I SA/Wa 2030/13
WyrokWSA w Warszawie2014-08-13
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o objęciu nieruchomości pasem drogowym autostrady, wydane w sytuacji spornego stanu faktycznego i prawnego, może zostać uznane za dotknięte rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia nie jest dotknięte rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli istnieją rozbieżności między dokumentacją a stanem faktycznym. Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy rozstrzyganiu sporów prawnych ani ustalaniu stanu faktycznego, a jedynie potwierdzaniu faktów wynikających z posiadanych przez organ danych. W sytuacji, gdy problematyka jest sporna, a stan faktyczny nie wynika jednoznacznie z posiadanych przez organ danych, odmowa wydania zaświadczenia jest uzasadniona.Stan faktyczny
Skarżąca R. R. wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że część jej budynku znajduje się w pasie drogowym autostrady. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na niezgodność stanu faktycznego z dokumentacją, co uniemożliwiało potwierdzenie żądanej treści. Po kolejnych wnioskach i postanowieniach organu, skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności postanowień odmawiających wydania zaświadczenia, zarzucając naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły WSA Izabela Ostrowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Generalnego Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] uchylił w całości własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] i utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 2012, nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...]lutego 2012 r., nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
R. R. wnioskiem z dnia 31 stycznia 2012 r zwróciła się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż część budynku położonego w Z. przy ul. [...], znajdująca się na działce nr [...], obręb [...], objęta jest pasem drogowym autostrad [...], którym zarządza Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad odmówił wydania zaświadczenia o ww. treści.
W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 4 pkt. 1) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) pas drogowy definiowany jest jako - wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Jak wynika z ustalonego - po zakończeniu budowy autostrady [...] na odcinku od węzła [...] w G. do węzła [...] w C. - stanu faktycznego, budynek położony w Z. przy ul. [...] nr [...], znajdujący się na działce nr [...], obręb [...], nie był objęty pasem drogowym autostrady [...], którym zarządza Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Ponadto z ustaleń dokonanych przez zarządcę drogi wynikało, że pas drogowy autostrady [...] nie obejmuje żadnej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w Z., obręb [...]. Na przedmiotowej nieruchomości nie jest bowiem zlokalizowana droga - jezdnia autostrady [...], ani też inne obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania autostradą.
Uwzględniając poczynione ustalenia Generalny Dyrektor Dróg Krajowych
i Autostrad uznał, że działka nr [...] oraz posadowiony na niej budynek położony przy ul. [...] w Z. nie stanowią pasa drogowego autostrady [...], zgodnie
z definicją ustaloną w art. 4 pkt 1) ustawy z dnia 21 marca 1987 roku o drogach publicznych. Organ wskazał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż zaświadczenie nie może rozstrzygać o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku, ponieważ jest tylko przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji publicznej i może jedynie potwierdzać istnienie określonych faktów. Postanowienie to jest prawomocne.
Pismem z dnia 12 marca 2012 r. R. R. zwróciła się
do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia
[...] lutego 2012 r.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych Autostrad pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r (podpisanym przez Dyrektora K. W. poinformował wnioskodawczynię o sposobie załatwienia jej wniosku – stwierdzając, że wobec ewidentnego stanu faktycznego, jaki ma miejsce po zakończeniu budowy autostrady jak również przebudowie ulicy [...], przy której jest położona przedmiotowa nieruchomość – nie jest możliwe wydanie zaświadczenia, którego treść stałaby w jaskrawej sprzeczności ze stanem, jaki ma miejsce i jest jej znany.
Uznając, że przedmiotowe pismo nie jest załatwiającym sprawę aktem organu administracji, o jakim mowa w art. 104 § 1, w związku z art. 126 k.p.a. R. R. zwróciła się do organu z żądaniem rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2012 r. o stwierdzenie nieważności w formie postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. – uznając zarzuty skarżącej - iż postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2012 roku narusza przepis art. 218 § 1 k.p.a., a także art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych - za niezasadne.
