I SA/Wa 2459/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. S. na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r., utrzymało to postanowienie w mocy. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskami z dnia [...] października 2013 r. oraz z [...] listopada 2013 r. M. S. wystąpił do Prezydenta [...] o przyznanie pomocy materialnej za miesiąc październik i listopad 2013 r. oraz za wszystkie miesiące od lutego 2003 r. włącznie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego na rzecz M.S. za okres od lutego 2003 r. Z uzasadnienia ww. rozstrzygnięcia wynika, że do dnia 31 stycznia 2003 r. M. S. przysługiwało prawo do zasiłku stałego wyrównawczego, a następnie – w związku z przyznaniem przez ZUS skarżącemu renty - odmówiono M. S. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Jednocześnie w ww. postanowieniu organ podkreślił, że w aktualnym stanie prawnym poprzednie świadczenie o nazwie zasiłek stały wyrównawczy zostało zastąpione świadczeniem o nazwie zasiłek stały. W konsekwencji Prezydent [...] uznał, że wobec okoliczności, iż w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i zapadło już rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania M. S. prawa do zasiłku stałego, a nie uległy zmianie okoliczności - istnieje przeszkoda uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania. W wyniku zażalenia M. S. na ww. rozstrzygnięcie Prezydenta [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] utrzymało ww. postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że art. 61 a § 1 k.p.a., na podstawie którego wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie, stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Biorąc pod uwagę powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z tożsamością sprawy, ponieważ o prawie M. S. do zasiłku stałego organ rozstrzygnął już wcześniej wydaną decyzją ostateczną. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł M. S., nie przedstawiając żadnych zarzutów w stosunku do zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd w Warszawie zważył, co następuje. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa. Podstawę materialnoprawną postanowienia organu pierwszej instancji, które zostało utrzymane w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, stanowił przepis określony w art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada zatem, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Podkreślenia wymaga, że z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 893/11; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 09 kwietnia 2014 r., II SA/Sz 1285/13; wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 października 2013 r., II SA/Ke 709/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2014 r., VII SA/Wa 65/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2014 r., VII SA/Wa 141/14). Na gruncie przedmiotowej sprawy, organy orzekające obu instancji za inną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego uznały fakt, iż w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i zapadło rozstrzygnięcie o odmowie przyznania M. S. prawa do zasiłku stałego, a nie uległy zmianie okoliczności, które uzasadniałyby ewentualne ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie o tożsamym przedmiocie. Sąd stwierdza, że poczynione przez Prezydenta [...], jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustalenia faktyczne były wystarczające do uznania, że żądanie wszczęcia postępowania jest bezzasadne, gdyż kwestia przyznania M.S. prawa do zasiłku stałego była już przedmiotem rozpoznania przez Prezydenta [...], który decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] odmówił M. S. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, wskazując, że wnioskodawcy została przyznana przez ZUS renta i że przekracza on ustawowe kryterium do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Sąd z urzędu posiada wiedzę, iż decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...]. Powoływana decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2003 roku była bowiem zaskarżona przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 stycznia 2004 r. sygn. I SA/1294/03 oddalił skargę, a wyrok ten – po orzeczeniu NSA z dnia 22 września 2004 roku sygn. OSK 657/04, stał się prawomocny. Niewątpliwie ostateczność ww. decyzji o odmowie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego wywołała taki skutek, że zamknęła organowi możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Należy tym samym uznać, że w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z tożsamością sprawy – dotyczy ona bowiem tego samego podmiotu, jak i przedmiotu, co wydane wcześniej decyzje Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2003 r. i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] maja 2003 r. Jakkolwiek ww. rozstrzygnięcia dotyczyły zasiłku stałego wyrównawczego, a zaskarżona obecnie decyzja mówi o zasiłku stałym, to na uwagę zasługuje, iż uchwalona w dniu 12 marca 2004 r. ustawa o pomocy społecznej, która zaczęła obowiązywać od dnia 1 maja 2004 r. wprowadziła pojęcie "zasiłku stałego" zastępując tym samym formę pomocy znaną wcześniej jako "zasiłek stały wyrównawczy". Z powyższego wynika, że żądanie z którym wystąpił skarżący do organu w niniejszej sprawie w istocie było tym samym żądaniem, w przedmiocie którego Prezydent [...] wydał w dniu [...] marca 2003 r. decyzję nr [...] i w przedmiocie którego w dniu [...] maja 2003 r. wydało decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Słusznie zatem organy obu instancji stwierdziły, że ponowne prowadzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Res iudicata (powaga rzeczy osądzonej) oznacza, że nie można wszczynać postępowania w tożsamej sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Biorąc powyższe pod uwagę nie można zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów procesowych, jak i przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo bowiem oceniły stan faktyczny sprawy i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Stwierdzić bowiem należy, iż wobec słuszności zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 61 a § 1 k.p.a., organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu stopnia podstawowego rozstrzygającego sprawę w zakresie części żądania zawartego we wnioskach M. S. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).