I SA/Wa 2757/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Joanna Skiba, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 532/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz J. K. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 października 2021 r. J. K. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 523/15. Skarżąca podniosła, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 11 lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...], w terminie dwóch miesięcy od przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wskazała, że pomimo upływu wskazanego przez sąd terminu i trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę, prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie, i wniosła o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 30000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 15000 złotych oraz zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że akta sprawy zostały przekazane do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ przy piśmie z 26 marca 2019 r. i dotychczas nie zostały zwrócone. Ponadto postanowieniem z 6 maja 2021 r. nr 235/SD/2021 postępowanie w sprawie zostało zawieszone. Prezydent wskazał również, że dodatkowe trudności w procedowaniu w sprawie wystąpiły w związku z trwającą pandemią koronawirusa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 21 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 523/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 11 lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 27 stycznia 2016 r., wyznaczony przez Sąd termin na rozpoznanie sprawy upłynął bezskutecznie 27 marca 2016 r. Wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 807/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 500 złotych za niewykonanie wyroku z 21 października 2015 r. oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 23 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 517/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1000 złotych i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Trzecim z kolei wyrokiem, z 13 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 648/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 3000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w kwocie 2000 złotych. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy wpłynął do Prezydenta m.st. Warszawy 5 grudnia 2018 r. Pismem z 14 stycznia 2019 r. skarżąca zwróciła się do organu o wydanie decyzji. Przy pismach z 25 i 28 stycznia 2019 r. organ wystąpił o dodatkowe dokumenty. Przy piśmie z 26 marca 2019 r., w odpowiedzi na wezwanie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ wypożyczono akta sprawy. Pismem z 4 maja 2021 r. skarżąca ponownie zwróciła się o wydanie decyzji w sprawie. Postanowieniem z 6 maja 2021 r. nr 235/SD/2021 prezydent zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku skarżącej, z uwagi na toczące się jednocześnie postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 19 maja 2021 r. skarżąca złożyła do Wojewody Mazowieckiego zażalenie na powyższe postanowienie. W aktach sprawy brak informacji o wyniku postępowania zażaleniowego. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo kolejnego pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wskazanym w wyroku z 21 października 2015 r. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ, choć istotnie mogły z przyczyn obiektywnych utrudnić procedowanie w sprawie nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że termin wyznaczony w wyroku z 21 października 2015 r. upłynął ponad sześć lat temu, a w sprawie zapadły już trzy prawomocne wyroki wymierzające grzywnę. Zważyć też należy, że od otrzymania poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę do momentu zawieszenia postępowania, tj. w okresie od 5 grudnia 2018 r. do 4 maja 2021 r. jedyne czynności zostały podjęte przy pismach z 25 i 28 stycznia 2019 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności i uwzględniając również, że jako bezczynności organu nie może zostać zakwalifikowany okres po zawieszeniu postępowania, tj. po 28 września 2021 r. – z uwagi na treść art. 35 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) w ocenie Sądu zasadnym jest wymierzenie prezydentowi grzywny w wysokości niższej niż wnioskowana przez skarżącą, ale wyższej niż wymierzona poprzednio, tj. 6000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadniony do kwoty 4000 złotych, tj. kwoty dwukrotnie wyższej niż przyznana poprzednim razem. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd przyznał skarżącym sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych.