I SA/Wa 1618/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], którą stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] stycznia 1965 r. Z ustaleń organu wynika, że powołaną decyzję z [...] stycznia 1965 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. orzekło o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego na terenie wsi K., stanowiącego własność M. K. Od tej decyzji nie zostało wniesione odwołanie. Po rozpatrzeniu wniosku L. S. – następcy prawnego M. K., o stwierdzenie nieważności tej decyzji Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1965 r. zaś Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z [...] września 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. L. S., wnioskiem z [...] lipca 2000 r. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 §1pkt 5 kpa. W wyniku postępowania wywołanego powyższym wnioskiem zapadły liczne decyzje obu instancji, które podlegały ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 15 września 2004 r. sygn.. akt IV SA 4678/03, uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi umarzające postępowanie. Następnie WSA uchylił, wyrokiem z 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 284/08, kolejne decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którymi, po wznowieniu postępowania, organ odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. Wyrokiem z 28 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/WA 539/12, WSA oddalił skargę L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2011 r. odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z [...] września 1999 r. Wyrok ten został uchylony przez NSA wyrokiem z 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2524/12 i sprawa została przekazana do ponownego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie WSA, wyrokiem z 3 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1808/14, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 2011 r. Rozpoznając sprawę po tym wyroku organ powołał się na art. 153 ppsa. Wskazał, że gospodarstwo rolne, położone we wsi K., stanowiące byłą własność M. K. zostało przejęte na własność Państwa decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej na postawie art.. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem. Podstawą przejęcia gospodarstwa rolnego stanowił protokół nr [...] z lustracji tego gospodarstwa przeprowadzonej [...] grudnia 1964 r. W protokole odnotowano, że M. K. opuściła gospodarstwo w 1944 r. i zamieszkała w G. oraz, że w skład gospodarstwa wchodzą grunty przeważnie kl. IV, z których część jest obsiewana przez miejscowych rolników, pastwisko leży ugorem, w skład gospodarstwa wchodzi także około [...] ha lasu brzozowego. Taki opis gospodarstwa oraz opinia obecnych przy jego sporządzeniu pozwoliła organowi na stwierdzenie, że gospodarstwo to jest faktycznie opuszczone. Z oświadczeń świadków przedłożonych przez L. S. przy wniosku o wznowienie postępowania tj. H. K., W. P. i J. Z., z podpisami poświadczonymi notarialnie [...] czerwca 2000 r. wynika, że znają oni gospodarstwo M. K. Świadkowie oświadczyli, że grunty od M. K. najpierw dzierżawili ich rodzice, a następnie oni sami do połowy lat 70-tych. W czasie trwania dzierżawy płacili właścicielce czynsz dzierżawny częściowo gotówką a częściowo płodami rolnymi. Na wniosek L. S. organ przesłuchał świadków J. Z. i W. P. H. K. zmarł wcześniej. Dokonując analizy dowodów zgromadzonych w sprawie tj. oświadczeń trzech świadków, protokołu z oględzin gospodarstwa sporządzonego [...] grudnia 1964 r. w kontekście tych oświadczeń i pory roku, w której ten protokół został sporządzony organ stwierdził, że dowody pozwalają na stwierdzenie, że w 1964 r. błędnie uznano gospodarstwo rolne M. K. za opuszczone w rozumieniu art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. Przedstawione przez stronę nowe dowody jednoznacznie potwierdzają prowadzenie upraw i zagospodarowanie gruntów gospodarstwa M. K. przed przejściem tego gospodarstwa na własność Państwa decyzją z [...] stycznia 1965 r. i są podstawą do stwierdzenia wydania decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. z naruszeniem prawa. Nie jest możliwe uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. ze względu na ograniczenie terminu wynikające z art. 146 §1 kpa. Termin określony w tym przepisie upłynął [...] września 2004 r. Zgodnie z art. 146 §1 kpa uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny wymienionej w art. 145 §1 pkt 5 kpa nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi L. S. zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy a to art. 146 §1 i art. 8 kpa. II. Naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 2, 21 ust. 1, 64 ust. 1 i 2, 31 Konstytucji RP, art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją organ stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. Kontrolowanymi, w wyniku wznowienia postępowania, decyzjami organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Państwowej Rady Narodowej w G. z [...] stycznia 1965 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność M. K. Po wznowieniu postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 §1 pkt 5 kpa organ doszedł do wniosku, że decyzje zapadłe w postępowaniu nieważnościowym są wadliwe, gdyż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] stycznia 1965 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i powinna być stwierdzona jej nieważność. Jednak organ uznał, że nie może wydać decyzji o jakiej stanowi art. 151 §1 pkt 2 kpa z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 146 §1 kpa i dlatego wydał decyzję na podstawie art. 151 §2 kpa. Powodem takiego rozstrzygnięcia jest fakt, iż od dnia doręczenia decyzji z [...] września 1999 r. upłynęło pięć lat. Takie rozstrzygnięcie organu Sąd uznaje za zgodne z prawem. Obowiązkiem bowiem organu, po wznowieniu postępowania, jest nie tylko zbadanie czy istnieją przyczyny wznowienia podane w art. 145 §1 kpa, ale także czy nie zachodzą negatywne przesłanki wskazane w art. 146 kpa, które uniemożliwiają dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania i rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu co do istoty. W rozpoznawanej sprawie organ, po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 §2 kpa, stwierdził istnienie powodów wznowieniowych wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jednakże stwierdził również, że od doręczenia decyzji kończącej wznowione postępowanie upłynęło pięć lat. Wynika z akt sprawy, że decyzja ta została doręczona skarżącemu [...] września 1999 r. Zatem pięcioletni termin od jej doręczenia upłynął [...] września 2004 r. Upływ tego terminu stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą uchylenie decyzji, określoną w art. 146 §1 kpa. Upływ tego terminu jest bezwarunkowy, gdyż przepis nie uzależnia wystąpienia tej przesłanki od okoliczności, które spowodowały upływ tego terminu. W przypadku wystąpienia tej negatywnej przesłanki organ jest obowiązany ją uwzględnić i nie może badać co było tego powodem. Organ ma obowiązek zastosować ten przepis wprost. Przepis art. 146§1 kpa koreluje z podstawową zasadą procesową jaką jest zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 14 kpa. Zgodnie z tym przepisem uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (§1).Kodeks zaś przewiduje, że uchylenie decyzji w trybie wznowieniowym nie jest dopuszczalne, gdy od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 3-8 kpa. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w skardze są więc bezzasadne. Również i zarzuty skargi naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego są nieuzasadnione z powyższych względów. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia odszkodowania za szkody spowodowane wydaniem decyzji z naruszeniem prawa. Natomiast żaden z wymienionych w zarzutach skargi przepisów Konstytucji RP jak i art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie zawiera normy, z której wynikałoby, że w przypadku pozbawienia, w sposób sprzeczny z prawem, prawa własności naprawienie szkody ma nastąpić wyłącznie poprzez zwrot w naturze utraconej własności. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.