazanego przez skarżących art. 140 kc definiującego zakres prawa własności.
Uznać zatem należy, że przepisy zawarte w zaskarżonym akcie determinują jedynie interes faktyczny strony skarżącej, w zakresie w jakim strona ta wystąpiła o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości dekretowej i z uwagi na sprzedaż na jej podstawie wynajmowanych lokali, które znajdują się w budynkach posadowionych na tym gruncie.
Zatem jej interes prawny nie może zostać naruszony przez wydanie kwestionowanego aktu (jako aktu generalnego).
Prawdą jest twierdzenie skarżących, iż na skutek nierozpoznania wniosku dekretowego przez kilkadziesiąt lat, Gmina po wydanej i będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, sprzedała najemcom lokale znajdujące się na terenie objętym wnioskiem dekretowym, m.in. przez co nie było możliwe pozytywne rozpoznanie wniosku dekretowego - jednakże fakt ten nie ma wpływu na ocenę legitymacji wskazanej w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, jako uchwały wydanej w sprawie generalnego określenia zasad sprzedaży przedmiotu własności gminy.
Uchwała ta nie przeznaczała bowiem do sprzedaży konkretnych lokali w budynkach położonych na gruncie należącym uprzednio do poprzednika prawnego skarżących - lecz ustalała jedynie zasady dotyczące wszystkich nieruchomości należących do gminy i podlegających sprzedaży.
W tym też aspekcie zarzut skarżącego dotyczący rażącego naruszenia przez zaskarżoną uchwałę przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r., art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) nie jest zasadny.
W tym miejscu wskazać należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt IV CSK 81/07 (LEX 274567) który stwierdził, że jeżeli wywłaszczona nieruchomość została sprzedana z pominięciem prawa pierwszeństwa byłego właściciela przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), to umowa jej sprzedaży jest ważna i nie można domagać się jej zwrotu. Były właściciel może natomiast żądać odszkodowania za szkody, które zostały mu wyrządzone na skutek naruszenia jego praw.
Powyższe oznacza, iż gdyby nawet uznać trafność zarzutu naruszenia ww. art. 23 ust. 4 to i tak w związku z rozporządzeniem mieniem strona może domagać się jedynie odszkodowania.
Także zarzut dotyczący naruszenia przepisów Konstytucji z 1952 r. nie mógł zostać podzielony przez Sąd, bowiem nie jest tak jak twierdzą skarżący, że wydanie uchwały spowodowało rozporządzenie ich mieniem. Uchwalenie i wykonanie zaskarżonego aktu spowodowało, iż sprzedaż - dokonana na podstawie aktów notarialnych - przebiegała, zgodnie z uwalonymi w niej zasadami.
Wskazać ponadto należy, że możliwość kształtowania w drodze uchwały polityki kształtującej majątek gminy, przez określanie zasad jego sprzedaży nie ma żadnego bezpośredniego związku z prawami skarżących określonymi w art. 7 dekretu warszawskiego, przez co nie rodzi po stronie skarżącej żadnego prawa - bowiem nawet jako członkowie wspólnoty samorządowej nie posiadają oni interesu prawnego w zaskarżeniu tej uchwały. Nie istnieje bowiem przepis prawa z którego mogliby oni taki interes wyprowadzić.
Ponadto - zdaniem Sądu - zarzuty podniesione przez skarżących nie tyle negują samą zaskarżoną uchwałę, ile bezpośrednio dotyczą aktów notarialnych, którymi rozporządzono nieruchomością położoną na gruncie objętym wnioskiem dekretowym, wniesionym przez ich poprzednika prawnego, złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Reasumując, skoro gmina została upoważniona w ramach ustawowych kompetencji do określenia w uchwale zasad gospodarowania, w tym sprzedaży należących do niej lokali, to strona skarżąca nie posiada - nawet jako następca prawny właściciela przeddekretowego, który wniósł o ustanowienie do gruntu prawa własności czasowej - interesu prawnego w kwestionowaniu takiego aktu. Nie istnieje bowiem żaden przepis prawa, kreujący po jej stronie interes prawny do podważania takiej regulacji.
W tym przypadku skarżąca ma jedynie interes faktyczny.
Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 339/11.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, iż fakt nieudzielania odpowiedzi przez Radę m.st. Warszawy na wezwanie do usunięcia naruszenia nie stanowi prawidłowej praktyki działania organu administracji i nie powinien mieć miejsca.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło