I SA/Wa 1921/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz P. [...] S.A. w W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Stan sprawy przedstawia się następująco. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm. - dalej jako: ugn), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), decyzją Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...], którego następcą prawnym jest Spółka Akcyjna [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa o powierzchni 14.222 m2 położonego we wsi [...], gmina [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o powierzchni 744 m2, nr [...] o powierzchni 397 m2, nr [...] o pow. 6.763 m2 i nr [...] o pow. 6.345 m2 w obrębie [...] oraz prawa własności budynku, budowli i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Decyzją Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r., Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., zmienił ww. decyzję Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., w ten sposób, że akapit trzeci uzasadnienia decyzji otrzymał brzmienie: "Na podstawie orzeczenia z dnia 26.09.1962 r. Nr SW.III-1/70/62 przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zarządu Inwestycji »[...] «". Natomiast decyzją Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r., Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., uchylił w całości ww. decyzję Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r., oraz zmienił decyzję Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., w ten sposób, że akapit trzeci uzasadnienia decyzji otrzymał brzmienie: "Na podstawie orzeczenia z dnia 21.09.1962 r. Nr SW.III-1/70/62 przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zarządu Inwestycji »[...] «". Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2018 r., [...], działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik [...], wystąpił do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem art. 200 ugn. Zdaniem wnioskodawcy organ błędnie uznał, że przedmiotowe działki nr [...] stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, gdyż w istocie stanowiły własność osób fizycznych. Wnioskodawca zakwestionował także wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć podstawę prawną nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych nieruchomości, wskazując na naruszenie art. 7, 77 § 1 i 8 K.p.a. Minister Rozwoju decyzją z dnia 27 maja 2020 r.: stwierdził nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r., oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r., oraz stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. Spółka [...], reprezentowana przez r. pr. [...], wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w pierwszej kolejności poddał analizie decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., która została wydana na podstawie art. 200 ugn. Jedną z przesłanek uwłaszczenia gruntu na podstawie art. 200 ust. 1 ugn jest przesłanka, aby uwłaszczany grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. był własnością Skarbu Państwa. W toku postępowania uwłaszczeniowego Wojewoda Mazowiecki w decyzji Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. przyjął, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. Nr SW 111-1/70/62 o wywłaszczeniu i odszkodowaniu (w zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 11 marca 1999 r. opisana jako decyzja z dnia 16 września 1962 r. Nr SW.III-11/70/62). Jak wynika z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. jego przedmiotem było wywłaszczenie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zarządu Inwestycji "[...]" nieruchomości rolnych o pow. 6 ha 1846 m2, położonych we wsi [...], grom. [...], grom. [...], pow. [...] oraz określenie odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz właścicieli wymienionych w ww. orzeczeniu. W orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. nie wskazano numerów działek podlegających wywłaszczeniu, lecz wskazano jedynie ich powierzchnię jednostkową oraz wymieniono właścicieli nieruchomości jako osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia wraz wysokością kwoty należnego odszkodowania na rzecz tych osób. Z treści tego orzeczenia wynika, że wśród wskazanych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości uprawnionych do otrzymania odszkodowania nie znalazł się właściciel działek nr [...]. Ponadto analiza całości akt sprawy wywłaszczeniowej, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów mapowych dotyczących terenu objętego wywłaszczeniem, wniosku wywłaszczeniowego Zarządu Inwestycji "[...]", korespondencji z właścicielami nieruchomości, zaświadczenia lokalizacyjnego, czy operatów szacunkowych, prowadzi do wniosku, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. nie obejmowało uwłaszczonego gruntu o powierzchni 14.222 m2, położonego we wsi [...], gmina [...], oznaczonego jako działka: nr [...] o powierzchni 744 m2, nr [...] o powierzchni 397 m2, nr [...] o pow. 6.763 m2 i nr [...] o pow. 6.345 m2 w obrębie [...] (notatka służbowa z dnia 12 sierpnia 2019 r., znak: DO.2.6610.19.2018.MP z przeglądu akt postępowania wywłaszczeniowego dot. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. znajdujących się w Archiwum Państwowym w Warszawie). Powyższe nie potwierdza, zdaniem organu, aby orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 21 września 1962 r. stanowiło podstawę prawną nabycia przez Skarb Państwa prawa własności działek nr [...]. Ponadto ze zgromadzonego w postępowaniu nadzorczym materiału dowodowego wynika, iż dawna nieruchomość ziemska "[...]", w granicach której znajdowały się przedmiotowe działki nr [...], położone we wsi [...], została przejęta przez Skarb Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. – dalej, jako: dekret o reformie rolnej). Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. wynika, iż w dawnej księdze wieczystej pod nazwą "[...]" tytuł własności przepisano na rzecz Skarbu Państwa, który posiada przedmiotowe dobra stosownie do art. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. z 1945 Nr 34, poz. 204). Ponadto zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Warszawie z dnia 8 lipca 1946 r. Nr II Rp. 104/46 nieruchomość ziemska pod nazwą "[...] ", położona w powiecie warszawskim, b. własność [...] podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej. Zaświadczenie z dnia 8 lipca 1946 r. było podstawą przepisania do dawnej księgi wieczystej pod nazwą "[...] " prawa własności tej nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa. Tym niemniej, wnioskodawca załączył do akt sprawy m. in. kopię decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lutego 2016 r., znak: GZrn-625-275/15 uchylającej decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr 1498/2013 z dnia 29 lipca 2013, znak: SPN.V.TK.7716-20/08 i orzekającej, że majątek ziemski "[...] ", położony w gminie [...], powiat [...], obejmujący m.in. działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] nie podlegał działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 642/16 oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lutego 2016 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1438/17 oddalił skargę kasacyjną. Mając na względzie powyższe organ stwierdził, iż działki nr [...] nie przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu o reformie rolnej, a tym samym w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność osób fizycznych - następców prawnych, zmarłego w dniu 1 maja 1945 r., [...] - [...]. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarb Państwa mógł nabyć prawo własności do ww. działek na innej podstawie prawnej. Oceniając zaś prawidłowość uznania przez Wojewodę Mazowieckiego istnienia po stronie uwłaszczanego podmiotu prawa zarządu, tj. drugiej przesłanki uwłaszczenia wyrażonej w art. 200 ust. 1 ugn, Minister wskazał, iż w uzasadnieniu decyzji Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., stwierdzono, że w dniu 5 grudnia 1990 r. zarząd przedmiotową nieruchomością sprawowało Przedsiębiorstwo [...] na podstawie orzeczenia z dnia 21 września 1962 r. o wywłaszczeniu wskazanych w tym orzeczeniu nieruchomości na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zarządu Inwestycji "[...] ". Następnie, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji uwłaszczeniowej z dnia 11 marca 1999 r., na mocy zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki oraz Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej z dnia 6 listopada 1965 r., znak: DE/WRE/Ru/66/65/ Zarząd Inwestycji "[...]" w Warszawie przekazał przedmiotową nieruchomość Państwowemu Przedsiębiorstwu [...]. Przekazanie to, zgodnie z pkt 1 załącznika do ww. zarządzenia, dotyczyło terenu i naniesień znajdujących się na gruncie - na majątek i do eksploatacji - [...]. Przedsiębiorstwo Państwowe [...] powstało na mocy zarządzenia nr 12/Org/89 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 16 stycznia 1989 r. w wyniku likwidacji Centralnego Okręgu Energetycznego w Warszawie. Powyższe dokumenty, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 i 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. stanowiły podstawę do stwierdzenia prawa zarządu Przedsiębiorstwa [...] przedmiotową nieruchomością. Jednakże Minister uznał, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała w art. 38 ust. 2, powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wśród dokumentów wymienionych w przedmiotowym rozporządzeniu Rady Ministrów jest m. in. decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (§ 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia). W ocenie organu nadzorczego wskazane przez Wojewodę Mazowieckiego dokumenty nie potwierdzają istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego Przedsiębiorstwu Państwowemu - [...] do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności takim dokumentem nie jest orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. ani zarządzenie Nr 112 Ministra Górnictwa i Energetyki oraz Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej z dnia 6 listopada 1965 r., dotyczące przekazania przez Zarząd Inwestycji "[...]" na rzecz [...], obiektów stopnia piętrzącego w [...]