I SA/Wa 247/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. C., G. P., A. R., J. N., W. N., J. N., J. C., B. C., A. C., O. S., M. R., A. A., E. S., J. L., E. D., E. W., P. K. i D. L. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 302/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz S. C., G. P., A. R., J. N., W. N., J. N., J. C., B. C., A. C., O. S., M. R., A. A., E. S., J. L., E. D., E. W., P. K. i D. L. po [...] ([...]) złotych dla każdego z nich tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz S. C., G. P., A. R., J. N., W. N., J. N., J. C., B. C., A. C., O. S., M. R., A. A., E. S., J. L., E. D., E. W., P. K. i D. L. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. C., G. P., A. R., J. N., W. N., J. N., J. C., B. C., A. C., O. S., M. R., A. A., E. S., J. L., E. D., E. W., P. K. i D. L. skargą z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 302/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. C., G. P., A. R., J. N., W. N., J. N., J. C., B. C., A. C., O. S., M. R., A. A., E. S., J. L., E. D., E. W., P. K. i D. L. z dnia [...] lipca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną w [...] przy ul. [...], regulowaną w księdze wieczystej Hip "w mieście [...] [...] przy ulicy[...] pod nr [...]", w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku. Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo skierowania kolejnego wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od Prezydenta na ich rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpił do Wydziału [...] Biura Organizacji Urzędu o wszelkie dokumenty mogące świadczyć o dacie utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, zaś w dniu [...] stycznia 2019 r. zwrócił się do pełnomocnika stron postępowania o dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów świadczących o następstwie prawnym po dawnych właścicielach nieruchomości. Ponadto wskazał, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu, zaś w niniejszej sprawie zachodzi wzmożona aktywność procesowa strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 302/13, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania sprawy o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu[...] października 2013 r. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2316/14 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1793/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 zł, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1740/16 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 4000 zł oraz przyznał od organu na rzecz skarżących solidarnie sumę pieniężną w kwocie 1000 zł, zaś wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 326/18 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 6000 zł oraz przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 200 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 9 sierpnia 2013 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, a także brak jakiekolwiek reakcji organu na uprzednio wymierzane kolejno grzywny, Sąd uznał, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 20 000, 00 (dwudziestu tysięcy) złotych. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 9 sierpnia 2013 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i to pomimo skierowania doń wielokrotnie wezwania skarżących do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku. Zaznaczenia wymaga, że po otrzymaniu w dniu [...] sierpnia 2018 r. prawomocnego wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r. wymierzającego grzywnę w wysokości [...] tysięcy złotych, organ podjął czynności w sprawie dopiero [...] stycznia 2019 r. i to po złożeniu przedmiotowej skargi. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W rozpoznawanej sprawie dalsza zwłoka organu uzasadnia przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w kwocie po [...] zł na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa.