I SA/Wa 2013/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-13
Skład orzekający: Monika Sawa, Elżbieta Lenart, Marek Maliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją przesłanki negatywne do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie warszawskim objętym dekretem z 1945 r., w szczególności czy zajmowanie lokali przez lokatorów lub przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej stanowi podstawę do odmowy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 6 u.g.n., ponieważ lokale mieszkalne w budynku na spornej nieruchomości są zajmowane przez lokatorów posiadających tytuły prawne. Dodatkowo, Sąd wskazał, że przesłanka z art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n. (przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na cele użyteczności publicznej) również stanowi podstawę do odmowy, gdyż gospodarowanie zasobem mieszkaniowym gminy jest zadaniem użyteczności publicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego dekretem z 1945 r. Prezydent odmówił, wskazując na zajmowanie lokali mieszkalnych w budynku na nieruchomości przez lokatorów, co stanowiło negatywną przesłankę z art. 214a ust. 1 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucił błędną wykładnię pojęcia lokatora i przepisów dotyczących tytułów prawnych do lokali.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Marek Maliński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r. nr KOC/3979/Go/24 w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "Organ") decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. nr KOC/3979/Go/24 - w wyniku rozpatrzenia odwołania C. P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy (dalej również: "Prezydent") z dnia 9 maja 2024 r. nr 337/SD/2024 w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, Prezydent m.st. Warszawy - decyzją z dnia 9 maja 2024 r. nr 337/SD/2024 - odmówił C. P. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego aktualnie działkę ewidencyjną o numerze [...] z obrębu [...]. Jak stwierdził Prezydent wskazana nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279; dalej: "dekret"). Jak zaznaczył Prezydent przepisanym prawem terminie poprzedni właściciele nieruchomości złożyli wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym, zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Wniosek ten został złożony przez J. P. w dniu 16 lutego 1949 r. Organ I instancji następnie wyjaśnił i wykazał również następstwo prawne obecnych stron postępowania po dawnych właścicielach nieruchomości będącej przedmiotem sprawy.
Następnie Prezydent stwierdził, że w budynku posadowionym na spornej nieruchomości znajduje się obecnie 6 lokali mieszkalnych, z czego wszystkie lokale są zamieszkane, a osoby je zajmujące posiadają tytuł prawny do tych lokali. To z kolei oznacza w ocenie Prezydenta, iż w świetle przepisu art. 214a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm; dalej "u.g.n.") organ nie ma możliwości wydania decyzji zgodnie z wnioskiem.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Strony Kolegium – decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia 9 maja 2024 r. W ocenie SKO w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że w budynku położonym na spornej nieruchomości znajduje się 6 lokali mieszkalnych. W piśmie właściwej jednostki organizacyjnej organu (z dnia 3 lutego 2023 r.) wskazano, iż lokale te zamieszkuje łącznie 12 osób, przy czym tylko w jednym przypadku (lokal nr 1) osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zamieszkiwania. W każdym z pozostałych przypadków lokatorzy – w ocenie Kolegium - legitymują się umową lub decyzją administracyjną, z których wynika tytuł prawny do lokalu. Odnosząc się do wywodów odwołania w kontekście braku legitymacji innego podmiotu do dysponowania lokalami w budynku poza spadkobiercą byłego właściciela SKO wskazało, iż legitymacji tej nie kwestionują chociażby sądy powszechne przed którymi Prezydent m.st. Warszawy prowadzi postępowania chociażby w przedmiocie eksmisji osób zajmujących lokale bez tytułu prawnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO z dnia 17 lipca 2024 r. złożył C. P. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzuciły naruszenie:
• art. 214a ust. 1 pkt. 6 u.g.n. poprzez błędną wykładnię ustawowego pojęcia lokatora, a w konsekwencji przyjęcie, iż osoby obecnie użytkujące lokale znajdujące się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] są lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725 ze zm);
• art. 214a ust. 1 pkt 6 u.g.n. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż lokale mieszkalne znajdujące się na gruncie spornej nieruchomości zostały oddane do odpłatnego korzystania, w szczególności na podstawie umów najmu lokalu mieszkalnego;
• art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do przyjęcia przez SKO, że osoby obecnie użytkujące lokale znajdujące się na spornej nieruchomości, mają do tego legitymację i dysponują odpowiednimi tytułami prawnymi.