. Skoro ustalono w toku postępowania nadzorczego, że brak jest dowodów potwierdzających, że orzeczenie z dnia 21 września 1962 r. dotyczyło przedmiotowych nieruchomości, to nie można przyjąć, że dokument ten potwierdza istnienie po stronie podmiotu uwłaszczonego prawa zarządu w stosunku do nieruchomości oznaczonych jako działki [...]. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 200 ust. 1 ugn, ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. ww. grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa lub gminy, a co za tym idzie nie mógł być przedmiotem uwłaszczenia. Dalej Minister wywiódł, że z akt sprawy wynika, że decyzję uwłaszczeniową Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., doręczono spółce [...] w dniu 22 marca 1999 r., natomiast Staroście Powiatu [...], wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, w dniu 29 kwietnia 1999 r. A zatem 10-letni termin, o którym mowa w art. 156 § 2 K.p.a., upłynął najpóźniej w dniu 29 kwietnia 2009 r.. Nie jest więc możliwe stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. Ponadto zdaniem Ministra, prawidłowo ocenił organ I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nastąpił obrót, na podstawie umów cywilnych, prawem użytkowania wieczystego co do działek nr [...], a co za tym idzie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 K.p.a., gdyż organ administracji, działając w granicach swojej właściwości i kompetencji, nie ma żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek powyższych przekształceń własnościowych o charakterze cywilnym. Następnie organ nadzoru wskazał, że decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r. oraz decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r. zostały wydane na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. W ocenie Ministra, zastosowanie trybu zmiany decyzji, wyrażonego w art. 154 K.p.a. w stosunku do decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., wydanej na podstawie art. 200 ust. 1 ugn, która miała charakter deklaratoryjny i była decyzją niezależną od uznania administracyjnego organu było działaniem wadliwym. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się [...] i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r., stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r. oraz stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. wobec niewystąpienia przy wydawaniu ww. decyzji przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegającej na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z 140 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i w wyniku tego błędne ustalenie, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r. decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r. oraz decyzja Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3. art. 79 § 1 i § 2 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z 140 K.p.a., poprzez niezawiadomienie skarżącego o przeprowadzeniu w dniu 12 sierpnia 2019 r. przez pracownika organu dowodu z oględzin w Archiwum Państwowym w Warszawie akt postępowania wywłaszczeniowego, dotyczącego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 21 września 1962 r. SW.III- 1/70/62, tj. akt zespołu archiwalnego numer 72/523 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie Urząd Spraw Wewnętrznych sygn. 2972 oraz 2973, a przez to uniemożliwienie skarżącemu wzięcia udziału w przeprowadzeniu ww. dowodu; 4. art. 6 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z 140 K.p.a., polegające na tym, że w sprawie niniejszej organ administracji wykroczył poza wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, podejmując działania wbrew przepisom prawa i bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że iż w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nie wymieniono żadnych numerów działek, a wskazano jedynie powierzchnię wywłaszczanych nieruchomości i odwołano się do rejestru i planu pomiarowego sporządzonego w 1961 r. przez Warszawskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze. Tak więc to przedmiotowy rejestr i plan pomiarowy sporządzony w 1961 r. przez Warszawskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze określał nieruchomości podlegające wywłaszczeniu i jest niewątpliwie dokumentem kluczowym dla zdefiniowania przedmiotu wywłaszczenia. Z nieznanych dla skarżącego względów organ, wydając decyzje zaniechał jakiejkolwiek analizy i odniesienia się do ww. rejestru i planu pomiarowego, naruszając tym niewątpliwie zasadę prawdy materialnej oraz obowiązek przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego. Z kolei niewymienienie danych właścicieli na liście osób uprawnionych do odszkodowania może co najwyżej świadczyć o fakcie, iż zostali oni pominięci w przyznaniu prawa do odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, a nie o fakcie, iż ich nieruchomości nie zostały wywłaszczone. Dalej skarżący podniósł, że Minister powołał się na notatkę służbową z dnia 12 sierpnia 2019 r. z przeglądu akt sprawy wywłaszczeniowej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, notatka ta miała stanowić dla organu kluczowy dowód. W ocenie skarżącego jednak, sama