I SA/Wa 2133/17

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi L.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych skarżący L.Z. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą również jego partnerka oraz małoletnia córka. Wskazane osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie, jak oświadczył wnioskodawca, nie uzyskują żadnych dochodów oraz nie posiadają jakiegokolwiek majątku (córka wnioskodawcy jest osobą uczącą się). Jedyny deklarowany dochód rodziny pochodzić ma z umowy zlecenia, której skarżący jest stroną, i wynosi [...]. Ujawnione zobowiązania członków rodziny dotyczą opłacanego czynszu za mieszkanie ([...], co nie obejmuje kosztów zużywanego prądu, ogrzewania, wody, a także użytkowanego telefonu i internetu), zakupu żywności ([...]), alimentów ([...]), a także korzystania z porad lekarskich ([...]). Zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2018 r. L.Z. w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznane zostało za niewystarczające do oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: 1. informacji, z jakich środków wnioskodawca pokrywa koszty utrzymania w wysokości wskazanej we wniosku w sytuacji uzyskiwania dochodów wyłącznie z umowy zlecenia, 2. kopii umowy zlecenia potwierdzającej wysokość uzyskiwanych dochodów, 3. informacji, czy A.Z. jest osobą zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i przedstawienie odpowiednio stosownego zaświadczenia lub wyjaśnienie powodów braku poszukiwania przez wymienioną pracy, 4. kopii składanych przez wnioskodawcę deklaracji podatkowych z ostatnich dwóch lat, 5. wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, 6. kopii dokumentów (rachunków, faktur, przelewów) potwierdzających ponoszenie wydatków wskazanych w formularzu PPF, w szczególności opłat za internet, telefon, energię elektryczną, 7. informacji o posiadanych pojazdach zarejestrowanych na wnioskodawcę z podaniem marki i daty produkcji. Wykonując powyższe wezwanie w piśmie z dnia 3 lutego 2018 r. (data nadania), L.Z. wyjaśnił, że jest zmuszony dorabiać, co realizuje się w wykonywaniu dorywczo prac remontowo-budowlanych, a także świadczeniu dodatkowych usług informatycznych, polegających m.in. na naprawie komputerów lub sprzętu elektronicznego. Skarżący wskazał, że otrzymuje również pomoc finansową od matki i siostry zamieszkałych w [...]. Dochody zamieszkującej z nim partnerki, jak ujawnił, obejmują otrzymywane alimenty oraz środki z programu 500+. Skarżący oświadczył dodatkowo, że nie posiada kont bankowych, nieruchomości ani też żadnych ruchomości (samochodu). Ponoszone koszty utrzymania, jak wskazał, obejmują poza czynszem również opłacanie (co drugi miesiąc) kosztów zużytego prądu ([...]) i gazu ([...]). Telefon i internet, z których korzysta skarżący, stanowią koszt [...]. Do pisma skarżący załączył kopię aneksu do umowy o pracę A.Z., PIT-11 za 2016 i 2017 r., informacje roczne ZUS dla osoby ubezpieczonej wskazujące na tytuły ubezpieczenia, kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, umowy zlecenia zawarte pomiędzy wnioskodawcą a [...] oraz zaświadczenie o dochodach potwierdzające wysokość deklarowanych dochodów z zawartej umowy zlecenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Ustawową przesłanką przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie pozostaje wykazanie przez zainteresowanego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca w swoim oświadczeniu zamieszczonym w formularzu wprawdzie wskazał, że w powyższej sytuacji znajduje się, niemniej tenże wniosek nie znalazł potwierdzenia w zgromadzonych informacjach i wyjaśnieniach dotyczących sytuacji osobistej i materialnej strony. Co istotne, taka ocena nie wynika wyłącznie z informacji przedstawionych przez wnioskodawcę w złożonym formularzu PPF, ale jest ona przede wszystkim spowodowana uznaniem, że o wykazaniu, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie przez siebie żądanym nie świadczy również analiza uzupełniających wyjaśnień, które odnośnie do swojej sytuacji majątkowej wnioskodawca przedstawił w piśmie z dnia 3 lutego 2018 r. Należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane uznać trzeba zapatrywanie, zgodnie z którym ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy opiera się na zobiektywizowanych kryteriach oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, wobec czego zainteresowany, formułując żądanie przyznania prawa pomocy, w celu jego poparcia