I SA/Wa 308/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2014 r. 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej W.P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 396/14, uzupełnionym wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] (dalej również jako Prezydent) do rozpoznania wniosku W.P. (skarżąca) z dnia [...] maja 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], działka nr ewidencyjny [...] oraz działka nr ewidencyjny [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził również, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został zwrócony organowi w dniu 28 października 2015 r. Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 28 grudnia 2015 r. Wyrokami z dnia: 5 lipca 2016 r. sygn. akt. I SA/Wa 693/16, 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 117/17, 11 grudnia 2017 r. sygn. akt 1637/17 i 19 września 2018 r. sygn. akt 989/18 tutejszy sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę za niewykonanie opisanego na wstępie wyroku w wysokości odpowiednio: 500 zł, 1500 zł, 3000 zł i 10000 zł. Wobec dalszego niewykonania wskazanego wyroku pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżąca wezwała Prezydenta [...] do jego wykonania, a następnie wystąpiła do tutejszego sądu z kolejną skargą na niewykonanie tego wyroku, wnosząc o: 1) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej dopuszczalnej wysokości; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości wynikającej z przepisów prawa; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], Prezydent odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. "[...], rejestru hipotecznego [...]", działka ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 396/14, uzupełnionym wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r., zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], działka nr ewidencyjny [...] oraz działka nr ewidencyjny [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin do wykonania wyroku minął w dniu 28 grudnia 2015 r., a skarżąca przed złożeniem niniejszej skargi na niewykonanie wyroku zwróciła się pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. do Prezydenta o jego wykonanie. Tym samym zostały spełnione procesowe przesłanki do rozpoznania skargi. W przedmiotowej sprawie organ co prawda wdał decyzję z dnia [...] lutego 2019 r., jednak nie rozstrzygnął tym orzeczeniem kwestii przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], działka nr ewidencyjny [...], objętej powołanym wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. Decyzja z dnia [...] lutego 2019 r. dotyczyła natomiast wyłącznie działek ewid. nr [...] i [...]. Zatem powyższy wniosek odszkodowawczy nie został rozpatrzony ww. decyzją w całości, a więc Prezydent nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego co do całości gruntu nim objętego. Tym samym organ nie wykonał wspomnianego wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny za niewykonanie opisanego wyroku z 2014 r. jest niewątpliwie zasadny. Prezydent w terminie wyznaczonym tym wyrokiem sprawy nie załatwił, a niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 1000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna wobec sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa, ma bowiem za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Przy czym Sąd wziął pod uwagę, iż Prezydent decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. rozpatrzył w części wniosek odszkodowawczy. Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność ze względu na bardzo duże przekroczenie terminu do wykonania wyroku nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ nie podejmował w sprawie czynności od dnia 19 grudnia 2018 r. (czyli od wpływu do organu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku sygn. akt I SA/Wa 989/18 o wymierzenie organowi grzywny po raz czwarty) aż do dnia 19 lutego 2019 r., kiedy to rozpoznał wniosek częściowo. Ponadto opisana bezczynność organu nie była usprawiedliwiona okolicznościami sprawy. W ocenie Sądu uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Taki sposób działania organu godzi bowiem niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować, doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Zdaniem Sądu nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają bowiem na przyjęcie, by skarżąca, na skutek nierozpoznania wskazanego wniosku w terminie, doznała uciążliwości, wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie jej sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ppsa.