W uzasadnieniu wskazał, że uwzględnia związek jaki zachodzi pomiędzy formalnym postępowaniem z nim związanym, to jest wydaniem postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia oraz postanowienia niniejszego, wydawanego w następstwie wniosku strony z dnia 12 marca 2012 roku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r., a działaniami mającym na celu rozwiązanie trwającego wiele lat konfliktu na tle przebudowy ulicy [...] w Z. Konflikt ten przejawia się w domaganiu się przez R. i J. R. przyjęcia za faktyczny stan określony w decyzji lokalizacyjnej, a nie stan powstały w następstwie zatwierdzonego projektu i wydanej decyzji o zezwoleniu na budowę, przy czym obstaje GDDKiA.
Organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 721/10 – która dotyczyła analogicznej sytuacji. W tej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy własne postanowienie, którym odmówił R. R. wydania zaświadczenia następującej treści: "Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zaświadcza, że część nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] położonej w Z., obręb [...], znajduje się w pasie drogowym autostrady [...] na mocy decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej". Podniósł, że wniosek ów został rozpoznany odmownie z uwagi na to, że na nieruchomości nie jest zlokalizowana jezdnia autostrady [...], ani też obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także inne urządzenia związane z potrzebami zarządzania autostradą. Dlatego nie stanowi ona pasa drogowego autostrady [...], zgodnie z jego definicją ustaloną w art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. R., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej skargę kasacyjną. Przy czym Dyrektor dodał, że obecny wniosek skarżącej z 31 stycznia 2012 r. dotyczy działki nr [...], która została wydzielona właśnie z działki nr [...] – zatem w tej sprawie stan faktyczny jest taki sam jak wówczas.
Reasumując Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad uznał, że wnioskodawczyni żądając wydania zaświadczenia o treści jak we wniosku z dnia 31 stycznia 2012 roku wymaga poświadczenia stanu, który nie ma miejsca, ponieważ pas drogowy autostrady [...] nie obejmuje w żadnej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w Z., obręb [...].
Pouczył ją również, iż przysługuje jej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
R. R. wystąpiła z wnioskiem do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...]czerwca 2012 r. Wniosła o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2012 r.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia
[...] sierpnia 2012 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – uznając, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia jest ostateczne i nie przysługuje na nie zażalenie a tylko skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Na to orzeczenie R. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to Sąd wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/WA 1794/12 uchylił zaskarżone postanowienie.
W ocenie Sądu zastosowanie przez organ odwoławczy trybu z art. 134 k.p.a. dla potrzeb załatwienia sprawy było nieprawidłowe.
Następnie Sąd wskazał, że wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Podkreślić należy, że jest to postanowienie wydane w nowej sprawie co oznacza, że podlega ono weryfikacji w toku instancji, a następnie może być zaskarżone do sądu administracyjnego. W myśl bowiem przepisu art. 144 k.p.a. mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że ma tutaj zastosowanie tryb stosowany w odniesieniu do decyzji przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a., i w związku z tym strona może zaskarżyć postanowienie w drodze wniosku o ponowne załatwienie sprawy przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie (por. A. Wróbel, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz bieżący do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2010). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że od wydanego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., służyć będzie R. R. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.), ewentualnie w dalszej kolejności skarga do sądu administracyjnego.
Ponownie rozpoznając sprawę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r.
Orzeczenie to R. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Uznając zasadność skargi, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] -działając na podstawie art. 54 § 3 ppsa - uchylił w całości własne postanowienie z dnia [...]kwietnia 2013 r., nr [...] i utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...]czerwca 2012, nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia. Postanowienie to podpisała Dyrektor K. W.
W uzasadnieniu organ powołał art. 54 § 3 ppsa i stwierdził, że zaistniały podstawy do zastosowania trybu autokontroli. Wydając postanowienie z [...]kwietnia 2013 r. organ naruszył art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - bowiem nie został wykluczony z postępowania pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, dlatego też należało je uchylić ze względów formalnych.