jest zobowiązany przedstawić pełną informację o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożyć dodatkowe dokumenty i złożyć wyjaśnienia. Niespełnienie powyższego zobowiązania poprzez odstąpienie od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo przedstawienie ich w sposób niepełny i wybiórczy uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej zainteresowanego (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1324/15). Odstąpienie od przedstawienia na wezwanie sądu określonych dokumentów i złożenia potrzebnych wyjaśnień z tego względu powoduje, że strona powinna liczyć się z tym, iż sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. I OZ 286/16; postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. I OZ 1083/13; postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r. sygn. II OZ 400/13). W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie tyle odmówił przedstawienia dokumentów, do których ujawnienia został wezwany, ile przedstawił wyjaśnienia, które podważyły w całości jego oświadczenie przedstawione w formularzu PPF. Co jednak przede wszystkim istotne, wyjaśnienia te nie mogły zostać potraktowane jako uzupełnienie braków złożonego oświadczenia w celu wykazania niemożności partycypowania skarżącego w kosztach postępowania, albowiem były na tyle ogólnikowe i niepełne, że uniemożliwiały jakąkolwiek ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, skoro z ujawnionych informacji nie dało się rozważyć nawet takiej podstawowej dla postępowania kwestii, jaką jest całkowity dochód członków rodziny wnioskodawcy. Można mieć wątpliwości, czy dochód ten ze względu na sposób zarobkowania skarżącego można ustalić w sposób ścisły, niemniej wnioskodawca zaniechał ujawnienia pełnych informacji na temat środków, którymi rodzina w dacie składania wniosku dysponowała, pomijając tak wysokość pomocy finansowej od członków rodziny zamieszkałych w [...], jak i dochody faktycznie uzyskane ze świadczonych dorywczo usług. Dodatkowo pominął, że jego partnerka, jak wynika z przedłożonego aneksu do umowy o pracę w chwili składania wniosku była zatrudniona (z ww. dokumentu wynika, że umowa o pracę została zawarta w dniu [...] września 2017 r.) i uzyskiwała z tego tytułu określone dochody ([...]), które podwyższały otrzymywane alimenty i świadczenie z programu 500+. Ze środków tych były pokrywane koszty utrzymania członków rodziny, stąd ich wysokość miała wpływ na ocenianą możność poniesienia przez skarżącego we własnym zakresie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Pomijając nawet to, że wskazane działanie powinno wpływać na ogólną wiarygodność wnioskodawcy, który zadeklarował we wniosku, że dochody rodziny ograniczają się wyłącznie do wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu zawartej umowy zlecenia, to nieujawnienie uzyskiwanych dochodów ze wszystkich źródeł w sposób niewątpliwy nie pozwala uznać, by skarżący w toku postępowania "wykazał", iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższej uwagi nie należy odczytywać jako stanowczego ustalenia, że skarżący posiada środki finansowe pozwalające mu na udział w postępowaniu sądowym, ale wyłącznie jako twierdzenia, że opisane zachowanie skarżącego uniemożliwiło rozważenia tego, czy sytuacja osobista i majątkowa przedstawiona we wniosku i dodatkowych wyjaśnieniach rzeczywiście dowodzi nikłych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Tego nie dało się zweryfikować bez ustalenia, z kim skarżący zamieszkuje, jakie dochody osoby te indywidualnie uzyskują, a przede wszystkim – jakie środki skarżący uzyskuje ze wszystkich źródeł, co obejmuje nie tylko dochody z umowy zlecenia, ale wszystkie dochody, nawet jeżeli mają one charakter dorywczy (zyski ze świadczonych usług remontowych i komputerowych) lub opierają się na silnych więzach rodzinnych. Uwzględniając, że koszty utrzymania rodziny są znaczne ze względu na konieczność wynajmu mieszkania, także nieujawnione dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę powinny być szacowane jako wysokie, tj. znacznie przewyższające ujawniony dochód ([...]), skoro z przedstawionych wyjaśnień nie wynika, by skarżący deklarował, że jest osobą zadłużoną. Mając na uwadze powyższe, a także uwzględniając przywołane wyżej zapatrywanie, zgodnie z którym strona przedstawiająca fragmentaryczne i niepełne wyjaśnienia powinna liczyć się z tym, iż sąd (organ sądowy) nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.