I SA/Wa 268/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia : odmówić W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. W dniu 2 czerwca 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż, z którym posiada małżeńską wspólnotę majątkową. Wnioskodawczyni podała, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie, a jej mąż w wysokości [...] zł. Łączny dochód wnioskodawczyni oraz jej męża z tytułu emerytur wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie mieszka razem z mężem i każdy ponosi koszty swojego utrzymania. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ² oraz jej współwłaścicielką mieszkania o powierzchni [...] m ² i nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Wnioskodawczyni podała, że opłaty związane z utrzymaniem jej lokalu wynoszą : czynsz [...] zł, energia elektryczna [...] zł oraz gaz w wysokości [...] zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni dodała, że nie posiada zdolności kredytowej, a ze względu na sytuację rynkową nie może sprzedać żadnej swojej nieruchomości. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że nie wykazała ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiada stały dochód w postaci emerytur o łącznej wysokości [...] złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni posiada dwa mieszkania : jedno o powierzchni [...] m ² oraz jej współwłaścicielką drugiego mieszkania o powierzchni [...] m ². Ponadto, posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości uzyskiwanego miesięcznie wraz z mężem dochodu ([...] zł) i ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem siebie oraz mieszkania ([...] zł) jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wprawdzie wnioskodawczyni nie podała wysokości wydatków ponoszonych przez męża, jednakże przy aktualnym poziomie cen i opłat za dobra i usługi oraz artykuły spożywcze i przemysłowe uznano, że także przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych przez męża wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru i nie spowoduje to utraty przez nią płynności finansowej. Wskazać należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca zaś do grona takich osób nie należy posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany wraz z mężem z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie, dwa mieszkania oraz jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej. Wprawdzie wnioskodawczyni podała, że nie mieszka razem z mężem i każdy ponosi samodzielnie koszty swojego utrzymania, jednakże pozostaje nadal w związku małżeńskim, a małżonkowie mają obowiązek sobie nawzajem pomagać. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 583 j.t.) zwanej dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.) Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Wyjaśnić należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art.61 4 § 1 k.r.i.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 113/11, Lex 783804, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 Lex 1240477). Z powyższego wynika zatem, że oświadczenie wnioskodawczyni, iż nie mieszka razem z mężem i każdy samodzielnie ponosi koszty swego utrzymania nie mogło wpłynąć na przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewątpliwie bowiem małżonkowie mają obowiązek wspierać się i nawzajem sobie pomagać, również w opłaceniu kosztów sądowych czy kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Dodać należy, iż mąż wnioskodawczyni jest również stroną niniejszego postępowania i występuje w charakterze uczestnika postępowania. Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie z uzyskiwanego wraz z mężem dochodu ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z tego też względu, odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.