I SA/Wa 2802/20

WyrokWSA w Warszawie2021-07-14

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Bożena Marciniak, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy rozpatrzenie tej sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości, nawet jeśli postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie zostało jeszcze zakończone?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości. Jest to dopuszczalne, ponieważ możliwość przyznania odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n. zależy od negatywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Organ I instancji zawiesił postępowanie, uznając, że jego rozpatrzenie zależy od zakończenia postępowania w sprawie wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, które nie zostały rozpatrzone. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie, podzielając argumentację organu I instancji. Skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując m.in. na to, że sprawa użytkowania wieczystego została już załatwiona na rzecz innej osoby.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Prezydent [...] postanowieniem nr [...] z [...] października 2018 r., w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1257, ze zm., dalej: k.p.a.), zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. hip. "[...]" działka nr [...] KW Nr [....], o pow. [...] m2 wchodzącą w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku F. M. małż. W. z dnia [...] maja 1957 r. oraz wniosku F. W. z dnia [...] marca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego powyższego gruntu. Organ podkreślił, że opisana wyżej nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego dla. [...]-[...] z [...] grudnia 1963 r. tytuł własności tej nieruchomości uregulowany był na imię F. W. i M. W. w częściach równych, na podstawie sprzedaży z [...] lipca 1936 r. Powyższy grunt, wchodzący obecnie w skład działek ewid. nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...], z dniem [...] maja 1990 r. przeszedł na własność gminy dzielnicy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzjami: Nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r., Nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r., Nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. Następnie, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 1994 r. Nr 48, poz. 195 ze zm.), ww. grunt stał się własnością Gminy [...]-[...]. Na mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] września 1999 r. orzeczono o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej nr [...]. Na mocy decyzji z [...] września 1999 r. właścicielkami tego gruntu stały się po połowie: A.R. i M. K. Pozostała część nieruchomości wchodząca w skład działek ewid. Nr[...], [...] i [...] z mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy stała się własnością Miasta [...]. W dniu [...] października 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek F. i M. W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się również wniosek F. i M. W. z [...] października 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu. Orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Wnioskiem z [...] maja 1957 r. F. i M. małż. W. wystąpili o przyznanie wieczystej dzierżawy (obecnie prawa użytkowania wieczystego) gruntu ww. nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe pismo Prezydium poinformowało, że pismo to zostanie rozpatrzone po ukazaniu się przepisów prawnych, które określą tryb postępowania w tego rodzaju sprawach. Wnioskiem z [...] marca 1965 r. F. W. wystąpił o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] nr hip. [...], na podstawie § 1 i 3 uchwały Rady Ministrów Nr 11 z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M. P. Nr 6, poz. 18). Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [....]-[...] z [...] października 1967 r. uzupełnioną postanowieniem z tego organu z [...] lipca 1968 r. oraz decyzją z [...] kwietnia 1969 r. utrzymaną w mocy decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1969 r., na podstawie § 1 i 3 ww. uchwały Rady Ministrów z 27 stycznia 1965 r., ustanowiono na rzecz F. i M. W. wieczyste użytkowanie gruntu nieruchomości hip. "[...][...]" o powierzchni [...] m2 stanowiącego obecnie działkę nr [...]. W wykonaniu ww. decyzji umową z [...] lipca 1968 r. oddano ten grunt w wieczyste użytkowanie F. i M. małż. W. na zasadach wspólności ustawowej. Wnioski z [...] maja 1957 r. i [...] marca 1965 r. nie zostały dotąd rozpatrzone w odniesieniu do części gruntu ww. nieruchomości ozn. nr ewid. [...],[...] i [...] z obrębu [...]. Wnioskiem z [...] maja 2015 r. M. K., spadkobierczyni po zmarłej [...] października 1979 r. M. W. (następczyni prawnej po F. W.), wystąpiła o przyznanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm., dalej: u.g.n.) odszkodowania za część gruntu ww. nieruchomości o pow. [...] m2. Następnie pismem z [...] marca 2016 r. zmodyfikowała swój wniosek w ten sposób, że wniosła o przyznanie odszkodowania za część ww. nieruchomości o pow. [...] m2 (oznaczoną w ewid. gruntów nr [...]). W powyższych uwarunkowaniach organ I instancji wskazał, że wniosek o odszkodowanie za część gruntu ww. nieruchomości o pow. [...] m2 wchodzącej w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...] dotyczy gruntu, w odniesieniu do którego nie zostały rozpatrzone wnioski z [...] maja 1957 r. i [...] marca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Zasadność zaś i sposób rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego części gruntu nieruchomości w skład której wchodzi działka ewid. nr [...]. Zachodzi zatem konieczność zawieszenia postępowania o odszkodowanie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K. podnosząc m.in., że sprawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] została już załatwiona przez przyznanie tego prawa na rzecz J. R. ostateczną decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1962 r. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda zgodził się z organem I instancji, że pomiędzy postępowaniem zawieszonym a postępowaniem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] ozn. hip. "[...]" działka nr [...], aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] zachodzi zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa użytkowania wieczystego niemożliwe jest rozpoznanie wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. co do całości przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda podkreślił, że analiza akt sprawy wskazuje, iż orzeczeniem Nr [...] Komisja Kwalifikacyjna do spraw indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, powszechnego przy Prezydium Rady Narodowej w [...] odstąpiła J. K. działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, położoną w [...] przy ul. [...][...] ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2. Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 1962 r. Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) ustanowił na rzecz J. K. prawo użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ulicy [...][...] Nr hip. [...] "[...]" o powierzchni [...] m2. Odpowiadając jednocześnie na zarzuty zażalenia Wojewoda podkreślił, że tryb w jakim J. R. stał się użytkownikiem wieczystym części gruntu położonego w [...] przy ulicy [...][...] ozn. hip. "[...]", oznaczonej aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest odmienny od trybu wskazanego w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby J. R. nabył od byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości roszczenia dekretowe. Roszczenia te przysługiwały dawnym właścicielom przedmiotowej nieruchomości, F. i M. małż. W. Z akt sprawy wynika, iż F. i M. małż. W. skorzystali z przysługujących im roszczeń dekretowych i złożyli wnioski o przyznanie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Decyzją Prezydium Rady Dzielnicowej Rady Narodowej [...] – [...] z [...] marca 1965 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wnioski te do dnia dzisiejszego nie zostały rozpoznane w zakresie pozostałych działek ewidencyjnych odpowiadających aktualnie nieruchomości położonej przy ulicy [...][...], tj. m. in. przedmiotowej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Fakt, iż aktualnie przedmiotowa nieruchomość została trwale rozdysponowana, nie stanowi podstawy do pozostawienia wniosków dekretowych bez rozpoznania (decyzja Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] września 1999 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego do działki ew. nr [...] z obr. [...] w prawo własności). Z kolei zgodnie z utrwalonym i stabilnym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, prowadzenie postępowania na podstawie art. 215 u.g.n. jest możliwe tylko w sytuacji, w której były właściciel nieruchomości [...] lub jego następcy prawni nie uzyskali lub nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu, na podstawie art. 7 powołanego wyżej dekretu. W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie istnieje zatem przeszkoda do rozpoznania wniosku odszkodowawczego co do części nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...][...] ozn. hip. "[...]’’ działka nr [...], aktualnie wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku, dotyczącego tej samej nieruchomości, złożonego na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Bez prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii, nie jest możliwe zakończenie postępowania, prowadzonego w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. do tej samej nieruchomości. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał za zasadne i prawidłowe zawieszenie postępowania odszkodowawczego w stosunku do części nieruchomości ozn. hip. "[...]" działka nr [...], aktualnie oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków w trybie art. 7 dekretu, w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do w/wym. nieruchomości W skardze na powyższe postanowienie M. K., reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła następujące zarzuty: 1) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, a zatem także zawieszenie postępowania, podczas gdy: a) kwestia rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu; b) rozpoznanie wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego leży w gestii tego samego organu, a nie innego organu, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; c) rozpoznanie wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego nie ma żadnego wpływu na możliwość rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ponieważ sprawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] została już załatwiona poprzez przyznanie tego prawa ostateczną decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z [...] marca 1962 r. na rzecz J. R., w związku z czym bez znaczenia dla sprawy pozostaje tryb w jakim J. R. stał się użytkownikiem wieczystym, ponieważ nie ma prawnej możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości, na którym już istnieje prawo użytkowania wieczystego; d) postępowanie w przedmiocie wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie zostało wszczęte w trakcie postępowania odszkodowawczego, a około 60 lat wcześniej, zaś zagadnieniem wstępnym może być tylko takie zagadnienie, które ujawniło się w trakcie postępowania; 2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie postanowienia poprzez nieodniesienie się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą w zażaleniu zarzutów, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy przez organ II instancji oraz uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu władzy publicznej, jakim jest Wojewoda [...]; 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy pozbawionego podstaw prawnych postanowienia organu I instancji, podczas gdy postanowienie to powinno było zostać uchylone. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I instancji. Jednocześnie wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżaca podkreśliła, że rozpoznanie wniosku o użytkowanie wieczyste, jak i o odszkodowanie, przypisane zostało do obowiązków tego samego organu - Prezydenta [...], a nawet do tej samej jednostki organizacyjnej organu - Biura Spraw Dekretowych. Właściwym zatem jest ten sam organ, co oznacza, że nie można w niniejszei sytuacji zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten bowiem nakazuje zawiesić postępowanie jedynie w sytuacji powstania przeszkody tego rodzaju, że bez rozstrzygnięcia danego elementu przedmiotowej sprawy przez inny organ, nie jest możliwe kontynuowanie postępowania zawieszonego. Zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest niedopuszczalne, ponieważ obie sprawy są rozpatrywane przez ten sam organ. Dalej, skarżąca stwierdziła, że zakończenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosków z lat 50-tych i 60-tych nie dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, nie wynika również wprost z przepisów prawa materialnego konieczność rozstrzygnięcia tej kwestii prawnej. Wbrew twierdzeniom Wojewody [...], nie wpływa to w żadnym stopniu na rozpatrzenie sprawy głównej. Świadczy o tym fakt, iż Prezydent [...], który jest także organem właściwym do rozpoznania wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego, może wydać tylko jedno rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku F. i M. W. z dnia [...] maja 1957 r. oraz wniosku F. W. z dnia [...] marca 1965 r. - odmówić przyznania prawa użytkowania wieczystego. Wynika to z braku możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na działce nr [...], gdyż ustanowione zostało na niej mocą ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 1962 r. wieczyste użytkowanie na rzecz J. R. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2020 r. zostało oparte o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym, co powoduje, że zakres kognicji Sądu ogranicza się wyłącznie do oceny legalności zawieszenia postępowania i nie obejmuje oceny w kwestii merytorycznego rozstrzygnięcia. Zauważyć zatem należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, aby jakieś zagadnienie prawne mogło zostać zakwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, to od jego rozstrzygnięcia musi zależeć sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Zatem chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. W tym miejscu, odnosząc się do zarzutu skargi nakierowanego na wyprowadzenie wadliwości postanowienia przy wskazaniu, iż zagadnienie wstępne musi stanowić przedmiot postępowania przed innym organem, wskazać należy, że pojęcie "innego organu", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zawsze oznaczać musi inny organ w strukturze administracji publicznej, ale także może nim być ten sam organ, jeśli w myśl przepisów właściwy jest do rozstrzygnięcia odrębnej sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 552/10, z 30 października 2013 r. sygn. akt II GSK 874/12 oraz z 10 września 2013 r. sygn. akt II GSK 741/12, CBOSA). Tym samym argumentacja skargi podyktowana tej kwestii nie mogła posłużyć wyprowadzeniu wadliwości zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organy trafnie uznały, że zagadnieniem wstępnym w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...] ozn. hip. "[...]" działka nr [...], wywłaszczoną na mocy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], jest postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu. Rozpoznanie wniosku o odszkodowanie w oparciu o art. 215 u.g.n. jest bowiem uwarunkowane wydaniem rozstrzygnięcia z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: prawa użytkowania wieczystego). Wynika to z faktu, że jedną z ustawowych przesłanek do przyznania odszkodowania za grunt objęty działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest uprzednie negatywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości. W pierwszej kolejności zatem rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Skoro uprawnienia, o których mowa w art. 215 u.g.n. zależą od tego, czy byłemu właścicielowi (lub jego następcy prawnemu) przyznano użytkowanie wieczyste, to sprawa przyznania użytkowania wieczystego wymaga rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności i w odrębnej decyzji, gdyż w obydwu postępowaniach badane są inne przesłanki. W wyroku z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1898/07 (ONSAiWSA 2010/2/35), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przesłanką uprawnień przewidzianych w art. 214 i 215 u.g.n. jest to, że były właściciel lub jego następcy prawni nie uzyskali i nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 7 dekretu o gruntach warszawskich. Jest to bowiem zupełnie inne uprawnienie, którego celem było złagodzenie skutków działania dekretu. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wniosek dekretowy nie został dotychczas rozpoznany. Czyni to niemożliwym rozstrzygnięcie przez organ wniosku odszkodowawczego. Dlatego też, zdaniem Sądu, organ zasadnie zawiesił postępowanie o odszkodowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu zawieszenia postępowania odszkodowawczego pomimo, iż aktualnie działka nr [...] (dawna [...]) pozostaje w użytkowaniu wieczystym J. R., stwierdzić należy, że kwestia ta nie rzutuje na sposób procedowania wniosku o odszkodowanie złożonego w odniesieniu do tej nieruchomości. Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz J. R. nastąpiło w 1962 r. w oparciu o odrębną regulację tj. ustawę z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr. 32, poz. 159 ze zm.). Podnoszony aspekt ma jedynie to znaczenie, że jak podkreśla się w doktrynie, zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy art. 215 u.g.n. ma służyć zapewnieniu ciągłości praw do odszkodowania, przyznanych byłym właścicielom nieruchomości [...] na mocy uchylonej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), zachowanych następnie w przepisach przejściowych kolejnej uchylonej już ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), które wobec niezakończenia procesu ich stosowania zostały konsekwentnie przeniesione do ustawy nowej. Ustawa z 1958 r. nie uchylała wcześniejszych przepisów dotyczących odszkodowań za nieruchomości [...], które wynikały z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a jedynie wyłączała ich stosowanie w przypadkach unormowanych w art. 53. Przepisy te zostały faktycznie uchylone dopiero w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ten sposób z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (1 sierpnia 1995 r.) poprzedni właściciele nieruchomości skomunalizowanych na mocy dekretu, a następnie upaństwowionych, którzy utracili ich władanie przed 5 kwietnia 1958 r., zostali całkowicie pozbawieni praw do odszkodowania, natomiast poprzedni właściciele, którzy zachowali posiadanie nieruchomości (a także wynikającą z dekretu odrębną własność budynków) co najmniej do tej daty, mieli prawo do uzyskania odszkodowania, jednak wyłącznie w okrojonym zakresie, akceptowalnym na mocy przepisów z 1958 r. (A. Błaszczak (w:) P. Czechowski (red.) Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. 2015 r. LeX/el). Konkludując stwierdzić należy, że skoro w niniejszej sprawie, rozpatrzenie wniosku dekretowego pozostaje otwarte, to organ prawidłowo zawiesił procedowanie w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość dekretową. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło