I SA/Wa 263/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. F., M. F., J. D., A. F., E. T. i A. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...] tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz M. F., M. F., J. D., A. F., E. T. i A. F kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. F., M. F., A. F., J. D., A. F. i E. T. skargą z [...] grudnia 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "Willa [...] Kolonia [...]" dz. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Następnie orzeczeniem z [...] listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1212/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł za niewykonanie powołanego wyroku z 20 października 2016 r. Ponadto stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skierowanej do Sądu skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości adekwatnej do bezczynności w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie, - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie na rzecz każdego ze skarżących od Prezydenta W. sumy pieniężnej w kwocie [...] zł. Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że w związku z brakiem podejmowania czynności, zmierzających do rozstrzygnięcia ww. wniosku, pismem z [...] grudnia 2018 r. Prezydent W. został wezwany do wykonania wyroku z 20 października 2016 r., lecz pomimo tego nadal pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę sądowe zobowiązanie do rozpoznania sprawy oraz dwukrotne wezwanie organu do wykonania wyroku, zasadne jest nałożenie grzywny adekwatnej do bezczynności. Ponadto skarżący stwierdzili, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zasądzenia sumy pieniężnej. Prezydent pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, nie wykonując wyroku Sądu od ponad 2 lat. Przy czym postępowanie toczy się od ponad 3 lat. Brak jest obiektywnych przyczyn uzasadniających zwłokę organu, który lekceważy wyroki sądów, kierując się świadomością braku realnych konsekwencji, wykazuje przy tym brak poszanowania prawa. Stosowane dotychczas środki, w postaci zasądzonej grzywny, nie stanowią dla Prezydenta wystarczającego bodźca do wykonania wyroku, a skarżący nie mają innych instrumentów skutecznego oddziaływania na Prezydenta. Suma pieniężna stanowi dolegliwość, która może skutecznie wpłynąć na Prezydenta, a jej przyznanie jest szczególnie zasadne, jako zadośćuczynienie za oczekiwanie na wykonanie wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej informacji w jakiej dacie spadkobiercy dawnego właściciela zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Ponadto brak jest dokumentów jednoznacznie potwierdzających, iż w przeddzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy właścicielami wnioskowanej nieruchomości byli J. i R. F. Podjęte zostały czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania przedmiotowej decyzji merytorycznej. Podniósł ponadto, że w przypadku jednoznacznego zweryfikowania przesłanek określonych w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostanie zlecone rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, określającego wysokość odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/16 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "Willa [...] Kolonia [...]" dz. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] stycznia 2017 r., jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 20 października 2016 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę przede wszystkim długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania, lecz też okoliczność, iż organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku w styczniu 2017 r., wraz z aktami administracyjnymi sprawy, dopiero [...] lutego 2017 r. podjął działania w sprawie w lutym i marcu 2018 r., wydając decyzję o umorzeniu postpowania, w części dotyczącej wniosku o przyznanie odszkodowania za dz. [...]. Po wydaniu tego orzeczenia, które tylko w części rozstrzygnęło o wniosku, dopiero w lutym 2019 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego o kopię działu I i II księgi wieczystej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, kiedy organ podejmuje tak nieliczne czynności w postępowaniu i to w tak odległym czasie. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Skarżący uzasadnili swoje żądania koniecznością zadośćuczynienia za oczekiwanie trwające ponad 2 lata na wykonanie wyroku oraz koniecznością wywarcia dodatkowej presji na organ, z uwagi na nieskuteczność dotychczas wymierzonej grzywny. Sąd uznał jednak, że kwota nałożonej grzywny skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jedocześnie przyznanie sumy pieniężnej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Nie można pominąć bowiem okoliczności, iż organ w części rozpoznał wniosek i podjął w sprawie działanie nakierowane na rozstrzygnięcie sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.