I SA/Wa 1600/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu postanawia : odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 6 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M. S. zwany dalej wnioskodawcą wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwóch synów. Wnioskodawca dodał, że jeden z synów przebywa za granicą, a drugi razem z nim w [...]. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie w bloku spółdzielczym o powierzchni [...] m ². Oświadczył, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz innych przedmiotów wartościowych nie posiada. Wskazał, że jego rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu emerytury w wysokości około [...] złotych, jednak nie wie, czy jest to kwota netto czy brutto. Wnioskodawca oświadczył, że przebywający razem z nim w [...] syn nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast jego emerytura jest zajęta w części przez komornika. Wnioskodawca oznajmił, że żona ponosi wydatki związane z leczeniem siebie i rehabilitacją oraz wydatki związane z leczeniem psa. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie w jakiej części emerytura wnioskodawcy jest zajęta przez komornika i z jakiego powodu oraz w jakiej wysokości jest wypłacana po dokonanym zajęciu komorniczym i kto ją odbiera i dysponuje tymi środkami finansowymi, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca oświadczył, że nie odbiera emerytury. Zapytano wnioskodawcę, czy wskazana wysokość emerytury jaką otrzymuje żona w wysokości około [...] zł jest to kwota netto, czy też kwota brutto oraz czy żona wnioskodawcy oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury uzyskuje jeszcze inne dodatkowe dochody np. z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych, z umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego dochód ten jest uzyskiwany. Wezwano wnioskodawcę do podania jakie ponosi miesięcznie koszty związane z leczeniem i rehabilitacją żony, należało podać ich wysokość, gdyż w nadesłanym do Sądu piśmie z dnia 1 października 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że część jego emerytury jest przeznaczana na leczenie i zakup leków dla żony. Zwrócono się do wnioskodawcy z pytaniem, kto ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz jaka jest wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.), należało podać orientacyjną wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków oraz wysokość innych zobowiązań stałych i wydatków jakie ponosi wnioskodawca. Zapytano wnioskodawcę, czy żona posiada majątek, w tym nieruchomości, oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, wierzytelności czy też przedmioty o wartości powyżej 5.000 zł, jeśli tak, należało je wskazać i podać ich wartość rynkową. Wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, czy on lub żona otrzymuje pomoc od syna przebywającego za granicą, bądź od rodziny lub innych osób, w tym instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 30 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że emerytura wnioskodawcy jest zajęta w ¼ przez komornika sądowego za koszty sądowe. Wnioskodawca wskazał, że emeryturę odbiera żona i ona załatwia wszelkie bieżące sprawy. Wnioskodawca wyjaśnił, że podana przez niego wysokość emerytury [...] zł jest to wysokość jaką podał Sąd Rejonowy w G. i najprawdopodobniej jest to kwota brutto. Oświadczył, że z tego co mu wiadomo żona nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, gdyż jej stan zdrowia nie pozwala jej na to. Wnioskodawca oznajmił, że nie wie jaką kwotę miesięcznie żona przeznacza na leczenie i rehabilitację siebie oraz na leczenie psa. Zaznaczył, że wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania i opłatami ponosi żona. Wskazał, że od 2000 r. posiada z żoną rozdzielność majątkową, a ze względu na przebywanie od [...] lat w [...] nie wie co żona posiada, a w szczególności, czy posiada jakiś majątek. Dodał, że z żoną łączą go dorosłe już dzieci oraz utrzymywanie mieszkania oraz psa. Oświadczył, że nie wie czy przebywający za granicą syn przesyła do domu jakieś pieniądze, gdyż ma on swoją rodzinę na utrzymaniu i dobrze, że sam nie korzysta z żadnej pomocy. Z nadesłanych do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1599/15 dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca nie wie dokładnie ile obecnie wynosi emerytura żony, ale jest to kwota w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że wysokość opłat związanych z utrzymaniem mieszkania wynosiła około [...]-[...] zł. dwa lata temu. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie wnioskodawca przebywa w chwili obecnej w [...] jednak uzyskuje on stały dochód z tytułu emerytury w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie, którego ¼ część jest zajęta przez komornika sądowego. Zaznaczyć należy, że aktualnie zarówno wnioskodawca, jak i jego syn przebywają w [...], gdzie mają zapewnione podstawowe warunki bytowe. Z tego względu, żona wnioskodawcy ponosi niższe koszty związane z utrzymaniem mieszkania (w tym opłatami za zużycie energii elektrycznej, gaz, wodę, itp.), jak również niższe koszty związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego, gdyż ma na utrzymaniu de facto tylko siebie. Ponadto, żona wnioskodawcy uzyskuje również stały dochód z tytułu emerytury wynoszący około [...] zł brutto miesięcznie, a zatem łącznie dochód wnioskodawcy i jego żony wynosi około [...] zł brutto miesięcznie plus potrącenie komornicze. W takiej sytuacji nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem stały, wykazany dochód miesięczny z tytułu emerytury, jak również żona wnioskodawcy uzyskuje stały dochód miesięczny z tytułu emerytury. Ze względu natomiast na aktualne przebywanie zarówno wnioskodawcy, jak i jego syna w [...] niewątpliwie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, jak i koszty ponoszone przez żonę na bieżące potrzeby życia codziennego są niższe w przypadku utrzymania jednej osoby (żony wnioskodawcy) niż w przypadku utrzymania trzyosobowej rodziny (wnioskodawca, żona, syn). Uznano zatem, że przy wysokości uzyskiwanych wspólnie z żoną dochodów wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dodać należy, że wpis sądowy od skargi w wysokości 100,00 zł jest to wpis w najniższej możliwej wysokości. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe. Wprawdzie wnioskodawca podał, że posiada z żoną rozdzielność majątkową, jednak łączy go wspólne utrzymywanie mieszkania, a przede wszystkim pozostaje on nadal w związku małżeńskim, a małżonkowie mają obowiązek sobie nawzajem pomagać. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 583 j.t.) zwanej dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.) Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Wyjaśnić należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art.61 4 § 1 k.r.i.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 113/11, Lex 783804, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 Lex 1240477). Z powyższego wynika zatem, że rozdzielność majątkowa jaką wnioskodawca posiada z żoną nie mogła wpłynąć na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewątpliwie bowiem małżonkowie mają obowiązek wspierać się i nawzajem sobie pomagać, również w opłaceniu kosztów sądowych. Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego wraz z żoną dochodu ponieść ewentualnych kosztów sądowych samodzielnie. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.