I SA/Wa 2378/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1481/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz I. S. sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 16 września 2021 r. I. S. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1481/16. Skarżąca podniosła, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 7 października 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...],, ozn. hip. jako "reszta KW nr [...], dalszy ciąg wykazu nieruchomości osada [...],", w terminie czterech miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Wskazany termin upłynął z dniem 18 maja 2017 r. Pomimo upływu terminu oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę prezydent nadal nie rozpoznał sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie prezydenta do wydania decyzji merytorycznej w terminie 30 dni od daty wyroku, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej możliwej wysokości, stwierdzenie że bezczynność prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie sumy pieniężnej lub ewentualnie wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów sądowych. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w postępowaniu podjęto szereg czynności zmierzających do wydania decyzji, zaś w toku postępowania pełnomocnik skarżącej został poinformowany o czynnościach w sprawie oraz przewidywanym terminie rozstrzygnięcia, tj. 31 grudnia 2021 r. Obecnie, na podstawie postanowienia z [...], września 2021 r. nr [...],postępowanie zostało zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...],grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1481/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...], do rozpoznania wniosku z 7 października 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...],, przy ul. [...],, ozn. hip. jako "reszta KW nr [...], dalszy ciąg wykazu nieruchomości osada [...],", w terminie czterech miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. W wyroku tym Sąd stwierdził ponadto, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 18 stycznia 2017 r. Termin wyznaczony w wyroku z 8 listopada 2016 r. upłynął z dniem 18 maja 2017 r. W związku z niewykonaniem powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1516/18 wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 2000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2584/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 4000 złotych i stwierdził, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis powyższego prawomocnego wyroku wpłynął do organu 9 września 2020 r. Organ podjął czynności w sprawie przy pismach z 22 września 2020 r. i 30 października 2020 r., występując o dodatkowe informacje. Pismem z 27 listopada 2020 r. poinformowano pełnomocnika skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy – 26 lutego 2021 r. O kolejne materiały prezydent wystąpił przy pismach z 26 stycznia 2021 r. Pismem z 26 lutego 2021 r. poinformowano pełnomocnika skarżącej, że decyzja zostanie wydana do 31 maja 2021 r. Pismem z 13 sierpnia 2021 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku z 8 listopada 2016r. O dalsze uzupełnienie materiału dowodowego organ wystąpił przy pismach z 28 września 2021 r. Postanowieniem z tego samego dnia nr [...],zawieszono z urzędu postępowanie do czasu złożenia do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia po G. W. oraz ewentualnych dalszych spadkobiercach. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nadal nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...],wyroku sądu jest zatem niewątpliwie zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że termin wyznaczony w wyroku z 8 listopada 2021 r. upłynął ponad cztery lata temu a ponadto zapadły już dwa prawomocne wyroki wymierzające grzywnę i stwierdzające, że bezczynność Prezydenta [...], w wykonaniu wyroku z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1481/16 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, przechodząc do określenia wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, a z drugiej strony fakt, że organ wykazał znaczną aktywność w postępowaniu w okresie po poprzednim wyroku wymierzającym grzywnę. Okoliczność ta co nie może stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania wyroku, ma jednak wpływ na wysokość wymierzonej grzywny. Ponadto jako bezczynności organu nie może zostać zakwalifikowany okres po zawieszeniu postępowania, tj. po 28 września 2021 r. – z uwagi na treść art. 35 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). Mając to na uwadze, Sąd uznał że zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości niższej niż wnioskowana przez skarżącą, ale wyższej niż wymierzona w poprzednim wyroku, tj. 6000 złotych – która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa – oraz stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...],miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe okoliczności zasadne jest przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 4000 złotych, która to kwota mieści się w wysokości określonej w art. 154 § 7 ppsa. Suma ta będzie stanowiła zadośćuczynienie dla skarżącej oraz dodatkowo zdyscyplinuje organ do zakończenia sprawy. Sąd nie mógł uwzględnić wniosku o ponowne zobowiązanie organu do wydania decyzji merytorycznej, gdyż zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa instytucja ta może zostać zastosowana wyłącznie przy uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a nie w przypadku skargi na niewykonanie wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800), uznając że koszty sądowe stanowi wpis od skargi w kwocie 200 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych oraz opłata skarbowa w kwocie 17 złotych.