W związku z zarzutami wniesiono o uchylenie decyzji SKO i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, wskazując mu sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest decyzja SKO z dnia 17 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 9 maja 2024 r. o odmowie ustanowienia na rzecz C. P. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego aktualnie działkę ewidencyjną o numerze [...] z obrębu [...].
Przepis art. 7 ust. 2 dekretu stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jednakże ustawą z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271) został dodany art. 214a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako "u.g.n."), który reguluje kwestie związane z negatywnymi przesłankami ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości warszawskiej objętej działaniem dekretu. Przepis ten stanowi, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na: 1) przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6; 2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich; 3) zabudowę przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dokonaną po dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której wartość przenosi znacznie wartość zajętego na ten cel gruntu; 4) odbudowę lub remont, dokonany ze środków publicznych, budynków, o których mowa w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zniszczonych w latach 1939-1945 więcej niż w 50%; 5) brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy; 6) zajmowanie lokalu przez lokatora w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611 oraz z 2021 r. poz. 11 i 1243); 7) przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury; 8) położenie gruntu w ramach publicznego kompleksu wypoczynkowego lub rekreacyjnego lub terenów zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098); 9) ustanowienie lub przeniesienie na rzecz osób trzecich praw rzeczowych na gruncie, budynku lub ich części albo oddanie nieruchomości lub jej części do odpłatnego korzystania, w szczególności na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego - bez względu na czas trwania stosunku cywilnoprawnego z osobą trzecią; 10) przeszkody powodujące, iż ustanowienie użytkowania wieczystego oraz własności budynku lub innego urządzenia powodowałyby sprzeczność z przeznaczeniem społeczno-gospodarczym tych praw; 11) niemożność pogodzenia z prawidłowym ukształtowaniem stosunków sąsiedzkich; 12) przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych (art. 214a ust. 2 u.g.n.).
Celem cytowanego powyżej art. 214a u.g.n. jest umożliwienie organowi wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu nieruchomości warszawskiej w przypadkach wymienionych w tym przepisie, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu. Dotychczas bowiem decydujące znaczenie dla orzekania o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego były przesłanki dekretowe. Zgodnie z art. 3 ust. 1 nowelizacji z dnia 25 czerwca 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tej nowelizacji, co oznacza że przepis art. 214a u.g.n. ma zastosowanie również do niniejszej sprawy.
Zdaniem Sądu zaistnienie którejkolwiek z przesłanek z art. 214a ust. 1 pkt 1-12 u.g.n. uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości warszawskiej. Co istotne ww. przesłanki negatywne z art. 214a u.g.n. mogą być stosowane niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Warto w tym miejscu podnieść, że względem przepisu art. 214a u.g.n. Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny jego konstytucyjności w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., KP 3/15 i uznał m.in., że art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214a, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał odniósł się szerzej do przepisów art. 214a u.g.n. i stwierdził, że wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela - po pierwsze - do 1 sierpnia 1985 r. były ustawowymi przesłankami odmowy (na podstawie ustawy) i - po drugie - w okresie późniejszym, w sprawach rozpatrywanych przez sądy wielokrotnie, były podstawą nieuwzględnienia wniosku restytucyjnego. Stwierdzając konstytucyjność przewidzianej w art. 214a pkt 1 u.g.n. odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cel publiczny wskazany w art. 6 u.g.n., Trybunał przypomniał, że wykonywanie zadań publicznych przez administrację państwową i samorządową jest obligatoryjne. Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 u.g.n. uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego. W ocenie Trybunału, skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową. Trybunał uznał więc, że realizacja celu publicznego - w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - może uzasadniać odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela. Odmowę tą należy jednak badać w każdym konkretnym przypadku. Trybunał stwierdził również, że mocą tego przepisu ustawodawca dokonał ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela gruntu. Dzięki temu nastąpi wyjaśnienie stanu prawnego spornych nieruchomości. Bezpieczeństwo prawne i stabilizacja sytuacji prawnej, zwłaszcza gdy chodzi o nieruchomości, stanowią bowiem wartość konstytucyjną.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., KP 3/15 dodatkowo wskazał, że przesłanki z art. 214a u.g.n., mimo swej odrębności, nie mają charakteru rozłącznego. Trybunał – powołując własne orzeczenie z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 - wskazał, że dodatkową wartością konstytucyjną, ze względu na którą realizacja celu publicznego powinna być chroniona, jest statuowana w art. 165 ust. 1 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego. Zasada samodzielności jednostek samorządu terytorialnego stanowi element konstytucyjnego porządku prawnego w RP i dlatego - zdaniem Trybunału - nie może być ignorowana przy ocenie dopuszczalności ograniczenia praw przysługujących byłym właścicielom gruntów warszawskich.
Trybunał stwierdził ponadto, że art. 214a u.g.n. nie zmienia przyjętej w dekrecie reguły, zgodnie z którą w razie odmowy ustanowienia prawa rzeczowego do gruntu, uprawnionemu przysługuje prawo do odszkodowania. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., KP 3/15 Trybunał stwierdził, że art. 21 ust. 2 Konstytucji jest nieadekwatnym wzorcem kontroli art. 214a u.g.n. Jak zaznaczył Trybunał na podstawie art. 214a u.g.n. nie będzie dochodziło do wywłaszczenia byłych właścicieli gruntów warszawskich, gdyż ono już zostało dokonane w 1945 r. na podstawie art. 1 dekretu. Nie mają oni jeszcze przyznanego prawa użytkowania wieczystego, a zatem w ich wypadku można – zdaniem Trybunału - mówić o ekspektatywie tego prawa, której realizacja zawsze była uzależniona od zmiennej, jaką jest plan zagospodarowania przestrzennego.
W tym miejscu zauważyć należy, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji obu instancji był przepis art. 214a ust. 1 pkt 6 u.g.n. Aktualny kształt art. 214a u.g.n. wynika ze zmian wprowadzonych na mocy ustawy z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. poz. 1709 ze zm; dalej: "ustawa zmieniająca"). Art. 214a u.g.n. ponownie zredagowano, dodając ust. 1, a w tym ustępie pkt 6-12 oraz dodając ust. 2. Zmienione przepisy mają zastosowanie w sprawach i postępowaniach wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie zmian (art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej) czyli także w sprawie zawisłej przed Sądem.
Przed oceną prawidłowości zastosowania przez organy przepisów u.g.n. konieczne jest wskazanie, że odnośnie ustawy nowelizującej istnieje rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych co do zgodności przyjętych rozwiązań w art. 214a u.g.n. z Konstytucją RP. Zgodnie z pierwszym stanowiskiem nie jest kwestionowana zgodność znowelizowanego art. 214a u.g.n. z Konstytucją RP (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 813/23). Zgodnie natomiast z drugim stanowiskiem art. 214a ust. 1 pkt 6 u.g.n., a także art. 214a ust. 2 u.g.n są niezgodne z Konstytucją RP. Jak wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2276/23 przepisy art. 214a ust. 1 pkt 6 i ust. 2 u.g.n. są niezgodne z art. 21 ust.1 i 2 i 64 ust. 3 Konstytucji i sprzeczne z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Uzasadniając wskazane stanowisko podnoszono w szczególności, że art. 214 ust. 1 pkt 6 u.g.n. stawia lokatora w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do właściciela nieruchomości.
Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela pierwsze stanowisko wskazujące na brak sprzeczności z Konstytucją RP art. 214a u.g.n. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawiają dwa zasadnicze względy, które były akcentowane w orzeczeniu TK z dnia 19 lipca 2016 r., KP 3/15. Po pierwsze, Trybunał wyraźnie wskazał na konieczność uwzględnienia przy ocenie dopuszczalności ograniczenia praw przysługujących byłym właścicielom gruntów warszawskich wynikającej z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Po drugie, Trybunał podkreślał, że byłym właścicielom gruntów warszawskich (a mówiąc precyzyjnie ich następcom prawnym) przysługuje obecnie ekspektatywa prawa użytkowania wieczystego, a wywłaszczenie tych podmiotów zostało dokonane w 1945 r. W konsekwencji - zdaniem Sądu - nie można mówić, że wydanie decyzji odmownej w trybie art. 214a u.g.n. pozbawia prawa własności wskazanej grupy podmiotów.
Dodatkowo stanowisko Trybunału wyrażone w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., KP 3/15 odnośnie braku rozłącznego charakteru przesłanek art. 214a u.g.n. pozostaje aktualne odnośnie przesłanek odmownych dodanych ustawą zmieniającą w art. 214a ust. 1 pkt 6-12 u.g.n. W tym zakresie wskazać należy na przesłankę o najszerszym zakresie stosowania tj. art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n., w świetle którego organ jest zobligowany odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, ze względu na przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na cele użyteczności publicznej.
