I SA/Wa 1741/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. P. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1480/16 oddala skargę. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 1480/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P. (Skarżąca) o na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO) z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmawiającą przyznania zasiłku stałego. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 9 września 2017 r. Pismem z dnia 18 października 2017 r. Skarżąca wystąpiła ze skargą o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1480/16. W uzasadnieniu skargi zarzuciła nieważność postępowania sądowego, z uwagi na to, że została pozbawiona prawa do obrony swoich praw. Ponadto wraz ze skargą przedłożyła nowe dowody, które, w jej ocenie, mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: a) orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2017 r.; b) zaświadczenie lekarza sądowego z [...] października 2017 r. nr [...]; c) pismo Powiatowego Urzędu Pracy w P.; Reasumując Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 w związku z art. 7 pkt 6 i 7 oraz art. 43 ust. 1 w związku z art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż w dacie wydania wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1480/16 jej dochód wynosił zero złotych, zaś opłata za studia jest jej niezbędna do przekwalifikowania się. Dodatkowo Skarżąca zarzuciła dyskryminację jej osoby ze względu na niepełnosprawność, co stanowi naruszenie art. 3 pkt 3 Traktatu o UE. SKO w odpowiedzi na skargę wyjaśniło, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę na swoją decyzję z 16 sierpnia 2016 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadna, dlatego podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. W pierwszej kolejności Sąd zbadał przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. I tak, w ocenie Sądu, Skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wynikającego z art. 277 P.p.s.a. Termin ten rozpoczął bowiem bieg w dniu, w którym Skarżąca dowiedziała się o nowych dowodach i okolicznościach w sprawie, co jak wynika z akt sądowych sprawy miało miejsce w październiku 2017 r., w którym to miesiącu skarżąca złożyła również niniejszą skargę. Sąd uznał również, że skarga o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne wynikające z art. 279 P.p.s.a. oraz opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i art. 273 § 2 P.p.s.a. Sąd wskazuje jednak w tym miejscu, że pomimo spełniania wymogów formalnych wynikających z art. 279 P.p.s.a oraz pomimo powołania ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, to jest przesłanek wskazanych w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i art. 273 § 2 P.p.s.a. wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego podlegać winna oddaleniu. Skarżąca jako pierwszą z podstaw do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., twierdząc, że pozbawiona została możliwości obrony swoich praw w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1480/16. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie powołanego przepisu muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1699/09, pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści powołanego przepisu wynika, że wskazana w nim przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W takiej sytuacji zawsze konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości swoich praw. O pozbawieniu możności obrony swoich praw można mówić natomiast, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego. Przy czym, jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu strony możności działania (obrony swoich praw) w omawianym znaczeniu. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, w toku postępowania zakończonego wydaniem wyroku z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 1480/16 nie doszło do pozbawienia Skarżącej możliwości działania, a tym samym możliwości obrony swoich praw. Jak wynika z akt sprawy o rozprawie, która odbyła się w dniu 15 grudnia 2016 r. skarżąca została prawidłowo zawiadomiona, o czym świadczy własnoręczny podpis skarżącej znajdujący się na zwrotnym poświadczeniu odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy w aktach sprawy o sygn. I SA/Wa 1481/16. W zawiadomieniu tym znajdują się pouczenia m.in. o tym, że: niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, że w przypadku oddalenia przez Sąd skargi, sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu oraz że w sprawach, w których Sąd oddalił skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. W punkcie 3 omawianego pouczenia zawarta jest również informacja, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również zgłoszenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Skarżąca na powyższe zawiadomienie Sądu zareagowała 12 grudnia 2016 r., składając na biurze podawczym Sądu pismo procesowe w którym poinformowała, że "w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1480/16, otrzymane w dniu 6 grudnia 2016 r. uprzejmie proszę o usprawiedliwienie mojej nieobecności na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. z powodu choroby (zwolnienie od dnia 20 grudnia 2016 r. – w aktach Powiatowego Urzędu Pracy w P.)" i w związku z tym ponownie przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Tym samym całkowicie bezpodstawne są zawarte w skardze o wznowienie postępowania sądowego zarzuty o pozbawieniu Skarżącej możliwości obrony swoich praw. Strona brała bowiem aktywny udział w postępowaniu sądowym. W szczególności, zwłaszcza wobec treści pisma Skarżącej z 12 grudnia 2016 r., nie może być mowy o wystąpieniu sytuacji, w której Skarżąca została pozbawiona obrony swoich praw zwłaszcza, że we wspomnianym piśmie procesowym nie wniosła o odroczenie rozprawy, a jedynie usprawiedliwiła swoją nieobecność. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że Skarżąca pouczona przez Sąd w zawiadomieniu o terminie rozprawy, w ustawowym terminie złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., którego odbiór osobiście pokwitowała 21 lutego 2017 r. (k.45 kat sądowych). Wystąpiła również pismem z 6 marca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, które zostało jej przyznane postanowieniem starszego referendarza sądowego z 13 marca 2017 r. Zaznaczyć też trzeba, że radca prawny P. C. wyznaczony dla Skarżącej pełnomocnik z urzędu pismem z 10 lipca 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1481/16, a skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku złożyła Skarżąca osobiście. Reasumując, jeżeli w sprawie nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby stronę skarżącą możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie może ona domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie można uznać, że Skarżąca została pozbawiona możności obrony swoich praw. W skardze o wznowienie postępowania sądowego jako drugą przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania Skarżąca wskazała art. 273 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wymienione w art. 273 § 2 P.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek oraz zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Ponadto okoliczności te mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi, a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Jednocześnie strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie. Pogląd taki utrwalony jest zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z: 22 lutego 2017 r., I FSK 1121/16; 19 maja 2014 r., II FSK 962/14; 28 stycznia 2014 r., I FSK 368/13; 25 kwietnia 2013 r., II FSK 1776/11; 24 kwietnia 2013 r., I OSK 2068/11; 20 listopada 2012 r., II OSK 1853/12; 8 luty 2011 r., II OSK 2355/10), jak i w doktrynie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa, 2016, s. 1183). Zdaniem Sądu dołączone do skargi o wznowienie dokumenty w postaci orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] października 2017 r., zaświadczenie lekarza sądowego z [...] października 2017 r. nr [...] nie spełniają opisanych powyżej przesłanek, gdyż zostały już sporządzone po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r. kończącego postępowanie, którego wznowienia domaga się strona. Nie mogły one zatem zostać powołane przez Skarżącą w toku tego postępowania. Końcowo wyjaśnić należy, że przyczyną odmowy przyznania Skarżącej zasiłku stałego był fakt nie legitymowania się przez nią w dacie wydawania decyzji przez SKO, to jest [...] sierpnia 2016 roku ani orzeczeniem niepełnosprawności. Jak już wyżej wskazano, Skarżąca orzeczenie o niepełnosprawności uzyskała [...] października 2017 roku, przy czym wynika z niego, że ustalony, umiarkowany stopień niepełnosprawności istnieje od 9 kwietnia 2015 roku. Należy jednak zwrócić uwagę, że dopiero z dniem 1 stycznia 2017 roku, a więc po dacie wydania wyroku objętego skargą o wznowienie, weszła w życie nowelizacja art. 106 ustawy o pomocy społecznej regulująca kwestie związane z wystąpieniem o zasiłek stały przez osobę, która w dacie złożenia wniosku nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ale uzyskała je po wszczęciu postępowania w sprawie zasiłku. Nowelizacja ta wprowadza mechanizm przyznawania osobom, które wystąpiły o wydanie orzeczenia ale jeszcze go nie uzyskały, zasiłku okresowego na czas trwania postępowania oraz przewiduje zasadę przyznawania zasiłku stałego za okres od daty złożenia wniosku o ile orzeczenie dostarczone zostanie w terminie 60 dni od jego uzyskania. Tym niemniej, z art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. poz. 2174) wynika, że przepisy znowelizowane przepisy ustawy stosuje się do wszczętych i niezakończonych przed datą wejścia w życie nowelizacji. Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarga z dnia 18 października 2017 r. nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia, o których mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i art. 273 § 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.