I SA/Wa 173/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu 1 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S., S. S. i P. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 564/13 1. wymierza Prezydentowi Prezydenta [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. S., S. S. i P. S. sumy pieniężne po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. S., S. S. i P. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 grudnia 2020 r. A. S., S. St. i P. S. (dalej jako skarżący) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako skarżący) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 564/13. W skardze wskazano, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 2 listopada 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę organ nadal nie rozstrzygnął sprawy. Skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności, 2) przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych, 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z [...] stycznia 2021 r. odmówiono przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Poza sporem jest, że wyrokiem z 12 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 564/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy, termin ten ekspirował z dniem 10 września 2014 r. Na skutek niewykonania powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 17 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3266/14, 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 149/17 oraz z 12 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1822/18 wymierzał organowi grzywny w wysokości odpowiednio: 1000 złotych, 5000 złotych i 5000 złotych, przy czym w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 149/17 i I SA/Wa 1822/18 Sąd stwierdził ponadto, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawach tych przyznano także od organu na rzecz skarżących sumy pieniężne w kwotach odpowiednio: 1000 złotych i 2000 złotych. Odpis ostatniego wyroku wymierzającego grzywnę wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności i aktami sprawy organ otrzymał 12 czerwca 2019 r. 1 czerwca 2020 r. do organu zwrócono akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości, wypożyczone wcześniej do Prokuratury Regionalnej we [...]. 16 września 2020 r. sporządzona została analiza geodezyjna. Pismem z 10 grudnia 2020 r. organ poinformował strony, że zebrany został materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] organ odmówić przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pomimo wydania decyzji w sprawie skarga o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniona, albowiem nie ulega wątpliwości, że organ nie wydał decyzji w terminie określonym w wyroku z 12 marca 2014 r. a od dnia otrzymania przez organ ostatniego wyroku wymierzającego grzywnę do wydania decyzji upłynęło ponad półtora roku. Świadczy to o dalszej bezczynności organu. Zważyć należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Należy wziąć pod uwagę, że od upływu terminu wyznaczonego w wyroku z 12 marca 2014 r. do wydania decyzji w sprawie upłynęło ponad sześć lat. Ponadto należy zauważyć, że jest to trzeci z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie ww. wyroku. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, uwzględniając fakt, że organ wydał już decyzję oraz biorąc pod uwagę okres jaki upłynął od otrzymania przez organ wyroku z 12 marca 2019 r. a wydaniem decyzji Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości niż wymierzona ostatnio, tj. 2000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej zasadne jest przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 154 § 7 ppsa w zw. art. 154 § 6 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w pkt 4 sentencji orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.