I SA/Wa 1599/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia : odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 19 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M. S. zwany dalej wnioskodawcą wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwóch synów. Wnioskodawca dodał, że jeden z synów przebywa za granicą, a drugi razem z nim w [...]. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie w bloku spółdzielczym o powierzchni [...] m ². Oświadczył, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz innych przedmiotów wartościowych nie posiada. Wskazał, że jego rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez niego z tytułu emerytury w wysokości ok. [...] zł brutto z czego część jest zajęta przez komornika oraz z emerytury żony w wysokości ok. [...] zł brutto miesięcznie. Wyjaśnił, że przebywający razem z nim w [...] syn nie posiada żadnego dochodu. Wyjaśnił, że aby dokładnie ustalić wysokość uzyskiwanych przez niego i żonę dochodów i czy są to kwoty brutto czy netto potrzebowałby dłuższego czasu ze względu na przebywanie w chwili obecnej w [...]. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca wskazał opłaty za mieszkanie, garaż zaznaczając, że dokładnej wysokości ich nie zna. Wyjaśnił, że opłaty reguluje żona i dwa lata temu wynosiły one około [...] – [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że emerytura żony jest w znacznej części przeznaczana na jej leczenie oraz na leczenie psa. W dniu 27 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia wnioskodawcy dotyczące nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca wyjaśnił, że podana przez niego wysokość emerytury [...] zł to wysokość jaką podał Sąd w G. i najprawdopodobniej jest to kwota brutto, zajęta w ¼ przez komornika sądowego. Oświadczył, że nie wie dokładnie ile obecnie wynosi emerytura żony, ale jest to kwota w wysokości ok. [...] zł brutto miesięcznie. Zaznaczył, że z żoną od 2000 r. posiada rozdzielność majątkową i łączy go wspólne utrzymywanie mieszkania oraz psa. Oświadczył, że nie wie czy przebywający za granicą syn przesyła do domu jakieś pieniądze, gdyż ma on swoją rodzinę na utrzymaniu i dobrze, że sam nie korzysta z żadnej pomocy. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie wnioskodawca przebywa w chwili obecnej w [...] jednak uzyskuje on stały dochód z tytułu emerytury w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie, którego ¼ część jest zajęta przez komornika sądowego. Zaznaczyć należy, że aktualnie zarówno wnioskodawca, jak i jego syn przebywają w [...], gdzie mają zapewnione podstawowe warunki bytowe. Z tego względu, żona wnioskodawcy ponosi niższe koszty związane z utrzymaniem mieszkania (w tym opłatami za zużycie energii elektrycznej, gaz, wodę, itp.), jak również niższe koszty związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego, gdyż ma na utrzymaniu de facto tylko siebie. Ponadto, żona wnioskodawcy uzyskuje również stały dochód z tytułu emerytury wynoszący około [...] zł brutto miesięcznie, a zatem łącznie dochód wnioskodawcy i jego żony wynosi około [...] zł brutto miesięcznie plus potrącenie komornicze. W takiej sytuacji nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem stały, wykazany dochód miesięczny z tytułu emerytury, jak również żona wnioskodawcy uzyskuje stały dochód miesięczny z tytułu emerytury. Ze względu natomiast na aktualne przebywanie zarówno wnioskodawcy, jak i jego syna w [...] niewątpliwie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, jak i koszty ponoszone przez żonę na bieżące potrzeby życia codziennego są niższe w przypadku utrzymania jednej osoby (żony wnioskodawcy) niż w przypadku utrzymania trzyosobowej rodziny (wnioskodawca, żona, syn). Uznano zatem, że przy wysokości uzyskiwanych wspólnie z żoną dochodów wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200,00 zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe. Wprawdzie wnioskodawca podał, że posiada z żoną rozdzielność majątkową, jednak łączy go wspólne utrzymywanie mieszkania, a przede wszystkim pozostaje on nadal w związku małżeńskim, a małżonkowie mają obowiązek sobie nawzajem pomagać. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 583 j.t.) zwanej dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.) Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Wyjaśnić należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art.61 4 § 1 k.r.i.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 113/11, Lex 783804, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 Lex 1240477). Z powyższego wynika zatem, że rozdzielność majątkowa jaką wnioskodawca posiada z żoną nie mogła wpłynąć na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewątpliwie bowiem małżonkowie mają obowiązek wspierać się i nawzajem sobie pomagać, również w opłaceniu kosztów sądowych. Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego wraz z żoną dochodu ponieść ewentualnych kosztów sądowych samodzielnie. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.