I SA/Wa 1781/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. I SA/Wa 1781/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.S. na postanowienie Prezydenta W. z [...] czerwca 2015 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 5 maja 2015 r. M.S. złożył do Prezydenta W. pismo zawierające m. in. wniosek o przyznanie, wraz z wypłaceniem wyrównania, zasiłku stałego od lutego 2003 r. Prezydent W. postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty wnioskodawcy zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.S. Rozpatrując sprawę Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszym postępowaniu wniosek o wszczęcia postępowania złożyła strona – M.S. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 kpa, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium wyjaśniło, że przepis wskazany wyżej, obowiązujący od 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż wcześniej, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty, przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. W rozpatrywanej sprawie żądanie M.S. dotyczy przyznania zasiłku stałego, począwszy od lutego 2003 r., a także wypłacenia wyrównania za wszystkie miesiące poczynając od lutego 2003 r. Zdaniem organu zakres żądania strony jest jasny i zrozumiały, wynika z niego wyraźnie, iż intencją strony pozostaje otrzymanie zasiłku stałego wraz z wyrównaniem za wskazany okres. Organ odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie wyjaśnił, iż tożsame żądanie strony było już przedmiotem oceny Prezydenta W. Wnioskowane świadczenie M.S. miał przyznane do dnia [...] stycznia 2003 r., zaś uprawnienie do tego świadczenia zostało uchylone decyzją Prezydenta W. z [...] marca 2003 r., nr [...]. Natomiast decyzją Prezydenta W. z [...] marca 2003 r., nr [...] odmówiono M.S. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, wskazując, że świadczenie to przestało przysługiwać w związku z przyznaniem renty inwalidzkiej z ZUS i przekroczeniem kryterium dochodowego. Kolegium wyjaśniło, że w chwili orzekania przez Prezydenta W. w sprawach zakończonych powyższymi decyzjami obowiązywała ustawa z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w której obecnie znana instytucja "zasiłku stałego" nosiła nazwę "zasiłku stałego wyrównawczego". Z treści wniosku M.S. z 5 maja 2015 r., jak również złożonego przez niego zażalenia nie wynika, aby intencją jego było wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] marca 2003 r. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie występuje przesłanka obligująca organ do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, którą stanowi "inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte", a mianowicie okoliczność, iż postępowanie w tej sprawie już się toczyło i zapadło w nim rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już sie toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 893/11, WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/ Wa 813/12, wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12). Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie zaistniała tego rodzaju sytuacja i dlatego postępowanie administracyjne nie może się toczyć z przyczyn przedmiotowych. Tym samym brak było podstaw do merytorycznego rozpatrywania sprawy, lecz konieczne było wydanie aktu o charakterze formalnoprawnym. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2015 r. skargę złożył M.S., podnosząc, że nie zmieniły się warunki na podstawie których przyznano mu zasiłek stały, wobec czego żąda jego wypłacenia od lutego 2003 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd skierował niniejszą sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym m. in. wówczas, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wniosek z 5 maja 2015 r. inicjujący postępowanie zakończone kwestionowanym przez skarżącego postanowieniem jest ponownym wnioskiem przez niego złożonym w tej samej sprawie. Jak wynika z akt sprawy oraz z decyzji organu I instancji, jak również co Sądowi wiadomo z urzędu, decyzją z [...] marca 2003 r., nr [...] Nr [...], zmieniono wcześniejszą decyzję w przedmiocie prawa do zasiłku stałego wyrównawczego i ustalono, że przysługuje on do [...] stycznia 2003r. Rozstrzygnięcie podyktowane było przyznaniem skarżącemu przez ZUS prawa do renty i przekroczeniem kryterium dochodowego. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2003 r., nr [...], która następnie stała się przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z 15 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 1295/03 oddalił skargę M.S. na decyzję Kolegium z [...] maja 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 września 2004 r., sygn. akt I OSK 997/04 oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Z kolei decyzją z [...] marca 2003 r. w sprawie nr [...] Prezydent W. odmówił skarżącemu przyznania (z wniosku z lutego 2003 r.) zasiłku stałego wyrównawczego z uwagi na przyznanie renty z ZUS i przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2003 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z 15 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 1294/03 oddalił skargę M.S. na decyzję Kolegium z [...] maja 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 września 2004 r., sygn. akt I OSK 657/04 oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Dawny zasiłek stały wyrównawczy w aktualnym stanie prawnym został zastąpiony zasiłkiem stałym, jest więc tym samym świadczeniem. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis określony w art. 61a § 1 kpa, zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania następuje z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada zatem, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Podkreślenia wymaga, że z treści art. 61a § 1 kpa wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Prawidłowo wskazało Kolegium, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Szczecinie z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1285/13; wyrok WSA w Kielcach z 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 709/13; wyroki WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 65/14; i z 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji za inną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego uznały fakt, iż w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i zapadło rozstrzygnięcie o odmowie przyznania M.S. zasiłku stałego wyrównawczego, a nie uległy zmianie okoliczności, które uzasadniałyby ewentualne ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie o tożsamym przedmiocie. Sąd podziela poczynione przez Prezydenta W., jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ustalenia faktyczne, które były wystarczające do uznania, że żądanie wszczęcia postępowania jest bezzasadne, gdyż kwestia przyznania prawa do zasiłku stałego była już przedmiotem rozpoznania w ostatecznych decyzjach Prezydenta z [...] marca 2003 r. o odmowie M.S. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego z uwagi na przyznanie wnioskodawcy przez ZUS renty oraz przekroczenie ustawowego kryterium do przyznania tego zasiłku. Niewątpliwie ostateczność ww. decyzji wywołała taki skutek, że zamknęła organowi możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Skoro wniosek z 5 maja 2015 r. był w istocie tym samym żądaniem, w przedmiocie którego zapadły już rozstrzygnięcia, to słusznie organy obu instancji stwierdziły, że ponowne prowadzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. jest niedopuszczalne. Nie można więc zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów procesowych, jak i przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.