notatka nie posiada waloru stricte dowodowego, gdyż dowodem w tym przypadku mogą być określone oględziny akt przeprowadzone w Archiwum Państwowym w Warszawie, a nie sama notatka dotycząca tych oględzin. Przedmiotowa notatka jest ponadto bardzo skrótowa, nie można na jej podstawie stwierdzić jakie dokładnie dokumenty podlegały oględzinom. Z notatki nie wynika na jakiej podstawie wywiedziono z niej bardzo istotne dla niniejszej sprawy kwestie. Poza tym, wobec niewskazania w ww. orzeczeniu precyzyjnego położenia i numeracji nieruchomości, w opinii skarżącego określenie czy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 21 września 1962 r. dotyczyło działek objętych niniejszym postępowaniem, mogłoby odbyć się jedynie poprzez dokładne zweryfikowanie przywołanego w ww. orzeczeniu rejestru i planu pomiarowego sporządzonego w 1961 r. przez Warszawskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze, przy pomocy specjalisty (biegłego) z zakresu geodezji i kartografii, a nie w oparciu o dokonane przez pracownika organu oględziny akt w archiwum lub prywatne dokumenty przedkładane przez stronę zainteresowaną korzystnym dla niej rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. Skarżący dodatkowo zwrócił uwagę, że nie został powiadomiony o miejscu i terminie oględzin w Archiwum Państwowym w Warszawie. Nadto, jak podał skarżący, w zaskarżonej decyzji Minister Rozwoju i Technologii nie odniósł się w żaden sposób do przywołanego w decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. Zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki oraz Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej z dnia 6 listopada 1965 r., na mocy którego Zarząd Inwestycji "[...]" przekazał przedmiotową nieruchomość P.P. [...]. Przekazanie to zgodnie z pkt 1 załącznika do ww. zarządzenia dotyczyło terenu i naniesień znajdujących się na gruncie - na majątek i do eksploatacji — [...]. Przedmiotowy dokument w opinii skarżącego także może zostać zaliczony do katalogu dokumentów określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.). W ocenie skarżącego, okoliczność, że majątek ziemski "Folwark Poddębie-A" nie podlegał pod działanie dekretu o reformie rolnej, jest okolicznością bezsporną. Powyższe jednak w opinii skarżącego pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. oraz możliwość zmiany tej decyzji polegającej na sprostowaniu treści jej uzasadnienia. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., nieruchomość będąca przedmiotem tej decyzji, stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 21 września 1962 r. nie zaś na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej. Z kolei kwestia możliwości zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej na podstawie art. 154 K.p.a., w zakresie dotyczącym zarówno decyzji związanej jak i decyzji uznaniowej oraz konstytutywnej i deklaratoryjnej, nie jest wprost uregulowana w treści art. 154 K.p.a. i nie jest obecnie jednoznacznie rozstrzygnięta w doktrynie oraz w orzecznictwie. Odmienna interpretacja powyższej normy prawnej nie może natomiast stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w nadzwyczajnym trybie uregulowanym w art. 156 K.p.a. Art. 154 K.p.a. nie stanowi bowiem, iż w trybie tego przepisu me mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane oraz deklaratoryjne, występujące natomiast w doktrynie oraz orzecznictwie różnice w wykładni tego przepisu nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Niezależnie od tego skarżący zwrócił uwagę na mieszany charakter decyzji z 1999 r. tj. deklaratoryjno-konstytutywny oraz uznaniowo-związany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2022 r. uczestnik postępowania [...] wniósł o oddalenie skargi i przedstawił swoje stanowisko, ustosunkowując się do zarzutów skargi. Uznał je za bezpodstawne. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie prowadzone przed Ministrem miało na celu zweryfikowanie pod kątem wad z art. 156 § 1 K.p.a. po pierwsze decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r., o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...], którego następcą prawnym jest Spółka Akcyjna [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa o powierzchni 14.222 m2 położonego we wsi [...], gmina [...], oznaczonego jako działka: nr [...] o powierzchni 744 m2, nr [...] o powierzchni 397 m2, nr [...] o pow. 6.763 m2 i nr [...] o pow. 6.345 m2 w obrębie [...] oraz prawa własności budynku, budowli i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie oraz po drugie zweryfikowania decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 1011/2014 z dnia 12 czerwca 2014 r. i decyzji Nr 1765/2014 z dnia 2 października 2014 r., wydanych w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Przypomnieć należy, że postępowanie takie (nieważnościowe) jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 K.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Wśród przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie - ustawodawca wskazał "rażące naruszenie prawa" (art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybieniem jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym, co należy podkreślić, nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego. Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda Mazowiecki w decyzji Nr 20/99 z dnia 11 marca 1999 r. przyjął, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 września 1962 r. Nr SW.III-1/70/62 o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Z kolei z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 września 1962 r. wynika, że jego przedmiotem było wywłaszczenie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zarządu Inwestycji "[...]" nieruchomości rolnych o pow. 6 ha 1846 m2, położonych we wsi [...], grom. [...], grom. [...], pow. [...] oraz określenie odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz właścicieli wymienionych w ww. orzeczeniu. Jak podał organ nadzoru, analiza akt sprawy wywłaszczeniowej doprowadziła do wniosku, że ww. orzeczenie z 1962 r. nie obejmowało uwłaszczonego gruntu o powierzchni 14 222 m², położonego we wsi Komornica, gmina [...]. Wniosek taki organ wyprowadził biorąc pod uwagę notatkę służbową z dnia 12 sierpnia 2019 r. z przeglądania akt postępowania wywłaszczeniowego, znajdujących się w Archiwum Państwowym w Warszawie. W ocenie Sądu, powyższe twierdzenia organu są nieweryfikowalne albowiem do akt niniejszej sprawy nie dołączono akt postępowania wywłaszczeniowego, a ww. notatka służbowa sporządzona przez pracownika Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju Departamentu Orzecznictwa, nie jest wystarczającym dowodem dla przyjęcia ww. stanowiska. Zgodzić należy się jednak z organem, że już sama treść orzeczenia wywłaszczeniowego z 1962 r. może budzić wątpliwości, co do tego czy orzeczenie to w ogóle dotyczyło działek: nr [...] o powierzchni 744 m2, nr [...] o powierzchni 397 m2, nr [...] o pow. 6.763 m2 i nr [...] o pow. 6.345 m2 w obrębie [...]. Po pierwsze, dotyczy ono nieruchomości rolnych o pow. 6 ha 1846 m2, położonych we wsi [...], grom. [...], grom. [...], pow. [...], po drugie w orzeczeniu tym nie wskazano numerów działek podlegających wywłaszczeniu i po trzecie wśród wskazanych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości uprawnionych do otrzymania odszkodowania nie znalazł się właściciel działek nr [...]. Tym niemniej oparcie swojego stanowiska na notatce służbowej z przeglądania akt, nie jest, w ocenie Sądu, wystarczające i świadczy o naruszeniu przez organ nadzoru art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Organ nie poczynił w istocie własnych ustaleń w omawianym zakresie. W sprawie ustalono za to, że dawna nieruchomość ziemska "[...] ", w granicach której znajdowały się działki nr [...], położone we wsi [...], została przejęta przez Skarb Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. wynika, iż w dawnej księdze wieczystej pod nazwą "[...]" tytuł własności przepisano na rzecz Skarbu Państwa, który posiada przedmiotowe dobra stosownie do art. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. z 1945 Nr 34, poz. 204). Ponadto zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Warszawie z dnia 8 lipca 1946 r. Nr II Rp. 104/46 nieruchomość ziemska pod nazwą "[...] ", położona w powiecie [...], b. własność [...] podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej. Zaświadczenie z dnia 8 lipca 1946 r. było podstawą przepisania do dawnej księgi wieczystej pod nazwą "[...] " prawa własności tej nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa. Zauważyć należy, iż prawo własności Skarbu Państwa zostało oficjalnie zanegowane dopiero w wyniku prowadzonego w 2016 r. postępowania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tymczasem istotne jest przysługiwanie prawa własności Skarbowi Państwa w dacie nabycia z mocy prawa (5 grudnia 1990 r.), przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...], prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz prawa własności budynku, budowli i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Decydujący w tej kwestii jest wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Jak wyżej wskazano, w owym czasie w księdze wieczystej ujawniony był Skarb Państwa. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie wpisem w księdze wieczystej były związane na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r., poz. 2204). Wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 6266 kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Organ nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wyrażone w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, domniemane prawne, wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach albowiem kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie mogłoby być obalone w postępowaniu administracyjnym, gdyż prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych (zob. teza wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. I OSK 1318/21 ale także teza wyroku NSA z dnia 5 stycznia 2022 r. I OSK1388/20 oraz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2100/14 i z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2202/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2021 r., II SA/Kr 460/21, wyrok WSA w Gdańsku, I SA/Gd 108/21, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2020, II SA/Wr 695/19). Jak nadto wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2022 r. I OSK 2109/19, "sąd powszechny ma wyłączne prawo do wydania rozstrzygnięcia, które mogłoby stanowić podstawę do obalenia tego domniemania. Dokument na tę okoliczność musi zatem pochodzić od sądu powszechnego, a nie od organu administracji publicznej. Obalenie omawianego domniemania nie następuje zatem wyłącznie na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dopuszczalne jest obalenie tego domniemania także w każdym innym postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, jako przesłanka merytorycznego rozpoznania sprawy.". Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03 (opubl. w: OTK ZU 7A/2004, poz. 69) wskazał, że to domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to jednak w istotny sposób ją uzupełnia, składając się wraz z nią na spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do tego, że odwrócone zostają reguły dowodowe, bowiem jego wprowadzenie oznacza, że nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym stwierdzić należy, iż organy orzekające w trybie nadzoru nie uwzględniły treści księgi wieczystej na konkretną datę (art. 200 ugn), co skutkowało wyprowadzeniem przedwczesnych wniosków co do przysługiwania prawa własności przedmiotowej nieruchomości osobom fizycznym. Zauważyć należy, że organ nie ma możliwości dokonywania w toku postępowania administracyjnego odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Z kolei przyjęcie przez organ, że przedmiotowe nieruchomości zostały przejęte przez Skarb Państwa w trybie przepisów dekretu o reformie rolnej, że decyzja wywłaszczeniowa z 1962 r. nie dotyczy działek objętych niniejszym postępowaniem, i dodatkowo pominięcie wpisu Skarbu Państwa jako właściciela do księgi wieczystej, oznacza, że organ nadzoru w ogóle nie zweryfikował czy w sprawie uwłaszczeniowej spełniona została druga przesłanka wynikająca z art. 200 ugn, a mianowicie istnienie prawa zarządu Przedsiębiorstwa Państwowego [...], którego następcą prawnym jest Spółka Akcyjna [...]. Odnosząc się wreszcie do kwestii rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu obu decyzji z dnia 2 października 2014 r. przypomnieć należy, że zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym społeczny lub słuszny interes strony. Przy tym art. 154 § 1 K.p.a. nie wskazuje wprost jakiego rodzaju decyzje mogą być weryfikowane w tym trybie. Z tego powodu sama tylko okoliczność, że wydana na gruncie art. 200 ugn decyzja z 1999 r. miała chociażby charakter związany nie może mieć znaczenia dla oceny legalności kontrolowanej przez Ministra decyzji zmieniającej w aspekcie kwalifikowanej wady prawnej. Tym bardziej, że możliwość weryfikacji takich decyzji w trybie art. 154 (jak i art. 155 K.p.a.) nie jest również postrzegana jednolicie w orzecznictwie. W części orzeczeń sądów administracyjnych wyrażono bowiem pogląd o dopuszczalności stosowania do tych decyzji ww. trybów (por. wyroki NSA z 13 listopada 2012 r. I OSK 1248/11, Lex nr 1291316 i 10 stycznia 2011 r., I OSK 1083/10, Lex nr 744927). Inne orzeczenia wyrażają pogląd przeciwny (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 1667/13, Lex nr 1956423). Innymi słowy - kwestie związane z charakterem decyzji administracyjnych, odnośnie do których możliwe jest stosowanie trybu określonego w art. 154 § 1 K.p.a., nie mogą stanowić podstawy do uznania rażącego naruszenia prawa. Odmienna bowiem wykładania przepisów i oparcie się przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej na jednej z nich, nie może stanowić podstawy skutecznego formułowania zarzutu o obarczeniu decyzji wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Dodatkowo jednak zauważyć należy, że Minister nie dostrzegł, iż decyzja z 1999 r. jest decyzją przyznającą prawo na rzecz podmiotu uwłaszczonego. Tymczasem zastosowany tryb art. 154 § 1 K.p.a. dotyczy decyzji, na mocy których strona nie nabyła prawa. Nadto, co należy podkreślić, organ nadzoru winien rozważać czy zastosowanie trybu art. 154 § 1 K.p.a. jest adekwatne ze względu na rodzaj żądnej zmiany, która nie wpływa na treść rozstrzygnięcia. Wskazane kwestie muszą być ocenione z perspektywy wady decyzji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Podsumowując wskazać należy, iż powyższe uchybienia organu doprowadziły Sąd do wniosku o wadliwości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji. Brak wskazanych wyżej ustaleń oznacza, że wydane zostały one z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w związku z art. 200 ugn. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach, na które składają się: 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, oparto o treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 374 ze zm.), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w tym trybie nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Ponadto, jak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.