I SA/Wa 1712/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-27
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Gabriela Nowak, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. bez uprzedniego wszczęcia tego postępowania i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie interesu prawnego strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. bez uprzedniego wszczęcia tego postępowania. Ustalenie, czy wnioskodawca posiada przymiot strony i interesu prawnego, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy oczywiste jest, że wnioskodawca nie ma legitymacji do jego zainicjowania. W przeciwnym razie, organ powinien wszcząć postępowanie, a negatywny wynik postępowania wyjaśniającego może stanowić podstawę do umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca B. L. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody dotyczącej komunalizacji nieruchomości. Minister Administracji i Cyfryzacji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego ani legitymacji do złożenia wniosku. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez Ministra w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca wniosła skargę do WSA. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także zaniechanie doręczenia jej wyjaśnień Starostwa Powiatowego. Skarżąca podniosła, że posiadała tytuł prawny do części nieruchomości, która została omyłkowo scalona z działką komunalizowaną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz poprzedzające je postanowienie tegoż Ministra, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej B. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] znak: [...] na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 61 a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku B.L. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w części dotyczącej nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa w dniu [...] nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Miasta [...] obręb nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia Minister Administracji i Cyfryzacji w pierwszej kolejności podkreślił, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić zgodnie z art. 157 § 2 kpa na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 § 2 kpa. Dodatkowo wskazał, że interes musi mieć charakter realny w danej dacie w postępowaniu komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191) tj. w dniu 27 maja 1990 r. Dalej, Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że stroną postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu [...] prawo własności do skomunalizowanego mienia. Wyjaśnił, że postępowanie komunalizacyjne nie dotyczyło natomiast interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina.
Nadto Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że ze zgromadzonego w toku postępowania nieważnościowego materiału nie wynika, aby w skład działki nr [...], będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] wchodziła działka nr [...], powstała w ocenie skarżącego ze scalenia działek nr [...],[...] i [...] stanowiących własność B. L.
Wykaz zmian gruntowych z [...] wskazuje, że z działek o numerach: [...], [...],[...],[...],[...] powstała działka nr [...], natomiast z wykazu zmian gruntowych z [...] wynika, iż działka [...] powstała ze scalenia działek o numerach [...], [...] i [...]. Wskazana wyżej dokumentacja nie dowodzi tego, że działka [...] jak również [...] stanowiły część działki [...]. Ponadto z wyjaśnień przedstawionych przez Starostwo Powiatowe w [...] wynika wprost, że działka [...] nie powstała z działki [...]. Starosta [...] w kolejnym piśmie wskazał natomiast, iż działka nr [...] powstała w [...] z podziału działki nr [...], a ta z kolei z podziału działki nr [...]. Obecnie, wg aktualnego wypisu z rejestru gruntów nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi działki nr [...],[...],[...],[...].
Mając powyższe na względzie, organ rozpatrujący wniosek B.L. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stwierdził, iż wnioskodawczyni nie legitymowała się prawem własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Wyjaśnił, że oznacza to, iż wnioskodawczyni występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nie wykazała, że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego, a tym samym, że posiada legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 kpa.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem wystąpiła B. L. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów tj. art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa oraz z art. 107 § 3 kpa, poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz art. 9 i 10 kpa, poprzez zaniechanie doręczenia wnioskodawczyni wyjaśnień Starostwa Powiatowego w [...], wskutek czego naruszone zostało jej prawo do należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenia jej prawa i obowiązków.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zdaniem Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nie przedstawia nowych okoliczności, które mogłyby czynić zasadnym uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia. Ocenił, że wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] jak i przymiot ten wnioskodawczyni nie przysługiwał w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym powyższą decyzją. Minister przytoczył argumentację wskazywaną w własnym postanowieniu z dnia [...] i podtrzymał w całości stanowisko w nim zaprezentowane.
Podkreślił, że w omawianej sprawie wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów (dodał, że organ z urzędu też nie znalazł) poświadczających o jej tytule prawnym do skomunalizowanego mienia w dniu [...].
Minister Administracji i Cyfryzacji odniósł się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustosunkowując się do zaniechania doręczenia wnioskodawczyni wyjaśnień Starostwa Powiatowego w [...] wyjaśnił, że z przepisu art. 73 § 2 kpa nie wynika obowiązek dla organu administracji sporządzania kopii (odpisów) akt sprawy i doręczenia ich na adres strony postępowania. Wskazał, że strona może korzystać z przewidzianych w art. 73 kpa uprawnień albo osobiście, albo przez pełnomocnika. Akta sprawy powinny być udostępnione w siedzibie urzędu organu prowadzącego postępowanie.
Ustosunkowując się do żądania strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego dotyczącego działki [...] o pow. [...] ha Minister wyjaśnił, że organ nadzoru, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących sprawy. Organ dodał także, iż nie jest właściwy do przeprowadzenia kontroli legalności aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] potwierdzającego sprzedaż przez B. L. działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa.
Zdaniem Ministra Administracji i Cyfryzacji w niniejszej sprawie, zakończonej zaskarżonym postanowieniem, nie doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 kpa. Podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności i szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane wyżej postanowienie wniosła B. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a mianowicie poprzez przyjęcie, iż:
a) wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego w przedmiotowej sprawie,
b) zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, iż wnioskodawczyni dysponuje prawem własności, choćby do części nieruchomości tj. działki [...].
Wnioskodawczyni nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez organ wydający postanowienie w przedmiotowej sprawie.
Wskazała, że do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dołączony został odpis aktu notarialnego Rep. A Nr [...], dotyczący zniesienia współwłasności nieruchomości. W ocenie skarżącej z aktu tego jednoznacznie wynika, że nabyła ona własność działek położonych w [...] przy ul. [...], oznaczonych nr [...],[...] i [...]. Do wniosku o stwierdzenie nieważności załączono również pismo z dnia [...] znak: [...], w którym geodeta powiatowy przedstawił historię przekształceń związanych z powyższymi działkami. Skarżąca podała, że w piśmie tym wskazano, że w trakcie sporządzania wykazów oraz wyciągów z wykazu zmian gruntowych doszło do omyłkowego scalenia działek nr [...] i [...] z działką nr [...] i powstania działki nr [...], którą sprzedała Skarbowi Państwa w dniu [...], błędnie uważając, że sprzedaje działkę o dotychczasowym numerze [...].
W wyniku wskazanych powyżej zmian gruntowych z trzech działek o pow. [...] ha powstała działka oznaczona nr [...], o pow. [...] ha. Zmiany te wpłynęły do Państwowego Biura Notarialnego w [...] w dniu [...]. Skarżąca podała, że nigdy nie została zawiadomiona o ich przeprowadzeniu.
Stwierdzając, że działka nr [...] (a przez to i działka [...]) nie weszła następnie w skład przedmiotowej dla stwierdzenia nieważności decyzji działki nr [...], zdaniem strony organ skarżącej oparł się na wyjaśnieniach przedstawionych przez Starostwo Powiatowe w [...].
Dalej, w uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła także, że organ nie odniósł się do wyrysu z mapy ewidencyjnej na dzień [...], w którym wskazana jest lokalizacja działki oznaczonej nr [...] na terenie wchodzącym w skład późniejszej działki nr [...] (obecnie prawdopodobnie [...]), a także informacji zawartych w piśmie Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] z którego wynika, że w chwili przejęcia przez Miasto [...] działki nr [...] w jej skład wchodziła działka nr [...] o pow. [...] ha. Stwierdzenie tego właśnie faktu zdaniem skarżącej stanowi istotę niniejszego postępowania. W ocenie skarżącej nieistnienie dokumentacji w zakresie ewentualnego scalenia działek może bowiem oznaczać, że doszło do kolejnych zmian gruntowych nie mających jakichkolwiek podstaw prawnych. Brak ten nie wyklucza więc istnienia interesu prawnego wnioskodawczyni w stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...]. Skarżąca podniosła, że organ przyjmując, że działka nr [...] nie weszła w zakres terenu działki nr [...], należało wskazać jaki był jej dalszy byt faktyczny i prawny. Organ winien wskazać gdzie zatem zlokalizowana jest powierzchnia tej działki, jeżeli nie w lokalizacji wskazywanej przez skarżącą. Pominięcie tej okoliczności w uzasadnieniu postanowienia w ocenie strony skarżącej nie doprowadziło do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą procesową uzasadniającą jego uchylenie, skarga zaś jest zasadna choć nie z przyczyn w niej podniesionych.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli organu w trybie stwierdzenia nieważności.
W sprawie niniejszej kwestią zasadniczą było ustalenie przez organ czy B.L. przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa a tym samym legitymacja czynną do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w części dotyczącej nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa w dniu [...] nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Miasta [...] obręb nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić postawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż postanowienia organu zapadły z naruszeniem art. 7, 77 i 61a kpa w związku z art. 28 kpa, a stwierdzenia, które znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia są przedwczesne i nie poprzedzone rzetelnie przeprowadzonym postepowaniem wyjaśniającym w zakresie interesu prawnego wnioskodawczyni.
Ustalenie istnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (tak w: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2008 r., II SA/Gd 463/08).
Podkreślić należy, że materialna podstawa legitymacji strony ujmowana jest szeroko, a więc przepis prawny o którym mowa powyżej nie musi należeć do prawa administracyjnego. Źródłem interesu prawnego może być prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe (tak w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Łodzi z dnia 28 października 2003 r., II SA/Łd 1681/00 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r., I OSK 2016/06).
Ponadto z przepisu art. 28 k.p.a. nie wynika, aby status strony przysługiwał jedynie tym podmiotom, których interes prawny jest kształtowany bezpośrednio przez akt administracyjny. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2009 r., II GSK 62/09 wskazano, że w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni.
W sprawie niniejszej organ z naruszeniem art. 61 a kpa przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące interesu prawnego skarżącej, pomimo, iż nie zostało uruchomione żadne postępowanie w ramach którego mógł dokonywać czynność sprawdzających, miedzy innymi w zakresie powstania działki nr ew. [...] z obrębu [...], ustalając, iż powstała ona z podziału działki nr ew. [...] w [...], zaś działka nr ew. [...] powstała z podziału działki [...] w [...]. Aktualnie nieruchomość ta oznaczona jest w ewidencji gruntów jako działki nr. [...],[...],[...] i [...].
Organ toczył także korespondencje ze Starostą [...] w zakresie wykazu zmian gruntowych z [...] i [...] i ostatecznie swoje stanowisko oparł na twierdzeniach Starosty co do pochodzenia działki [...]. Wszystkie te czynności mogły być jednak przeprowadzone dopiero w toczącym się postępowaniu a więc po jego wszczęciu. Tymczasem odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. można w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. W innych przypadkach postępowanie na żądanie strony wszczyna się zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., co stwarza możliwości do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy.
Należy podkreślić, że odmowa przyznania B.L. przymiotu strony była poprzedzona czynnościami wyjaśniającymi, co oczywiście nie może mieć miejsca przed wszczęciem postępowania.
Na uwagę i aprobatę zasługuje w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 147/10 "Wyjaśnienie okoliczności, czy wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji ma interes prawny w sprawie i czy jest stroną, powinno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym. Nie można odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu takiej decyzji czynić rozważań na temat interesu prawnego, czy też braku takiego interesu po stronie wnioskodawcy.".
Zatem, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie.
Powyższe rozważania organ weźmie pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, pamiętając o obowiązku rzetelnego zbadania przymiotu strony skarżącej i odniesieniu się do wszystkich jej uwag i zastrzeżeń w tym do wyrysu z mapy ewidencyjnej na dzień [...] na której lokalizacja działki nr ew. [...] wskazana jest w obrębie działki nr ew. [...], natomiast z wykazu zmian gruntowych z [...] wynika , iż działka nr ew. [...] powstała w wyniku scalenia działek [...],[...] i [...]. Okoliczności te winny być przedmiotem wyjaśnienia przez organ po wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w części dotyczącej nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa w dniu [...] nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Miasta [...] obręb nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], bowiem mają one istotne znaczenie dla ustalenia interesu prawnego skarżącej w żądaniu stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.
Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zapadły z naruszeniem art. 61 a kpa w zw. z art. 28 kpa., Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na treści art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło