I SA/Wa 1774/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 24 maja 2021 r. M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z., reprezentowani przez adwokata, złożyli skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18. Skarżący podkreślili, że są spadkobiercami J. Z., który w dniu 24 lipca 1947 r. i 29 września 1948 r. złożył wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego (w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów m.st. Warszawy, Dz. U. z 1945 r. Nr 50 poz. 2790) dla nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] nr [...] i [...], składającej się m.in. z działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny nr [...]. Pismem z dnia 10 lipca 2018 r. skarżący wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...], w części odpowiadającej działce ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wspomnianego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając przy tym, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu, Prezydent m. st. Warszawy nie wykonał wyroku. Dlatego też pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku. Wezwanie okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. Wnieśli zatem o wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie wskazując na wielość postępowań, jakie toczą się w sprawach dotyczących nieruchomości dekretowej położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...]. Wspólne dla tych spraw akta administracyjne zostały zwrócone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy piśmie z 3 września 2019 r., w sprawie pod sygn. akt I SAB/Wa 390/18. Następnie, Biuro Spraw Dekretowych przy piśmie z 28 września 2020 r. przekazało akta sprawy Wojewodzie Mazowieckiemu wraz ponagleniem stron na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy. Ponaglenie do tej pory nie zostało rozpatrzone, a akta sprawy pozostają w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim. Pismem z 28 czerwca 2021 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przedłużeniu postępowania do dnia 30 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z 31 sierpnia 2020 r. skarżący wezwali bowiem Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18. Sąd podkreśla, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019) Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W rozpoznawanej sprawie należało zauważyć, że wyrokiem z 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla części nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] i ul. [...] w części odpowiadającej obecnej dz. ew. nr [...] z obrębu [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony organowi w dniu 9 stycznia 2019 r., wspólne wraz ze sprawą I SAB/Wa 390/18 akta sprawy zwrócono zaś 11 września 2019 r. Do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi złożonej w trybie ustalonym przepisem art. 154 p.p.s.a., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Doszło zatem do bezczynności organu, która – w ocenie Sądu - miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć przyjdzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; CBOSA). W tym miejscu wypada zaznaczyć, że każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku z 3 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/18, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wydał decyzji kończącej postępowanie, ale też pierwszą informację o przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku (jako datę graniczną wskazano dzień 30 grudnia 2020 r.) Prezydent wystosował do stron w piśmie z 28 września 2020 r. Zastrzeżenia Sądu budzi również bierność organu w pozyskaniu akt, które pozostawały w budynku tut. Sądu, by po ich zwrocie wypożyczyć innej jednostce organizacyjnej Urzędu, a następnie Wojewodzie Mazowieckiemu celem rozpatrzenia ponaglenia. W obrębie tego samego - dużego, dobrze skomunikowanego miasta, możliwym było wielokrotne przeglądanie, wypożyczenie, a także skopiowanie akt w całości, czy części istotnych z punktu widzenia charakteru sprawy. Sąd nie dostrzegł zatem przeciwskazań do podjęcia działań w celu pozyskania wymaganej dokumentacji. Stanowisko zaś, że bierne oczekiwanie organu na zwrot akt jest bezczynnością pozostaje ugruntowane w orzecznictwie sądowym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 144/16; z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1345/16; z 17 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1733/15; z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1257/14). W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 3 października 2018 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4.000 złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie ww. wyroku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).