I SA/Wa 2379/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu 10 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. M. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 392/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz I. M. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I.M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2021 r. I. M. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 392/18. W uzasadnieniu skargi wskazano, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] i [...] ozn. hip. nr [...] w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania ww. wyroku organ nadal nie załatwił sprawy. Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w kwocie 6000 złotych, przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 3000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że podjęto szereg działań zmierzających do załatwienia sprawy. Ponadto skarżąca wzywając organ do wykonania wyroku a następnie wnosząc skargę na niewykonanie wyroku miała świadomość braku oryginalnych akt sprawy, które znajdowały się wówczas w organach odwoławczych w związku z zażaleniami na postanowienia wpadkowe, i związany z tym brak możliwości wydania rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 392/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] i [...] ozn. hip. nr [...] w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 2000 złotych (pkt 2 wyroku), oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku) i zasądził na rzecz skarżącej koszty sądowe w kwocie 580 złotych (pkt 4 wyroku). Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony [...] sierpnia 2019 r. Termin określony w wyroku upływał zatem z dniem [...] grudnia 2019 r. Organ nie rozpoznał sprawy w wyznaczonym terminie. Wyrokiem z 4 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1282/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 3000 złotych, stwierdził że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w kwocie 1000 złotych i zasądził zwrot kosztów sądowych. Odpis prawomocnego wyroku z 4 listopada 2020 r. wraz z aktami sprawy organ otrzymał [...] kwietnia 2021 r. Postanowieniami z [...] czerwca 2021 r. nr [...] i [...] organ zawiesił postępowanie w sprawie. Postanowieniami z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] i z [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i Wojewoda [...] uchylili postanowienia zawieszające postępowanie. Pismem z [...] września 2021 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku z 15 kwietnia 2019 r. Ostatnią odnotowaną czynnością w sprawie jest zawiadomienie stron o możliwości końcowego zapoznania się z materiałami sprawy, co nastąpiło przy piśmie z [...] października 2021 r. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, zatem skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że organ nadal nie rozpoznał sprawy, pomimo że termin określony w wyroku z 15 kwietnia 2019 r. upłynął ponad dwa lata temu i pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny już raz wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie powyższego wyroku, gdzie ponadto stwierdził że bezczynność prezydenta miała charakter rażącego naruszenia prawa i przyznał skarżącej sumę pieniężną od organu. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości wyższej niż poprzednio, tj. 5000 złotych – która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa – oraz stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] po wyroku z 15 kwietnia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, w ocenie Sądu przyznanie skarżącej sumy pieniężnej we wnioskowanej kwocie, tj. 3000 złotych miałoby charakter zbyt represyjny. Zauważyć należy, że w okresie od poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę jako bezczynność organu nie może zostać zaliczony okres zawieszenia postępowania, tj. od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r., zaś toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] i Wojewodą [...] postępowania zażaleniowe w stosunku do postanowień o zawieszeniu postępowania związane były z koniecznością przesłania do organów odwoławczych oryginalnych akt sprawy, co niewątpliwie utrudniło procedowanie w tym okresie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu uzasadnione jest przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w takiej samej kwocie jak poprzednio, tj. 1000 złotych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 17 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).