Następnie stwierdził, że w sprawie występują niezgodności pomiędzy stanem faktycznym (określonym zdjęciami i mapami), a dokumentami, na które powołuje się wnioskodawczyni. Niezgodność ta wynika ze zmiany przebiegu ulic [...] i wiaduktu tej ulicy zlokalizowanego nad autostradą [...]. Zmiana pierwotnego projektu, który wskazywały linie rozgraniczające, spowodowała uniknięcie wyburzenia budynków, kolidujących z pierwotnymi założeniami przebiegu ulicy [...] (w tym osiedla mieszkaniowego). Na działce, której dotyczy kwestionowane postanowienie o wydanie zaświadczenia nie jest zlokalizowana jezdnia autostrady [...], ani inne obiekty budowlane i urządzenia techniczne, a rów odwadniający położony na działce jest elementem drogi wojewódzkiej.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 kpa wskazują,
iż decyzja musi być dotknięta istotną wadą, aby można było stwierdzić jej nieważność.
Organ uznał, że problematyka sprawy, której dotyczy wniosek o zaświadczenie jest sporna (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1998 r., sygn.. akt II SA 1282/97). Zaświadczenie jest potwierdzeniem prawnego stanu rzeczy przez właściwy organ. Nie można zatem poświadczyć stanu, który nie ma miejsca
w rzeczywistości albowiem występują niezgodność i pomiędzy aktualnym stanem faktycznym (po zakończeniu budowy), a dokumentami wydanymi w związku
z procesem inwestycyjnym, tj. decyzjami ustalającymi lokalizację inwestycji
oraz związanych z budową inwestycji. Dopóki nie zostaną wyjaśnione wskazane rozbieżności, to nie można wydać żądanego zaświadczenia. Tym samym postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r. zostało wydane prawidłowo.
Skargę na powyższe postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych
i Autostrad do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. R.– wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia organu.
Wskazała, że wniosek o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uzasadnia rażące naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Zaskarżone orzeczenie wbrew zasadzie podpisała K. W. – dyrektor Departamentu Przygotowania Inwestycji w Generalnej dyrekcji Dróg Krajowych i autostrad, która brała udział w rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Zawiadomiła ona skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r.
Ponadto wniosek o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia uzasadnia rażące naruszenie art. 110 kpa. Wniosek skarżącej z dnia
[...] czerwca 2012 r. o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczył postanowienia organu
z dnia [...] czerwca 2012 r. Orzeczenia z dnia [...] czerwca 2012 r., o którym mowa
w zaskarżonym postanowieniu skarżąca nigdy nie otrzymała i nie jest ono jej znane.
Ponadto R. R. zarzuciła rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 i art. 157 § 1 kpa, przez pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia, które bezprawnie pozbawia skarżącą prawa do uzyskania dokumentu.
Skarżąca jest współwłaścicielem budynku znajdującego się na działkach nr [...], wydzielonych z działki nr [...] na mocy ostatecznej decyzji deklaratoryjnej Wojewody [...]. Wyłączną przyczyną wydania tej decyzji jest fakt, iż z mocy decyzji uprawnionych organów administracji, grunt oznaczony obecnie
nr [...], został przeznczony na pas drogowy autostrad [...]. W tych okolicznościach twierdzenie organu, że problematyka, której dotyczy wniosek jest sporna, nie ma jakichkolwiek podstaw.
Strona nie zgodziła się z interpretacją organu dotyczącą art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Z przepisu tego nie wynika, by zawarta w nim definicja pasa drogowego odnosiła się do tych działek gruntu objętych liniami rozgraniczającymi, na których faktycznie wybudowano obiekty budowalne, usytuowano urządzenia techniczne, związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu
oraz urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Obszar pasa drogowego obejmuje całą powierzchnię gruntu objętego liniami rozgraniczającymi.
Skarżąca przedstawiła także przebieg postępowań administracyjnych i sądowych związanych z budową autostrady oraz wskazała, iż wyroki sądowe zapadłe w tych sprawach odnoszą skutek w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi ma skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie – podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia,
czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.
Na wstępie zauważyć należy, że kontrolowane przez Sąd orzeczenie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego.
Stwierdzenie nieważności takiego orzeczenia może być wynikiem postępowania administracyjnego, polegającego na weryfikacji ostatecznej decyzji lub postanowienia
i zachodzi wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, stanowiąc wyjątek od zasady trwałości decyzji (postanowienia), określonej w art. 16 kpa. Instytucja ta służy wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego kwalifikowanymi wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Jedną
z wskazanych w tym przepisie przez ustawodawcę przesłanek jest wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy
do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty i nie dający się w żadnej mierze pogodzić
z zasadą praworządności (por. np. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013 r., II GSK 190/12, (Lex nr 1337107). Innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy
do czynienia wówczas, gdy pozostawienie takiej decyzji (postanowienia), ze względu
na oczywiste i niepodlegające sporom interpretacyjnym naruszenia prawa materialnego lub procesowego, nie jest w żadnej mierze możliwe do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Ponadto za rażące naruszenie prawa uznaje się tylko
takie naruszenie porządku prawnego, które wywołuje nieakceptowalne skutki społeczno-gospodarcze. Stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny, wyjątkowy, w związku z czym do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego w tym trybie nie wystarczy stwierdzenie istnienia zwykłych uchybień
i wad w wydanym akcie administracyjnym. Wspomniane naruszenia przepisów prawa materialnego muszą zostać ocenione jako kwalifikowane, nadzwyczajne
i nie do pogodzenia z zasadą praworządności obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym.
Oceniane w postępowaniu nadzorczym postanowienie z [...] lutego 2012 r. zostało wydane na podstawie przepisów art. 217 – 219 kpa, regulujących wydawanie zaświadczeń. Zgodnie z art. 217 § 1 kpa, organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.
W myśl § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Zgodnie z treścią art. 218 § 1 kpa, w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Natomiast z art. 219 kpa wynika, że odmowa wydania zaświadczenia, bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia,
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że postępowanie o wydanie zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób: 1) poprzez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana; 2) poprzez odmowę wydania zaświadczenia w ogóle (np. z powodu braku podstaw prawnych do jego wydania lub braku interesu prawnego wnioskodawcy); 3) poprzez odmowę wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o jego wydanie. Dwa z ostatnich rodzajów rozstrzygnięć podejmowane są, zgodnie z art. 219 kpa, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, w odróżnieniu od pierwszego ze wskazanych rozstrzygnięć, które jest czynnością faktyczną, mającą charakter dokumentu urzędowego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy,
iż prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2012 r. nie ma
na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie zaistnienia kwalifikowanej niezgodności z prawem.
Skarżąca domagała się wydania przez ww. organ zaświadczenia w trybie art. 217 § 2 kpa. Taki obowiązek organu występuje tylko wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, które wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w posiadaniu danego organu.
W postępowaniu o wydanie zaświadczenia niedopuszczalne jest dokonywanie jakichkolwiek ocen, w tym ocen prawnych odnośnie informacji, będących w dyspozycji organu. Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia ma charakter formalny, kończy postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o wydanie zaświadczenia określonej treści, którego organ nie może wydać ze względu
na niemożność potwierdzenia określonego stanu faktycznego, którego żąda wnioskodawca, a który nie wynika z materiału dowodowego będącego w dyspozycji organu. Należy zgodzić się z Generalnym Dyrektorem, że podstawową zasadą
przy wydawaniu zaświadczeń jest odmowa jego wydania, jeżeli problematyka, której żądanie strony dotyczy, jest sporna i nie podlega na prostym przeniesieniu danych znajdujących się w posiadanych przez organ rejestrach, ewidencji i innych zbiorach
do treści zaświadczenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r.,
sygn. akt II SA/Wa 421/12, Lex nr 1224051).
Taka sytuacja miała miejsce właśnie w niniejszej sprawie. Organ wydający zaświadczenie nie mógł bowiem pominąć okoliczności, że decyzja lokalizacyjna autostrady wskazuje na jej przebieg, który nie został zrealizowany w terenie. Autostrada, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokumentacji zdjęciowej, przebiega obok nieruchomości wskazanej we wniosku o wydanie zaświadczenia.
Nie można zatem uznać za trafny zarzut skarżącej, że pas drogowy autostrady został ustalony w decyzji lokalizacyjnej - bowiem stwierdzone przez organ wydający zaświadczenie różnice pomiędzy tym orzeczeniem a stanem faktycznym powodowały niemożność wydania żądanego przez skarżącą dokumentu.
Sąd zauważa także, iż samo sformułowanie wniosku o wydanie zaświadczenia
o treści, że "część budynku... znajduje się w pasie drogowym autostrady" z uwagi
na swoje znaczne niedookreślenie samo przez się powoduje niemożność jego wydania.
Skoro przedmiotowy stan ma wynikać z danych będących w posiadaniu organu, to zaświadczenie musi być w swej treści jasne i precyzyjne i jak najbardziej dookreślone. Tymczasem żądanie skarżącej o wydanie zaświadczenia tej treści powoduje, że nawet w przypadku jego uwzględnienia dokument ten może powodować niejasności. To także powoduje niemożność wydania dokumentu o tej treści.
Reasumując, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zobowiązany był do przeprowadzenia, przed wydaniem zaświadczenia - postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego, którego potwierdzenia zaświadczeniem domagała się R. R. - i to uczynił. Zatem w tych okolicznościach nie może być mowy o naruszeniu przepisów postępowania w sposób "rażący". W postępowaniu o wydanie zaświadczenia niezbędne jest przede wszystkim uzasadnienie odmowy jego wydania, nie zaś dokonywanie wykładni przepisów ustaw szczególnych, w oparciu o które zostały wydane decyzje lokalizacyjne, czy też zezwolenia budowalne oraz przyczyny zmian w projekcie budowlanym. Dlatego
też podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące dokonania przez organ błędnej wykładni prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia, gdyż wykraczają poza zakres rozstrzygnięcia z art. 219 kpa. Na dzień wydania zaświadczenia stan prawny działki był sporny, bowiem w toku postępowania o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej dokonano zmian. Stąd nie było możliwe wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącej treści.
Sąd podziela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu, iż jego własne postanowienie nie narusza w sposób rażący powoływanych przez skarżącą przepisów. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się także rażącego naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałyby wyeliminowaniem postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2013 r. z obrotu prawnego.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, stwierdzić trzeba, że przepis ten obliguje organ administracji publicznej do wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12, dotyczącej brzmienia przepisu art. 24
§ 1 pkt 5 kpa, obowiązującego przed dniem 11 kwietnia 2011 r. Sąd ten opowiedział się w niej za zastosowaniem tego przepisu do pracownika organu jednoosobowego
w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Oznacza to, że ustawodawca uznał, iż już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 kpa., polegające na udziale tej samej osoby zarówno przy wydawaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i rozstrzygnięcia odwoławczego (czego dowodzą podpisy tej samej osoby figurujące na obu orzeczeniach), stanowi istotne naruszenie prawa, dające podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wydanie decyzji przez pracownika, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 tej ustawy, stanowi przesłankę wznowienia postępowania (tak też WSA we Wrocławiu
w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 92/11).
Jednakże w niniejszej sprawie Dyrektor K. W. nie podpisała postanowień w obu instancjach. Podpisała jedynie zaskarżone postanowienie z [...] lipca 2013 r. Ponadto w toku postępowania podpisała tylko pismo informacyjne dla skarżącej z dnia 12 kwietnia 2012 r.- które nie było orzeczeniem w sprawie. Zresztą sama skarżąca nie uznała tej informacji za orzeczenie, gdyż po jej otrzymaniu - uznając, że przedmiotowe pismo nie jest załatwiającym sprawę aktem organu administracji, o jakim mowa w art. 104 § 1, w związku z art. 126 k.p.a. – pismem z dnia 21 maja 2012 r. zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" zwróciła się do organu z żądaniem rozpatrzenia wniosku z dnia 12 marca 2012 r. o stwierdzenie nieważności w formie postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.
Z tych zatem względów Sąd uznał podniesiony zarzut za bezzasadny – tak samo jak pozostałe zarzuty.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd miał również na uwadze fakt, że analogiczna sprawa była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny – wyrok z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 721/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu tego wyroku.
Podsumowując Sąd uznał, że postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2013 r. jest zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Dz. U. poz. 270ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło