I SA/Wa 1690/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. P. i K. P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. P. i K. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. P. i K. P. pismem z 3 lipca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14. W pkt 1 wskazanego orzeczenia Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 28 września 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ulicy [...], pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1360/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł, w związku z niewykonaniem wyroku Sądu z 25 listopada 2014 r. Po czym kolejnym wyrokiem z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 919/17 Sąd ten wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 zł. Stwierdził ponadto, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W obecnie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżący wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, - przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej od wysokości połowy kwoty nałożonej grzywny. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że kilkakrotnie wzywała organ do wykonania wyroku, w tym pismem z 12 kwietnia 2019 r. Prezydent natomiast pismem z 26 kwietnia 2019 r. wystąpił o dokumenty, które już posiada. Organ dokonuje czynności "na zwłokę". Od chwili wpłynięcia akt po wydaniu wyroku do organu, nie wykonał on żadnych czynności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej – w tym pismem z 26 kwietnia 2019 r. poinformował pełnomocnika stron, iż zwrócił się o przesłanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości oraz wskazał przewidywaną datę wydania decyzji - [...] września 2019 r. Ponadto podniósł, iż z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1325 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14 w pkt 1 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 28 września 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ulicy [...], pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). Wyrok ten nie został wykonany, w rezultacie czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kolejnym wyrokiem z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1360/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł. Po czym wyrokiem z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 919/17 ponownie nałożył grzywnę na Prezydenta [...] w wysokości 2.000 zł. Stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu stwierdzającym bezczynność wpłynęły do organu 18 marca 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 332/14 (data stempla prezentaty organu), jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 25 listopada 2014 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, uprzednio wymierzone grzywny, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 4.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim okres prowadzonego postępowania oraz to, że po zwrocie akt sprawy po wyroku wymierzającym mu drugą grzywnę, Prezydent nie zintensyfikował czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego przez tak długi okres. Podkreślić należy, że wniosek w tej sprawie pochodzi z 2012 r. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki i bezskuteczności uprzednio wymierzonych sankcji, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Przepis ten stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Skarżący uzasadnili swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej faktem rażącej bezczynności organu oraz poniesieniem kosztów związanych z obsługą prawną oraz zgromadzeniem dokumentacji potrzebnej na potrzeby. Ich argumenty są zatem bardzo ogólne, nie odnoszące się konkretnie do żądania przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej. To oznacza, że w istocie skarżący nie wykazali też rozmiaru krzywdy jakiej doznali. Sąd uznał także, że już kwota nałożonej grzywny (dwukrotnie wyższej od poprzednio nałożonej) skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jedocześnie przyznanie sumy pieniężnej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Nie można bowiem pominąć faktu, że organ choć opieszale, podejmował w sprawie działania mające na celu jej zakończenie. Stąd w części obejmującej to żądanie, podlega ona oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.