I SA/Wa 2363/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 003292922/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku B. W. z dnia [...] lipca 2023 r. o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073 – dalej jako: u.ś.p.), odmówił wnioskodawcy prawa do tego świadczenia. Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Skarżąca B. W. w dniu [...] lipca 2023 r. zwróciła się do Placówki Terenowej KRUS w [...] z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku załączyła oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa oraz zaświadczenie Wójta Gminy [...] potwierdzające, że skarżąca pełniła funkcję sołtysa w sołectwie [...], Gmina [...] w okresie od [...] lutego 2011 do [...] lutego 2015 r. oraz od [...] lutego 2015 r. do [...] stycznia 2019 r., tj. przez dwie kadencje. Organ w uzasadnieniu decyzji, powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (u.ś.p.), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. wskazał, że skarżąca udowodniła jedynie 7 lat, 10 miesięcy i 24 dni, wobec powyższego nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa, tj. przez co najmniej dwie kadencje, stanowiące nie mniej niż osiem lat i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła B. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 30 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 649/23 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako sądowi właściwemu w rozpoznaniu sprawy. Postanowienie stało się prawomocne od dnia 15 listopada 2023 r. Skarżąca zarzuciła decyzji z dnia [...] sierpnia 2023 r. naruszenie art. 10 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. dające podstawę do wznowienia postępowania, na skutek pozbawienia strony udziału w postępowaniu pomimo niezaktualizowania się przesłanek wskazanych w § 2 tego przepisu. Następnie, zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 u.ś.p. poprzez błędną wykładnię uzupełniającą powyższy przepis znakiem interpunkcyjnym przecinka umieszczonym pomiędzy frazami ,,przez okres co najmniej dwóch kadencji" i "nie mniej niż 8 lat", podczas gdy pełnienie funkcji sołtysa przez dwie kadencje stanowi samodzielną podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto, zarzucono w skardze naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, tym samym wydanie rozstrzygnięcia na podstawie dokumentów załączonych do wniosku bez odniesienia do aktów prawa miejscowego określających długość kadencji sołtysa oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie prawne. W uzasadnieniu zarzutów skargi B. W. wskazała, że Prezes KRUS przed wydaniem decyzji nie wyznaczył terminu, w którym strona postępowania administracyjnego mogłaby wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przez co naruszył dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a. Następnie skarżąca podniosła, że powołany przez organ przepis art. 2 ustawy o pełnieniu funkcji sołtysa interpretowany jest przez Prezesa KRUS w ten sposób, że wymagane jest spełnienie zarówno warunku sprawowania funkcji sołtysa przez okres 2 kadencji, jak i upływu 8 lat sprawowania funkcji. Takie rozumienie, zdaniem skarżącej, skutkuje tym, że organ zastosował wykładnię contra legem i zmienił znaczenie przepisu, kształtując je znakiem interpunkcyjnym przecinka. Natomiast, według skarżącej, celem uchwalenia przedmiotowych przepisów było ,,docenienie osób w wieku emerytalnym, które w trakcie swojego życia bez żadnego wynagrodzenia wykonywały funkcje sołtysa", zatem z wykładni celowościowej przepisu wynika, że do przyznania świadczenia wystarczyło spełnienie wyłącznie przesłanki sprawowania funkcji sołtysa przez dwie pełne kadencje. Wymogu tego dopełniła skarżąca. Argumentując, wskazała, że przedstawiona przez nią w skardze interpretacja przepisów koresponduje z arbitralnym kształtowaniem rzeczywistej długości kadencji przez organy gminy, które zwołują wybory, na skutek czego dochodzi do rozbieżności w długości kadencji w poszczególnych sołectwach. Różnicowanie pozycji obywateli, zdaniem skarżącej, godziłoby w zasadę państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz nosiłoby znamiona nierównego traktowania pomimo tożsamości spraw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezes KRUS, odpowiadając na zarzuty skargi nie zgodził się z twierdzeniami skarżącej, że dokonał niewłaściwej wykładni celowościowej art. 2 ust. 1 pkt 1 u.ś.p. Zdaniem organu, skoro ustawodawca nie zawarł w przepisie żadnych znaków interpunkcyjnych i spójników, to należy uznać, że intencjonalnie sformułował w taki właśnie sposób obie przesłanki przyznania świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa w zakresie ilości dwóch kadencji oraz wymaganych ośmiu lat pełnienia funkcji przez wnioskodawcę. Ponadto, organ wskazał, że sporządzone uzasadnienie faktyczne i prawne są kompletne, a skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] odmawiającej skarżącej B. W. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 u.ś.p., zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego art. 2 ust. 1 u.ś.p. wynika zatem, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie przede wszystkim następujących przesłanek - pełnienie funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje nie mniej niż 8 lat oraz osiągnięcie odpowiednio wieku, w przypadku skarżącej 60 lat. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Nie budziło wątpliwości organu, że skarżąca pełniła funkcje sołtysa przez dwie kadencje. Skarżąca nie kwestionowała także, że kadencje te trwały krócej niż okres 8 lat, a mianowicie 7 lat, 10 miesięcy i [...] dni. Okoliczności te wynikały wprost z zaświadczenia Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2023 r., w którym wskazano, że skarżąca pełniła funkcje sołtysa w okresach od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2015 r. oraz od [...] lutego 2015 r. do [...] stycznia 2019 r., tj. przez dwie kadencje. Zatem, biorąc pod uwagę, że skarżąca nie spełniła jednego z wymogów ustawowych do przyznania świadczenia tj. sprawowała funkcje sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat organ prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym Sąd podziela przyjętą w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 u.ś.p. O możliwości odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego przez organ przesądza bowiem fakt, że skarżąca pełniła funkcje sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat pomimo, że sprawowała tą funkcję przez dwie kadencje. Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z jego językowego brzmienia, gdyż już w pierwszym zdaniu art. 2 ust. 1 u.ś.p. określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Podnoszone przez B. W. w skardze zarzuty, że pełnienie przez nią funkcji sołtysa przez dwie kadencje nie obejmowało łącznie 8 lat z przyczyn od niej niezależnych, tj. wynikało z ustalonych terminów wyborów sołtysów, nie mogą być podstawą przyznania świadczenia. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych wyjątków w zakresie ustalenia okresu sprawowania funkcji sołtysa określając wprost, że mają to być dwie kadencje w okresie nie krótszym niż 8 lat. Sąd zwraca także uwagę, że w pierwotnym projekcie okres ten wynosił 10 lat. W uzasadnieniu projektu wskazywano, że "projekt ustawy ma na celu przyznanie waloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości 300 złotych miesięcznie dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Za okres ten w projekcie przyjęto wymóg pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej 10 lat". Tym samym, celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia wszystkim osobom pełniącym funkcje sołtysa, a osobom zasłużonym ze względu na oznaczoną przez ustawodawcę długość trwania kadencji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do jego treści w niniejszej sprawie nie miało istotnego znaczenia dla prawidłowości decyzji. Okoliczności faktyczne, na podstawie których oparto rozstrzygnięcie bez wątpienia były znane stronom. Jak wskazano w orzecznictwie sądowym, nie każde naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli sądu. Zarzut naruszenia powołanego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Dodatkowo, to na stronie wskazującej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Bowiem, prawo strony do wysłuchania nie jest postrzegane jako tego rodzaju gwarancja, której uchybienie wpływa automatycznie na wadliwość podjętej decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z z 18 maja 2006 r., II OSK 231/2005, z 11 stycznia 2013 r., II GSK 1142/11, z 16 października 2012 r., II OSK 1122/11, z 25 maja 2012 r., II OSK 414/11, z 17 maja 2012 r., I OSK 764/11, z 11 sierpnia 2017 r., I OSK 1539/16). Natomiast, w rozpoznawanej sprawie, skarżąca nie wykazała, poza ogólnikowym powołaniem się na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. związku przyczynowego istniejącego między tym naruszeniem a wynikiem sprawy. Z przyczyn wskazanych powyżej, niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Z dokumentów załączonych do skargi bezspornie wynika ilość i długość trwania kadencji sołtysa pełnionej przez skarżącą. Należy zauważyć, że żaden przepis u.ś.p. nie zobowiązuje organu do analizy aktów prawa miejscowego w zakresie terminów wyborów na urząd sołtysa, bowiem znaczenie dla przyznania wnioskowanego świadczenia ma sam fakt pełnienia funkcji sołtysa przez dwie kadencje i w ciągu co najmniej ośmiu lat. Może, jak w rozpoznawanej sprawie, być on wywiedziony z zaświadczenia wójta gminy, które stanowi dokument urzędowy, a więc domniemuje się bez dowodu przeciwnego, że to co w nim stwierdzono jest zgodne z rzeczywistością. Równocześnie, nie został naruszony przez organ przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego. Zostało ono sporządzone z zachowaniem zasad należytej staranności, przywołuje właściwą podstawę prawną i zawiera jej zwięzłe wyjaśnienie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu, wydana w niespornym stanie faktycznym, nie narusza prawa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.