Pojęcie celów użyteczności publicznej na gruncie art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n. nie może być rozumiane jako cele publiczne, o których mowa w art. 6 u.g.n. Do pojęcia użyteczności publicznej odwołuje się natomiast art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.; dalej: "u.s.g."). Zgodnie z powołanym przepisem zadaniami użyteczności publicznej, w rozumieniu ustawy, są zadania własne gminy, określone w art. 7 ust. 1, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.
Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 u.s.g. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: 1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej; 2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; 3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz; 3a) działalności w zakresie telekomunikacji; 4) lokalnego transportu zbiorowego; 5) ochrony zdrowia; 6) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych; 6a) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;7) gminnego budownictwa mieszkaniowego; 8) edukacji publicznej; 9) kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami; 10) kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych;11) targowisk i hal targowych; 12) zieleni gminnej i zadrzewień; 13) cmentarzy gminnych; 14) porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego; 15) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych;16) polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej; 16a) polityki senioralnej; 17) wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej; 18) promocji gminy; 19) współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; 20) współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.
Odnosząc powyższe regulacje u.s.g. do przesłanek określonych w art. 214a ust. 1 pkt 6-11 u.g.n. – w ocenie Sądu – stwierdzić należy, że przesłanka określona w art. 214a ust. 1 pkt 6 (zajmowanie przez lokatora) w przypadku nieruchomości wchodzących w skład zasobu nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego zawiera się również w przesłance określonej w art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n., co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g. i art. 9 ust. 4 u.s.g. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt I ACa 350/20, gospodarowanie nieruchomościami należy do zadań własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g.) i jest zadaniem użyteczności publicznej (art. 9 ust. 4 u.s.g.). Tym samym należy stwierdzić, że gospodarowanie nieruchomościami zarówno mieszkalnymi i użytkowymi przez gminę stanowi przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na cele użyteczności publicznej w rozumieniu art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n. Zdaniem Sądu przesłanka przeznaczenia lub wykorzystania nieruchomości na cele użyteczności publicznej służy ochronie wynikającej z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. W tym miejscu wskazać należy również, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725, z późn. zm.) do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Zadania te gmina wykonuje, wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób (art. 4 ust. 3). W ocenie Sądu zadanie te ma charakter użyteczności publicznej, o której mowa również w art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że spełnione zostały przesłanki do odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 6 u.g.n. odnośnie 6 lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku na spornej nieruchomości. Jak wynika bowiem z akt sprawy lokale te zamieszkuje łącznie 12 osób. W każdym z przypadków lokatorzy – zdaniem Sądu - legitymują się umową lub decyzją administracyjną, z których wynika tytuł prawny do lokalu (zob. pismo Zastępcy Burmistrz Dzielnicy [...] z dnia 3 lutego 2023 r. oraz przesłana mailowo informacja z ZGN Dzielnicy [...] z dnia 7 maja 2024 r.) W kontekście lokalu nr 1 z informacji z ZGN Dzielnicy [...] z dnia 7 maja 2024 r., wynika, że sąd powszechny – wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r. (brak w aktach precyzyjnego określenia danych orzeczenia) - ustalił wstąpienie w najem M. J. po śmierci dotychczasowego najemcy. Podkreślić należy, ze wskazana osoba została wymieniona w piśmie Zastępcy Burmistrz Dzielnicy [...] z dnia 3 lutego 2023 r. jako zajmująca lokal nr 1 bez tytułu prawnego.
W ocenie Sądu za chybione należy uznać zarzuty naruszenia art. 214a ust. 1 pkt. 6 u.g.n., gdyż nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że osoby zamieszkujące lokale mieszkalne w budynku zlokalizowanym na spornej nieruchomości zajmują je na mocy stosownych umów czy też decyzji administracyjnych. Tym samym brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do kwestionowania statusu tych osób jako lokatorów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że dodatkową przesłankę odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w przedmiotowej sprawie stanowi regulacja art. 214a ust. 1 pkt 12 u.g.n., gdyż będące przedmiotem sporu lokale mieszkalne wchodzą w skład mieszkaniowego zasobu gminy (m. st. Warszawy).
Wobec tego organy obu instancji prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do odmowy ustanowienia na rzecz C. P. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego aktualnie działkę ewidencyjną o numerze [...] z obrębu [...].
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa materialnego lub procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło